Sedef BOŞNAK
“HİZMETLER GEREKTİĞİ GİBİ YÜRÜTÜLMÜYOR”…
Kıbrıs’ın Kuzeyinde yarım asırdan fazladır lojistik sektöründe var olan Latifoğlu Ltd.’in Direktörü Akıl Ağaoğlu, KKTC ekonomisine büyük katkı sağlayan limanlarda işçilik hizmetlerinin gerektiği gibi yürütülmediğine dikkat çekti ve “Limanlarda verim yok, disiplin yok, kaos var” dedi.
“LİMANLARDAKİ HİZMETLERİ ORTAKLAŞA YÖNETELİM”…
Gazimağusa ve Girne limanında bulunan tüm gemi acenteleri, armatörler, vinç işletmecileri ve nakliyeciler adına konuşan gemicilik, gümrükleme ve acente işleri yapan Oktay Kayalp, limanların, paydaşların ve devletin de içinde bulunduğu ortak bir sistemle yönetilmesinin, en verimli yönetim şekli olacağına dikkat çekti.
“2.5 YILDA LİMAN ÇÖKECEK”…
Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı, Türkiye’deki Özelleştirme İdaresi’nden uzmanların Mağusa Limanı’nda inceleme yaptığını ve buranın 2.5 yıl içerisinde çökeceği şeklinde bir rapor hazırladıklarını ifade ederek, yılsonuna kadar limanın özelleştirilmesi için ihaleye çıkmayı hedeflediklerini açıkladı.
Kuzey Kıbrıs’ın en büyük deniz ulaşım kapısı olan Gazimağusa ve Girne limanlarında görev yapan paydaşlar, limanlarda işçilik (elleçleme) hizmetlerinin yönetiminde sıkıntı yaşandığını belirterek, hükümet yetkililerine limanları ortak yönetme çağrısında bulundu.
Limandan sorumlu bakanlığın başında bulunan Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı da limanlarla ilgili projelerini KIBRIS muhabiri aracılığıyla kamuoyuna duyurdu.
Yarım asırdan fazladır lojistik sektöründe var olan Latifoğlu Ltd.’in Direktörü Akıl Ağaoğlu ve limanlardaki tüm gemi acenteleri, armatörler, vinç işletmecileri ve nakliyeciler adına konuşan gemicilik, gümrükleme ve acente işlerinde deneyimli Oktay Kayalp, KIBRIS’a limanlardaki sıkıntıları anlattı.
Akıl Ağaoğlu, KKTC ekonomisine büyük katkı sağlayan limanlarda işçilik hizmetlerin, gerektiği gibi yürütülmediğini ileri sürdü ve limanlardaki işçilik hizmetlerinin hatır-gönül ilişkisine dayalı yürütüldüğünü belirterek, limanlardaki verimi düşürdüğüne dikkat çekti.
Ağaoğlu, “Limanlarda verim yok, disiplin yok, kaos var” şeklinde konuştu ve KKTC’nin milli gelirinin, limanlardaki yanlış yönetimle heba olduğunu ifade etti.
Oktay Kayalp ise, limanlardaki verimliliği artırmak için, hükümet yetkililerine kamu-özel işbirliği önerisinde bulunduklarını anlattı ve limanlardaki en verimli yönetimin şeklinin, limanda bulunan tüm paydaşların ve devletin de içinde bulunduğu ortak bir sistemle yönetilmesi olduğunu belirtti ve “Amacımız kar elde etmek değil, masraf ve giderler ayrıldıktan sonra artan parayla limanların altyapısını iyileştirmektir” dedi.
Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı da elleçleme işlemlerinin yapılabilmesi için Liman İşçileri Şirketi’ni devletleştireceklerini açıkladı. Arıklı, limanları özelleştireceklerini ifade ederek, Türkiye’den gelen Özelleştirme İdaresi uzmanlarının Gazimağusa Limanı’nı incelediğini ve rapor hazırladığını, bu rapora göre limanın 2.5 yıl içerisinde çökeceğini kaydetti.
Ağaoğlu: Limanlarımız ‘atıl’ vaziyette
Ülkemizdeki limanların ilgisizlikten ‘atıl’ kaldığını, altyapısının döküldüğünü anlatan Akıl Ağaoğlu, dünya ülkelerindeki en pahalı alt yapı yatırımının limanlarda olduğuna dikkat çekti.
