“İLK ADIM”… KTYTO Başkanı Turgay Deniz, ekonomide atılması gereken çok ciddi adımlar olduğunu belirterek, hükümetin açıkladığı ekonomik paketi, iş dünyası olarak “Ekonomik açılımların başlangıcına yönelik bir adım” olarak değerlendirdiklerini açıkladı.
“İYİ NİYETLİ VE İSTEKLİ”…Tüketiciler Derneği Başkanı Hasan Yılmaz Işık, ekonomik paketin, hükümetin iyi niyetli bir girişimi olduğunu ve devamının gelmesini temenni ettiklerini belirterek, “Hükümetin iyi niyetli ve istekli olduğunu görmek umut vericidir” dedi.
“DENETİM ŞART”… Prof. Dr. Mustafa Tümer, ekonomik pakette yer alan temel gıda ve ihtiyaçlara yönelik KDV sıfırlamasının pahalılığa yönelik yerinde bir karar olduğunu ifade etti; ancak bu noktada sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için denetimlerin sistematik bir şekilde yapılması gerektiğini kaydetti.
“KUR RİSKİ EN MÜHİM KONU”… Sermaye Piyasası Uzmanı ve Yatırım Danışmanı Özgür Yeleğen, kur riskinin en mühim konu olduğunu anlatarak, ekonomik paketle ilgili açıklamayı çok olumlu bulduğunu kaydetti. Yeleğen, “Vatandaşın vade ve kur riskini hangi kurum ne şekilde alacak, kamuoyu ile paylaşılmalıdır” dedi.
“GENÇLERİN KONUT SAHİBİ OLMASI ÖNEMLİ”… Ekonomist Olgun Beyoğlu, İlk Evim Kredi Paketi ile gençlerin konut sahibi olmasının çok önemli olduğunu vurguladı. Beyoğlu, bu önlemlerin daha önce alınması halinde bugünkü yaşam pahalılığının konuşulmayacağına da dikkat çekti.
Özel Haber – Cemre CEMALİ
Başbakan Ünal Üstel, döviz kurlarında yaşanan dalgalanmalara karşı halkın alım gücünü korumak ve artan maliyetleri düşürmek amacıyla alınacak önlemleri içeren ‘ekonomik paketi’ dün açıkladı.
Ekonomistler ve Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) yetkilileri, paketi KIBRIS’a değerlendirdi.
KTTO Başkanı Turgay Deniz, hükümetin açıkladığı paketi, iş dünyası olarak “Ekonomik açılımların başlangıcına yönelik bir adım” olarak değerlendirdiklerini açıkladı.
Tüketiciler Derneği Başkanı Hasan Yılmaz Işık, paketin hükümetin iyi niyetli bir girişimi olduğunu ve devamının gelmesini temenni ettiklerini belirterek, “Bu yeterli önlemleri içermemektedir ama bu konuda bu önlemlerin daha da geliştirebileceği noktasında hükümetin iyi niyetli ve istekli olduğunu görmek umut vericidir” dedi.
Sermaye Piyasası Uzmanı ve Yatırım Danışmanı Özgür Yeleğen, kur riski konusunun en mühim konu olduğunu ifade ederek, ekonomik paketle ilgili açıklamayı çok olumlu bulduğunu belirtti.
Ekonomist Olgun Beyoğlu, pakette her şeyden önce İlk Evim Kredi Paketi’nin çok önemli olduğunu söyleyerek, özellikle gençlerin konut sahibi olmasının çok kıymetli bir gelişme olduğunu kaydetti.
Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ) İşletme ve Ekonomi Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Mustafa Tümer, pakette yer alan temel gıda ve ihtiyaçlara yönelik KDV sıfırlamasının pahalılığa yönelik yerinde bir karar olduğuna dikkat çekerek, bu noktada sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için denetimlerin sistematik bir şekilde yapılması gerektiğini vurguladı.
