Özel Haber- ALİ ÇATAL
“ÇOK YÜKSEK BİR ENFLASYON BEKLENMEMELİ”
DPÖ eski Müsteşarı Ödül Muhtaroğlu, brent petrol fiyatının 80 doların altına düştüğünü, dolar/TL paritesinin de 2,5 aydır stabil kaldığına dikkat çekti. Muhtaroğlu, akaryakıt ve elektrik fiyatlamasında indirim beklemenin mümkün göründüğünü söyledi. Kurlarda ‘beklenmedik’ sıçramaların yaşanmaması durumunda, aralık enflasyonunun da yüksek gelmeyeceğini öngören Muhtaroğlu, aralığın ‘indirim ve kampanyalar ayı’ olduğuna dikkat çekti. Bütçe Uzmanı Mustafa Baturalp da Ocak 2023 sonunda uygulanacak ‘2022 yılının ikinci dönemine dair’ hayat pahalılığının şu anda yüzde 29,50 olduğunu ve aralık enflasyonu da ‘şu anki parametreler baz alınarak’ hesaba katıldığında ‘yüzde 30’lar bandında’ öngörüldüğünü kaydetti.
“AKARYAKIT FİYATLAMASI DÜŞÜYOR”
Maliye Bakanlığı eski Müsteşarı Ahmet Havutçu, hayat pahalılığı ödemelerinin, yasaya göre altı aylık periyotları kapsadığını ve oluşan pahalılığın, maaşlara yasal çerçevede yansıtıldığını kaydetti. Havutçu, hayat pahalılığının, yılın ilk beş ayı zarfında yüzde 29 küsur olduğunu da hatırlattı. LAÜ Akademisyeni ve Finans Uzmanı Dr. Kaan Kutlay ise hayat pahalılığının belirlenmesinde kullanılan sepette en ciddi yeri akaryakıt ve elektrik fiyatlamasının aldığına parmak bastı. Kutlay, özellikle petrol fiyatlarındaki geri çekilmeye bağlı düşen akaryakıt fiyatları göz önünde bulundurulduğunda, aralık enflasyonunun da ‘yüzde 1,50-2,50’ bandında gelmesinin olası göründüğünü kaydetti.
İstatistik Kurumu, Kasım 2022 dönemi hayat pahalılığını yüzde 2,48 olarak açıkladı.
Kurumun açıkladığı verilere göre, 11 aylık enflasyon yüzde 86,14 bandına yükselirken; yıllık enflasyon ise yüzde 114,35 oldu.
Ana harcama grupları itibarıyla bir önceki aya göre en yüksek artış, yüzde 5,26 ile ulaştırma ana grubunda gerçekleşti.
Gıda ve alkolsüz içecekler ana grubunda yüzde 5,19, giyim ve ayakkabı ana grubunda yüzde 4,32, alkollü içecekler ve tütün ana grubunda yüzde 3,53, çeşitli mal ve hizmetler ana grubunda yüzde 3,26, mobilya, ev aletleri ve ev bakım hizmetleri ana grubunda yüzde 2,74, eğlence ve kültür ana grubunda yüzde 2,51, haberleşme ana grubunda yüzde 1,52, sağlık ana grubunda yüzde 1,37, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar ana grubunda yüzde 0,72, eğitim ana grubunda yüzde 0,53 artış yaşanırken; lokanta ve oteller ana grubunda ise yüzde 6,54’lük bir azalış kayda geçti.
Endekste kapsanan 516 maddenin ortalama fiyatlarında artış, 63 maddenin ortalama fiyatlarında ise düşüş görüldü.
En yüksek fiyat artışı gösteren ilk üç mal ise yüzde 233,33 ile Türkiye piyango bileti, yüzde 104,99 ile marul ve yüzde 87,50 ile KKTC Devlet Piyangosu bileti olurken; en yüksek fiyat düşüşü gösteren ilk üç mal da yüzde 17,30 ile golyandro, yüzde 17,03 ile kumaş kaplı tek sandalye ve yüzde 16,90 ile brokoli şeklinde sıralandı.
Hatırlanacağı üzere, Kasım 2021 enflasyonu yüzde 5.52, yıllık enflasyon da yüzde 27,39 olarak gerçekleşmişti.
Hayat pahalılığı, 2022 yılının ikinci yarısı özelinde ise Temmuz 2022 döneminde yüzde 5,21, Ağustos 2022 periyodunda yüzde 3,31, Eylül 2022’de yüzde 2,08 bandında ölçümlenmiş ve Ekim 2022 dahilinde yüzde 3,42 olarak kayda geçmişti.