Akıl Ağaoğlu, dünyanın hiçbir ülkesindeki limanda, ülkemizdeki gibi bir yönetim şekli bulunmadığını kaydetti ve “Dünyada, bizdeki gibi bir liman örneği yoktur” dedi.
Ağaoğlu, limanlarımızdaki en büyük sıkıntının, koordinasyonsuzluk, disiplinsiz çalışma, bilgisiz insanların iş başında olması, kendini yönetici sananların ay sonu ne kadar para alacağını düşünmesinden kaynaklandığını ifade etti.
Ağaoğlu, “Limanlarda eğer monopol yoksa, verimlilik de olamaz. Düzen olmaz, kaos yaşanır. Dünyadaki her liman monopol dur. Hatta dünyadaki ülke ekonomisinin barometresi navlunlardır. Navlunlar düşükse, ekonomi düşük yüksekse ekonomi de yüksektir” dedi. Ağaoğlu, şöyle devam etti:
“Limanda verimli, disiplinli çalışma istiyoruz. Bugüne değin, limanlardaki işçilik hizmetleri, disiplinli ve verimli bir şekilde yürütülmedi. Artık mevcut düzenin değişme zamanı geldi.
Biz limanlardaki işlerin, 1974 öncesinde ve şimdi nasıl yapıldığını, çok iyi bilen insanlarız. 65 yıllık şirketimizin kurucusu kayınpederim Mustafa Latifoğlu, 2. Dünya Savaşı’nda liman çalışanıydı.
Günümüzde, limanları yöneten Liman İşçileri Şirketi, işlerini, disiplinli bir şekilde yürütemiyor. Verimli bir çalışma yok. İşler hatır-gönül ilişkilerine dayalı olarak yürütülüyor. Limanı, Liman İşçileri Şirketi’nin yönetim kurulu yönetiyor. Bu kişilerin, şirketi yönetecek meşruiyeti kalmamıştır. Sahada yapılanlar ortadadır. Sahada çalışan insanlar, limandan elde edilen geliri kendi aralarında bölüşen kişilerdir. Maalesef, limandaki şirket, ülkenin, en büyük taşeron şirketidir. Her gün 400-500 kişi çalıştırıyor. Bu yönetim şekli, yasanın ruhuna ve hazırlanış tarzına aykırıdır.
Kıbrıs Türk Federe Devleti döneminde, Turan Kamil anayasa mahkemesine bir dava açmıştı ve Liman İşçileri Şirketi’nin tekel olmasının anayasaya aykırı olduğu yönünde bir karar verilmişti.
Gerektiği şekilde yönetilmeyen liman, büyük zarar görüyor. Verimsizlik en çok bizi etkiliyor. Verimliliğimiz düşüyor. Bizlere ve alıcıya pahalıya patlıyor. Limanların verimli çalışması için, bir an evvel tedbir alınmalıdır.”
“Limanlardaki yönetim şekli değişmeli”
KKTC’nin milli gelirinin, limanlardaki yanlış yönetimle heba olduğunu ifade eden Akıl Ağaoğlu, yönetim şeklinin değiştirilmesi gerektiği üzerinde durdu.
Akıl Ağaoğlu, ulusal menfaatler ön planda tutularak hareket edilmesi gerektiğine vurgu yaptı ve yapılması gerekenleri tek tek sıraladı.
Ağaoğlu, yönetim şeklinin değiştirilip, limanda bulunan tüm paydaşların ve devletin de içinde bulunduğu ortak bir sistemle yönetilmesinin ülkenin yararına olacağını kaydetti.
Önerdikleri yönetimle işçilikten elde edilen gelirle limanlardaki altyapının iyileştirilmesi gerektiğini belirterek, Rotterdam ve New York Limanı’nın özerk bir yönetimle tek merkezden yönetildiğini, en verimli yönetim şeklinin tek merkezden merkezi otorite ile olan yönetim olduğunu anlattı.
Ağaoğlu,”Ülkemizde, gerek bilgi birikimi gerekse teknolojisi gerekse insan vasfı, limanlardaki işleri yönetecek dünya standartlarında bir kapasiteye sahiptir. Bu kişilere fırsat verilip, devletle ortak bir yönetim şekli planlanmalıdır” şeklinde konuştu.