Deniz: Ekonomik açılımların başlangıcı
Turgay Deniz, ekonomide atılması gereken çok ciddi adımlar olduğunu belirterek, hükümetin açıkladığı paketi, iş dünyası olarak “Ekonomik açılımların başlangıcına yönelik bir adım” olarak değerlendirdiklerini açıkladı.
Özellikle özel sektör ve işletmelerin sağlıklı bir şekilde faaliyetlerini sürdürebilmesi için hükümet tarafından atılan adımları takdir ettiklerini söyleyen Deniz, ekonomik açılımların ve ekonomik hayat şartlarının sağlıklı bir şekilde sürdürülebilmesi için yeni açılımları da beklediklerine işaret etti.
Deniz, işletmelere verilecek olan sosyal sigorta pirim desteğinin ayrım yapılmaksızın verilmesi gerektiğini kaydederek, bu uygulama yapılırken özellikle ülkede en çok istihdamın yüzde 80’lerde olan hizmetler sektöründe olduğunun göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
“Fonların da değerlendirilmesi gerekiyor”
Paket içerisinde, KDV oranlarının sıfırlanmasıyla ilgili karar alınmasına karşın fonlarla ilgili bir karar üretilmediğini ifade eden Turgay Deniz, piyasada dövize karşı tedbir olarak ve fiyatların aşağıya çekilebilmesi için binlerce üründen alınan fonların da belirli bir süreliğine kaldırılmasının zorunlu olduğunu belirtti.
Deniz, piyasanın ucuzlatılması ve rekabet ortamının yaratılması için ileriki dönemlerde fonların da değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizerek, “Genel olarak hükümetin döviz krizine karşı yapabileceği açılımlar ve alabileceği önlemler tabiî ki sınırlıdır, hepimiz bunun bilincindeyiz” şeklinde konuştu.
Ekonomik Paket’te hayvancısından çiftçisine ve döviz borçlusuna kadar herkesin dahil edildiğini belirten Deniz, “Başarılı bulduk ve devamını diliyoruz. Örneğin, artan döviz krizine karşı diyoruz ama işletmelerin yapılarını koruması için olmazsa olmazı olan enflasyon muhasebesini hâlâ uygulamaya koymuyoruz. Bunun da hayata geçmesini önemsiyoruz” vurgusu yaptı.
Işık: KDV’nin kaldırılması sınırlı kaldı
Hasan Yılmaz Işık, paket kapsamında alınan önlemlerin ekonomide moral açısından muhakkak destek olacağını belirtti; ancak bu önlemlerin fiyatlar noktasında dar gelirlileri rahatlatma açısından pek etkili olacağının söylenemeyeceğini ifade etti.
Işık, süt ürünleri, yumurta gibi temel tüketim maddelerindeki yüzde 5’lik KDV’nin kaldırılmasının piyasadaki temel tüketim maddelerine olumlu yansımasının sınırlı kaldığının altını çizerek, bunun fiyatların geri çekilmesinde pek etkisi olmayacağı gibi marketlerin buna ne kadar uyacağının da ayrı bir konu olduğunu söyledi.
Satılan ürünlerdeki fiyatların KDV’ye bağlı olarak hükümet tarafından denetlenebilen bir unsur olduğuna işaret eden Işık, KDV’nin tamamen kaldırılmasının marketleri denetimsiz bir ortama iteceğini söyledi.
Işık, “Sıfırlama yerine yüzde 1 yapılabilirdi. Gördüğüm kadarıyla KDV’nin önemini hükümet de anlayamamış” diyerek, işletmelere sigorta pirim desteği verilmesiyle ilgili de görüşlerini paylaştı.
Bu noktada ilgili bakanın daha önce 10 kişiye kadar pirim desteği verilebileceğini açıkladığını anımsatan Işık, bunun etkili bir destek olacağını vurguladı.