Gözler ise son altı aylık verinin tamamlanacağı Aralık 2022 dönemi enflasyon oranına ve buna bağlı belirlenecek ‘kamu personeli maaş artışı’ ile ‘asgari ücret zammına’ çevrildi.
Muhtaroğlu: Aralık ‘kampanya ve indirimler’ ayıdır
Devlet Planlama Örgütü (DPÖ) eski Müsteşarı Ödül Muhtaroğlu, enflasyonun hazirandan bu yana yüzde 29’u aştığını; 11 aylık enflasyonun ise yüzde 86’yı bulduğunu hatırlattı.
Brent petrolün varil fiyatının 80 Amerikan Doları düzeylerine düştüğünü, Amerikan Doları/TL paritesinin de son 2,5 aydır stabil kaldığına dikkat çeken Muhtaroğlu, akaryakıt ve elektrik fiyatlamasında ‘bu tablo dahilinde’ indirim beklemenin mümkün göründüğünü söyledi.
Mal ve hizmet fiyatlamasının yanı sıra Euro/TL ve İngiliz Sterlini/TL kurlarındaki hareketin de izlenmesi gerektiğini vurgulayan Muhtaroğlu, bu alanlarda ‘beklenmedik’ sıçramaların yaşanmaması durumunda, aralık enflasyonunun da yüksek gelmeyeceğini öngördü.
Aralık periyodunun ‘indirimler ve kampanyalar ayı’ olduğuna da dikkat çeken Muhtaroğlu, bütün bu bileşenler göz önünde bulundurulduğunda, yılın son ayı özelinde çok yüksek bir enflasyon beklemediği görüşünü paylaşan Muhtaroğlu, önümüzdeki 5-10 günlük döviz ve petrol fiyatları seyrinin, yorumların da çok daha sağlıklı yapılmasına olanak sağlayacağını belirtti.
“Asgari ücret de belirlenmeli”
Ödül Muhtaroğlu, Ocak 2023 sonunda kamu personeli ve emekli maaşları ile Sosyal Sigorta maaşlarının hayat pahalılığı ödeneğinden dolayı zamlanacağına da parmak basarken; 2022 yılına dair ikinci hayat pahalılığı verilerinin de bu değişimde belirleyici olacağını aktardı.
Asgari ücretteki zammın da Ocak 2023 dahilinde yapılması gerektiğini vurgulayan Muhtaroğlu, ancak bu sayede ‘bir eşitsizliğin’ de ortadan kaldırılacağını açıkladı.
Enflasyonun yüzde 56 olduğu yılın ilk 6 aylık döneminde, asgari ücrete ancak yüzde 41 bandında zam yapıldığını da hatırlatan Muhtaroğlu, yüzde 15’lik bu farkın da Ocak 2023’te belirleneceği öngörülen asgari ücrete yansıtılmasını sendikaların talep ettiğini söyledi.
Muhtaroğlu, sözlerini “Aralık ayında abartılı bir enflasyon oranı beklenmemeli. Mevcut durum ve bu duruma etki etmesi olası bileşenler bir arada yorumlandığında, altı aylık hayat pahalılığı artışının da yüzde 30’lar düzeyinde gerçekleşmesi bekleniyor” şeklinde sonlandırdı.
Baturalp: Öngörü ‘yüzde 30’lar’ bandında
Bütçe Uzmanı Mustafa Baturalp, Ocak 2023 sonunda uygulanacak ‘2022 yılının ikinci dönemine dair’ hayat pahalılığının şu anda yüzde 29,50 olduğunu ve aralık enflasyonu da ‘şu anki parametreler baz alınarak’ hesaba katıldığında ‘yüzde 30’lar bandında’ öngörüldüğünü kaydetti.
Asgari ücretin de aslında ‘bu veriler baz alınarak’ belirlenmesi gerektiğini vurgulayan Baturalp, eşel mobil bazlı hayat pahalılığı ödemeleri ve asgari ücret zamlarının ‘hemen akabinde’ mal ve hizmet fiyatlamasına yapılan zamların ise bu artışları ‘önemsizleştirdiğini’ ifade etti.
Baturalp, piyasadaki fahiş zamları dizginleyecek bir yasal düzenlemeye gidilmediği sürece, hayat pahalılığı ödemeleri ve asgari ücret zamlarının, halkın alım gücünü enflasyon karşısında ‘ancak bir yere kadar’ koruyabileceği uyarısını da yaptı.