Ağaoğlu, sözlerini şu şekilde noktaladı:
“Liman yönetimi memur işi değildir. Elini taşın altına koyacak insanların işidir. İşi bilen insanların işidir. Liman sahası dikkat, tecrübe ve yetenek ister. İşçi, tehlikelilere karşı kendini savunacak bir kişiliğe sahip olmalıdır. Liman sahası en tehlikeli sahadır. Yükleme, boşaltma tecrübe ister, bilgi ister. Yanlış yüklemeden batan gemiler var. Liman işçisi olmak bir özellik gerektiriyor. ‘İşçidir, hamamdır yapar’ mantığı yanlıştır. İşçilik başka birey, organizasyon yapmak başa bir şeydir.
Liman masrafları çok yüksek. Verimli çalışamazsan, gelirin olamaz. Siz bir günde yapacağınız işi üç günde yapıyorsanız, işletmecinin maliyetini artırırsınız. Liman hizmetleri ne yazık ki bu şekilde yürütülüyor.
Limandaki yollar çukur içinde. Giriş -çıkışlar kontrolsüz. Denetim yok. Elini kolunu sallayan limana giriş yapabiliyor. Bu yasaklanmalıdır. Kontrol noktası var ancak denetleyen yok. Limana giriş çıkışlar denetlenmelidir. Kaos ortadan kaldırılmalıdır. Limana özel kartla giriş-çıkış sağlanmalıdır, bu giriş ve çıkışlar denetlenmelidir. Limanlardaki kapıda kontrol noktaları var. Devlet doğruyu tasarladı ancak icraat yok. Görev verilen insanlar görevlerini yapmıyor. İşini yapmayan görevliler denetlenmiyor. Hesabı sorulmuyor. Kontrol mekanizması daha geliştirilmiş şekle sokulmalı.
Öte yandan Serbest Liman’daki karmaşa çok büyük. Serbest Liman içerisinde, kiralanan araziler uzun süreliğine kiralanmasına karşın devlete bir katkı sağlamıyor. Bunun yanı sıra liman sahasında iş yapımına engel yaratıyor. Kaynak yaratılarak, limanlarda disiplin sağlanmalıdır.
1974’ten önce bir araç, TIR da dahil en çok 12 ton yük alabilirdi günümüzde kapıda polis olmasına rağmen tonajı kontrol eden yok. 12 tona göre tasarlanan yollara, 30 ton yük alan tırlar seyrediyor. Büyük kâr ve kazanç peşinde değiliz. Amacımız limanın verimliliğini ve yatırıma dönük geleceğini sağlamak. Limanda sürdürülebilir bir yapı yaratmak.”
Kayalp: Gemi yükleme ve boşaltmada kaos var
Oktay Kayalp, Gazimağusa Limanı’nın, Kuzey Kıbrıs ekonomisi açısından büyük önem arz ettiğini belirtti ve limanların ülkemizin en büyük gelir kapılarından oluğuna vurgu yaptı.
Günümüz koşullarında, Gazimağusa ve Girne limanında verimlilikten söz etmenin mümkün olmadığını anlatan Oktay Kayalp, verimsizliğin maliyetleri arttırdığına vurgu yaptı ve Gazimağusa Limanı’nın Kıbrıs’ın tek konvansiyonel limanı olduğunu, ihracat ve ithalatın büyük bölümünün bu limandan yapıldığını hatırlattı.
Kayalp, “Dünyada, limancılıkta, en hızlı çalışan limanlar, en verimli limanlardır. Yani yükü en hızlı boşaltan veya yükleyen limanlar en verimli limanlardır” dedi.