Işık, liman ve gümrük tariflerindeki uygulamalarda döviz kurunun sabitlenmesinin de olması gereken bir durum olduğuna dikkat çekerek, dernek olarak yıllardır bu konuda Ekonomi ve Enerji Bakanlığı ile istişare içinde olduklarını kaydetti.
Bu noktada tüccarın esnafın ve ticaret sektörünün önünü görebilmesi açısından iyi bir karar alındığını belirten Işık, pakette hayvancılara ve çiftçilere teşvik verilmesinin de güzel bir gelişme olduğunu açıkladı.
“Mazot, gümrük ve vergilerden muaf tutulmalı”
Hasan Yılmaz Işık, teşviklerin yanında geçmişte olduğu gibi üreticilerin ve çiftçilerin kullandığı mazotun gümrük ve vergilerden tamamen muaf tutulması gerektiğini ifade ederek, maliyetlere yansımaması için fiyat artışı yerine girdi maliyetlerinin düşürülmesinin daha önceden de önerileri olduğunu hatırlattı.
Döviz cinsinden yapılan kira sözleşmelerine de belli bir oranda düzenleme getirilmesi ile ilgili de konuşan Işık, özellikle fiyatlara yüksek derecede etkisi olan bu kiraların maliyetini gerek marketlerin, gerekse de firmaların tüketicilere ödettiğini kaydetti.
Işık, dernek olarak kira, konut sözleşmeleri ya da eğitimde harçların döviz bazında yapılmaması gerektiği ile ilgili hükümet yetkililerine sürekli uyarıları olduğunu belirterek, şöyle devam etti:
“Ekonomik Paket, hükümetin iyi niyetli bir girişimidir, devamının gelmesini temenni ediyoruz. Çünkü bu, yeterli önlemleri içermemektedir ama bu konuda bu önlemlerin daha da geliştirebileceği noktasında hükümetin iyi niyetli ve istekli olduğunu görmek umut vericidir”.
Yeleğen: İvedi aksiyon alınmalı
Özgür Yeleğen, kur riski konusunun en mühim konu olduğunu ifade ederek, “Sayın Başbakanımızın ekonomik paketle ilgili açıklamasını çok olumlu buldum” dedi.
Yeleğen, ticaretin yüzde 90’ının ithalata dayalı olan ve ihtiyat sandığı birikimlerini TL tasarruf eden bir ülkede finansal mühendislik ürünlerinin kullanılması hususunda geç kalınmadığına dikkat çekerek, ivedi aksiyon alınması gerektiğini işaret etti.
Pakette yer alan döviz kredi taksitlerini ödemede zorlanan vatandaşların kredi vadelerinin uzatılması ve taksitlerinin yapılandırılması noktasındaki düzenlemeyle ilgili konu başlığının herkesin sorunu olduğunu bildiren Yeleğen, “Vatandaşın vade ve kur riskini hangi kurum ne şekilde alacak, ilgili detaylar uzmanlar tarafından istişare ile yürütülüp en yakın zamanda kamuoyu ile paylaşılmalıdır” vurgusu yaptı.
Beyoğlu: Gelir kayıpları kaçınılmaz
Olgun Beyoğlu, “Ekonomik Paket” olarak ifade edilen metnin KKTC’de yaşayanların yaşamına nasıl yansıyacağının zamanla görülebileceğini belirterek, bir türlü istikrara kavuşamayan ve son günlerde yükselen döviz kurlarında Devlet Emlak ve Malzeme Dairesi’nin kiracılara ödemesi kısmının bir istikrar getireceğini ifade etti.
Beyoğlu, paket içerisinde en önemli bulduğu noktalardan birinin temel tüketim maddelerinde KDV’nin sıfırlanmasının önemli ve değerli bir gelişme olduğunun altını çizerek, “Daha önce bunu neden düşünmediklerini ve hayat pahalılığını tırmandırdıklarını sorgulamak gerekiyor” dedi.