Havutçu: 10 gün içerisinde netleşecek
Maliye Bakanlığı eski Müsteşarı Ahmet Havutçu ise hayat pahalılığı ödemelerinin mevcut yasaya göre altı aylık periyotları kapsadığını, bu bağlamda ancak ‘01 Temmuz-31 Aralık 2022’ dönemi resmi verileri baz alınarak ‘sağlıklı’ yorum yapılabileceğini söyledi.
Oluşan pahalılığın, maaşlara yasal çerçevede yansıtıldığını kaydeden Havutçu, mevcut hayat pahalılığının,yılın ilk beş ayı çerçevesinde yüzde 29 küsur olduğunu da hatırlattı.
Bunun üzerine ‘ne kadarlık’ bir eklemenin yapılacağının da ortalama 10 gün içerisinde netleşeceğini belirten Havutçu, Aralık 2022 dahilinde gerçekleşecek enflasyona yönelik ‘en gerçekçi’ tahminlerin ise İstatistik Kurumu tarafından yapılabileceği bilgisini verdi.
Havutçu, döviz kurları ile mal ve hizmet fiyatlamalarında yaşanacak ‘olası’ değişikliklerin de Aralık 2022 enflasyonuna etki edeceğine işaret etti; “Ne getirir ne götürür, 10 günde belli olacak” ifadelerini kullandı.
Kutlay: Asgari ücrette de hayat pahalılığı baz alınmalı
Lefke Avrupa Üniversitesi (LAÜ) Akademisyeni ve Finans Uzmanı Dr. Kaan Kutlay, kamu çalışanlarına yönelik hayat pahalılığı ödeneğinin yasalarla sabit olduğunu, buna göre, “Şu kadar uygun olur” kabilinde açıklamaların ‘ancak öngörü’ kabul edilebileceğini söyledi.
Hayat pahalılığının belirlenmesinde kullanılan sepette en ciddi yeri akaryakıt ve elektrik fiyatlamasının aldığına parmak basan Kutlay, özellikle petrol fiyatlarındaki geri çekilmeye bağlı düşen akaryakıt fiyatları göz önünde bulundurulduğunda, Aralık 2022 enflasyonunun da ‘yüzde 1,50-2,50’ bandında gelmesinin ‘son derece olası’ göründüğünü kaydetti.
Amerikan Doları/TL paritesi başta olmak üzere, döviz kurlarında da kayda değer bir volatilitenin ‘uzunca bir dönemdir’ olmadığını da hatırlatan Kutlay, kurlarda önümüzdeki 10 gün zarfında dalgalanma yaşansa dahi, tüccarın malını şimdiye kadar zaten aldığı gerçeğinden hareketle, etkisinin ancak ‘bir sonraki ayın’ enflasyonuna yansıyacağını ifade etti.
Hayat pahalılığından ziyade asgari ücretin konuşulması gerektiğini de savunan Kutlay, yetkili bir ağızdan gelen “486 dolar yeter” açıklamasını eleştirdi.
‘Neden’ yabancı para biriminin konuşulduğu bir yana, bahse konu rakamın güncel kurla, sadece 11 bin 017 TL’lik ‘brüt’ tutara tekabül ettiğini söyleyen Kutlay, asgari ücretliye ‘ancak yüzde 10’ artışı ‘şu enflasyonist ortamda’ reva görmenin, mantıklı bir açıklaması olmadığını vurguladı.
Asgari ücrete yılın ilk altı ayında yapılan ‘eksik’ zammın, asgari ücretlinin alım gücünü yüzde 14-20 seviyesinde zaten düşürdüğünü söyleyen Kutlay, “Tırnak içinde ‘yedirdiğimiz’ bu miktar da hesaba katılınca, konuşulan seviyenin aslında ne denli yetersiz olduğu da ortaya çıkar” şeklinde görüş belirtti.
‘Masa kuruldu/kurulmadı, anlaşma oldu/olmadı, falanca toplantıyı terk etti, filanca pek memnun kalmadı’ gibi tartışmalardan kurtulmanın ‘tek’ yolunun ise ‘asgari ücret artışını da hayat pahalılığı baz alarak yapmak’ olduğunu aktaran Kutlay, bu sayede böylesi sorunlardan da kurtulunacağını açıkladı.



















Yorumlar kapalı.