Verimli çalışmayan limanlarda işçilik ücretlerinin, birim tonajının, boşaltma yükleme maliyetlerinin verimli çalışanlara göre daha yüksek olduğuna dikkat çeken Kayalp, şöyle devam etti:
“Gazimağusa Limanı’ndaki yükleme-boşaltma işlemleriyle ilgili ciddi bir kaos yaşanıyor. Gemilerin limanda daha uzun süre kalması maliyetleri artırır. Dolayısıyla maliyet yüksekliği de fiyatlara yansır. Öte yandan limandaki verimsizlik, hayatın pahalılanmasında da bir unsurdur. Ekonomi açısından düşünüldüğünde ithal edilen malın piyasaya sürülüp, paraya döndürülmesinler hız genel ekonominin verimliliği açısından büyük önem taşır. Limanda eğer bu hız yeterince sağlanmazsa, o da iş insanı veya ithalatçının maliyetlerini artıran bir unsurdur. Hızlı çalışmadığında, iş insanı malını eksiltmeme için daha fazla stok tutar. Daha fazla stok daha büyük maliyet ihtiyacı anlamına gelir. Gazimağusa ve Girne limanlarının verimli ve hızlı çalışabilmesi, ülke ekonomisi açısından büyük önem taşır. Limanların hızlı çalışması, gümrüklemelisin hızlı olması anlamına gelir ki bu devletin de kazancının artması anlamına gelir.”
Oktay Kayalp, limanlardaki verimliliği artırmak için, hükümet yetkililerine kamu-özel işbirliği önerisinde bulunduklarını anlattı ve limanlardaki en verimli yönetimin, devletin öngöreceği liman Başkanlığı, Gazimağusa Serbest Liman veya Maliye Bakanlığı’ndan atanacak bir kişi ile paydaşların temsilcilerin olacağı ortak bir sistemle, yönetilmesi olduğunu kaydetti.
“Amacımız limanlara yatırım yapmak”
Oktay Kayalp, “Amacımız herhangi bir kâr sağlamak değil, masraflar çıktıktan, gerekli giderler ayrıldıktan sonra, artan parayla limanların ihtiyacı olan altyapı ve diğer yatırımlara dönük çalışmaların yapılmasıdır. Bu yöntemle, kamu-özel işbirliği yönetimi ortaya çıkıyor ve bir de kendi kendine kazandığı parayla, limanlara gerekli ve ihtiyaç duyulan yatırımların yapılması için olanak sağlanıyor. Özetle bunu birilerine ihale edeceğinize ve bu parayı ihaleye eden kazansın. Biz bu parayı devletle bu limandan kazanç sağlayan paydaşlar, limanın altyapısına aktararak ortak yönetim önerdik” dedi.
Limanlardaki koşullarının iyileştirilmesi için çaba sarf ettiklerini anlatan Oktay Kayalp, “Sayın Başbakana, önerilerimizi aktardık” şeklinde konuştu ve ekledi:
“6/76 Kıbrıs Türk Liman İşçileri Şirketi Yasası ile liman işçiliği yetkisi, Liman İşçileri Şirketi’nin tek eline verildi. Bu süreçte şirket üyeleri ya vefat etti veya bir bir emekli oldu. Şirkette, şirket yasasına göre, fiilen herhangi bir üye yok. Geçtiğimiz yıllarda siyasi otorite, ortaya inisiyatif koyamadığı için, 5 üyeye şirketi yönetmesi için yetki verdi. Dolayısıyla limanda işi yürüten işçi statüsündekiler ya geçici ya da gündelikçi işçilerdir. Bu işçiler çalıştıkları güne göre ödeneklerini alıyor. Onun dışında başka bir otorite söz konusu değildir ve bu limanda ciddi bir verimsizliktir. Şirketin ne olacağı muammadır. Devlet şirkete bir tavsiye memuru atadı ve şirketin tavsiye süreci başladı, aslında bu doğru bir karardır ancak bu süreç devam ederken ilgili bakan Erhan Arıklı’nın talimatıyla Liman İşçileri Şirketi’nin yaptığı işlerin, hizmet alımı yoluyla özelleştirilmesi konusunda bir ihaleye çıkıldı. Bu ihaleye, tasfiye memuru çıktı. Biz limandaki paydaşlar buna karşı çıktık. İhale iki yıllıktır. Bundan önce TC ile yapılan protokollerde, limanların özelleştirilmesi söz konusuydu, bu ihale de limanlar özelleşinceye kadar yani 2 yıl için hizmet alımı olarak tanımlandı. Bu sürede konan koşullarda, herhangi özel firmanın bu işten kar elde edebilmesi ekonomik verilere göre mümkün değil. Deyim yerindeyse, ihale sanki adrese teslim bir ihaledir.