Bu gibi önlemlerin daha önce alınması halinde bugünkü yaşam pahalılığının konuşulmayacağına ya da daha az bir düzeyde seyredeceğine dikkat çeken Beyoğlu, devletin KDV’yi sıfırlamasından dolayı gelir kayıpları olacağının altını çizdi.
Beyoğlu, bu hamleyle bütçe açığının artacağını ifade ederek, dolayısıyla gelir kayıplarını giderici önlemlerin de alınması gerekeceğini kaydetti.
“Yüzde 50’sinden fazlası için stopaj ödenmiyor”
Kiralardan alınan stopaj vergisi ile ilgili de konuşan Olgun Beyoğlu, pek çok mal sahibinin mallarını kiraya verdikten sonra mevcut olan kira sözleşmesini Vergi Dairesi’ne pullattırmadığını belirtti.
Beyoğlu, bu nedenle mal sahiplerinin tüm stopajı ödemediğini ve kiradaki konutların yüzde 50’sinden fazlası için stopaj ödenmediği yönündeki düşüncesini paylaşarak, “kiracıya yüzde 3 stopaj iadesi astarı yüzünden pahalı bir uygulama olacak. Yaşamımıza da etki etmeyecek, çünkü hayat pahalılığı ile ilgili direkt bir etkisi yok” ifadelerini kullandı.
Kredi taksitlerinde ödeme zorluğu yaşayanlara taksitlendirme yapılması ile ilgili karar hakkında ise bu durumun bankalarca yapılan bir uygulama olduğunu kaydeden Beyoğlu, bunun kolaylık olarak sunulmasına anlam veremediğini söyledi.
Hayvancılık ve çiftçiliğe verilecek olan teşviklerin her zaman önemli olduğunun altını çizen Beyoğlu, bu sektörlerin gecesi gündüzü olmadığını ve emeklerinin çok kıymetli olduğunu, bu nedenle de gerektiği zaman geciktirilmeden alınması gereken önlemler olduğunu kaydetti.
“İlk Evim Kredi Paketi çok önemli”
Olgun Beyoğlu, bu noktada alınan kararların tüketiciye de olumlu yansıyacağını belirterek, paket ile ilgili önemli bulduğu noktalar hakkında şunları söyledi:
“Her şeyden önce en çok önemli olan İlk Evim Kredi Paketi’dir. Özellikle gençlerin konut sahibi olması çok kıymetlidir. Kırsal kesim arsası almış olanlar için getirilen kolaylığı da çok değerli buluyorum. Ekonomik Paket’in olumlu yanları var, olumsuz yanları ise gider kaybıdır. Bir noktada fedakârlık yaparken dengeyi sağlamak için onun yerine neyin koyulması gerektiğine bakmak lazım. Neticede para basma olanağımız yok, borçlanacağız. Borçlandıkça da devlet olarak maliyetimiz artacak”.
Tümer: Yerinde bir karar
Mustafa Tümer, kamuda verimliliğin artırılması için somut planlama adımlarının saptanması ve atılması gerektiğini ifade ederek, pakette yer alan temel gıda ve ihtiyaçlara yönelik KDV sıfırlamasının pahalılığa yönelik yerinde bir karar olduğunu açıkladı.
Tümer; ancak bu noktada sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için denetimlerin sistematik bir şekilde yapılması gerektiğini belirterek, döviz cinsinden yapılmış olan harcamaların birçok alanda sabitlenmesinin de olumlu bir adım olduğuna dikkat çekti.
Bu noktada enflasyon muhasebe sistemine geçilmesinin yapının sürdürülebilmesine katkı sağlayacağını belirten Tümer, “Destek kredilerinde Kredi Garanti Fonu’nun devreye alınması, işletmelerin makine, teknolojik ekipman alımlarında Finansal Kiralama (leasing) sisteminin uygulanması gerekmektedir” vurgusu yaptı.
Yorumlar kapalı.