Gerek kendi hukukçularımızdan gerekse Gazimağusa Kaza Mahkemesi’nin bir yargıcından alınan sözlü beyanda, tasfiye memurunun, böyle bir ihaleye çıkma yetkisinin olmadığını öğrendik. Tasfiye memuru tasfiye amaçlı görevlendirilmiştir ve onun yasaya göre yetkileri bellidir. Şirketin tasfiyesi için alacaklarını toplama, varsa borçlarını ödeme ve mülkleri varsa bu mülkleri kendi yasasında öngörüldüğü biçimde uygun yerlere devrederek şirketin varlığını ortadan kaldırmadır. Kaldı ki hukukçu olan tasfiye memurunun kendisi de bu yetkinin kendinde olmadığını ifade ediyor. Biz buna karşı, Gazimağusa ve Girne limanındaki tüm paydaşlar, (armatörler, gemi acenteleri, vinç işletmecileri eksiksiz olarak) bu konuya tavır koyduk. Başbakanla görüşmemizde ihalenin iptal edildiği ve önerilerimizin değerlendirileceği tarafımıza bildirildi. İhalenin geri götürülmesi konusunda eyleme çıkma kararımızı geçici süre erteledik. Eğer, ileride ihale süreci yaşanırsa, tavrımızı yeniden belirleyeceğiz.”
Oktay Kayalp, giriş-çıkışların yasaklanması gereken limanlarımıza girişlerin özel izinle sağlanması, yolların yeniden yapılması, rıhtımda hasarlı noktaların düzenlenmesi, aydınlatmayla ilgili sorunların giderilmesi, güvenlik kameralarının gözden geçirilmesi ve araç-gereç parkının çağdaş koşullara göre yenilenmesi gerektiğini belirtti.
Arıklı: Elleçleme işlemini devlet yapacak
Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı, Liman İşçileri Şirketi’nin devletleştirilmesi için yasal düzenleme yaptıklarını açıkladı. “Limanlar Dairesi’nin maalesef görev ve yetki alanlarında ‘elleçleme işi yapabilir’ diye bir madde yok. Liman İşçileri Şirketi kanunla kurulduğu için devletleştirmemiz gerekiyor. Savcılık da bize böyle bir görüş verdi. Biz de yasayı hazırladık, savcılığa gönderdik, görüş gelince Bakanlar Kurulu’ndan geçirtip hazirandan önce şirketi devletleştireceğiz” dedi. Bu adım sonrasında elleçleme işlemlerinin devlet tarafından yapılacağını kaydeden Arıklı, asıl hedefin limanların özelleştirilmesi olduğunu kaydetti.
Özelleşme süreciyle ilgili mahkemeye başvurulduğunu anımsatan Bakan Arıklı, mahkeme ara emri vermeyince Yüksek İdare Mahkemesi’ne gidildiği bilgisini paylaştı. Başbakan Ünal Üstel’in talimatı ile ihale sürecinin durdurulduğunu belirten Arıklı, buraya yeni bir memur atandığını ve özelleştirmeyle ilgili olarak da ciddi bir çalışma başlattıkları söyledi.
“Limanlar süratle özelleştirilecek”
Gazimağusa Limanı’nın 2021yılından beri özelleşeceği ifade edildiği için buraya hiçbir yatırımın yapılmadığını kaydeden Arıklı, limanda bir kamera sisteminin dahi bulunmadığını belirtti. Arıklı sözlerine şöyle devam etti:
“Türkiye Cumhuriyeti Özelleştirme İdaresi’nden uzmanlar çağırdık, gelip limanı incelediler ve rapor hazırladılar. Bu rapora göre liman 2.5 yılda çökme riski taşıyor. Süratle burayı özelleştireceğiz. Ya yap işlet devret modeliyle ya da kamu-özel işbirliğine açık bir model ile özelleşecek. Danışman bir firma bulup proje hazırlanacak ve süreç ilerletilecek”
Bakan Arıklı yıl bitmeden limanların özelleştirilmesi için ihaleye çıkmayı hedeflediklerini sözlerine ekledi. Arıklı limanlar özelleştikten sonra elleçleme işlemlerinin de limanı alan firma tarafından verileceğini dile getirdi.



















Yorumlar kapalı.