1. Haberler
  2. Kıbrıs
  3. Çözüm, tam AB üyeliği getirecek

Çözüm, tam AB üyeliği getirecek

Avrupa Komisyonu Yapısal Reform Destek Bölümü Genel Müdürü Mario Nava, Kıbrıs Medya Grubu’ndan Hasan Hastürer’in sorularını kapsamlı olarak yanıtladı. Nava, çözümün adada pek çok sorunun aşılmasına imkan sunacağını ifade etti:

featured


   Avrupa Komisyonu Yapısal Reform Destek Bölümü Genel Müdürü Mario Nava, KIBRIS Gazetesi ve Kıbrıs TV’ye yaptığı açıklamalarda, çarpıcı değerlendirmelerde bulunurken, “Yeşil Hat tüzüğünde herhangi bir kontrol hükmü yok. Yani araçların benzin depolarının, Yeşil Hat üzerinden geçerken kontrol edilmesine yönelik bir hüküm yoktur. Dolayısıyla böyle bir kontrol hükmü olmadığı için burada depolarını dolduranların geçişlerini engelleyecek bir hüküm bulunmuyor” dedi.

   Nava, Hasan Hastürer’in bir sorusunu yanıtlarken ise şunları söyledi:

   “Birçok Kıbrıslı Türk bireyle ve iş adamı ile görüşmelerde bulunduk. Küçük ve büyük ölçekli işletmelerle bir araya geldik. Peynir üreticisiyle buluştuk. En büyük işletmelerden yine doğal taş alanında çalışan bir işletme ile bir araya geldik. Çok etkileyiciydi. Hepsi farklı araçlarla, farklı yollarla, farklı şekillerde çaba sarf ederek, pragmatik bir şekilde yaşayıp ayağa kalkıp AB standartlarına erişmeyi çabalıyor.”

Söyleşinin tamamı…

   Kıbrıs Medya Grubu adına Hasan Hastürer’in  Mario Nava ile gerçekleştirdiği söyleşinin bütünü şöyle…

H. Hastürer: Kıbrıs’ta doğdum. Büyüdüm ve buraya kadar geldim. Çocukluk yıllarımda geleceği çok hayal edebiliyor muydum? Çok çok hayal zenginliğim yoktu. Ancak zaman, hayal ettiklerimizin ötesiyle bizi buluşturdu. Bize nereli olduğumuzu,sordukları zaman,doğduğumuz köyü, devamında  şehir söylerdik.

Sonra Kıbrıs derdik. Ben etnik farklılıklarım ne olursa olsun kendimi Kıbrıslı gördüm. Detay bilip soranlara Kıbrıslı Türk olduğumu söyledim. Ancak bunu bir sportif karşılaşmanın parçası olmadan söyledim.

   Bu adada yaşayan herkesin bir büyük şemsiyeye ihtiyacı vardı. Bu şemsiyenin ne olacağını bilmezdim. Avrupa Birliği bu bağlamda tam istediğimiz bir şemsiye oldu. 2002 Kopenhag Zirvesi’ni yerinde izledim. Orada tarihi bir fırsatı kaçırdığımıza derinden üzüldüm.

   Cebimde Avrupa Birliği’nin pasaport ve kimliği vardır. Eksiksiz bir Avrupa Birliği, yaşama arzum var. Bu arzunun Kıbrıslı Türkler’in ezici çoğunluğunun arzusu olduğundan da kuşkum yok.

   Bu arzumuzun gerçekleşmesinde bir desteğe ihtiyacımız var mı? Var.

   Bunun için nereye bakarız? Brüksel’e, Avrupa’daki bütün başkentlere bakarız.

   Avrupa Komisyonu Yapısal Reform Destek Bölümü Genel Müdürü Mario Nava. Sevgili Mario Nava, sayın değil. Sizi  kırk yıllık bir dost gibi gördüm. Yüzünüzdeki gülümseme ve büyük bir samimiyet gördüm. Bu sohbet fırsatını verdiğiniz için çok teşekkür ederim.

İlk sorum…Kıbrıs’ta uyumlu bir yaşam için düşüncede, psikolojik yaklaşımlarda tarafların desteğe ihtiyacı var mı?

M. Nava: Çok teşekkür ederim. Beni bu şekilde takdim ettiğiniz için çok teşekkür ederim. Biz de aynı kimliği ve aynı pasaportu paylaşıyoruz cebimizde. Avrupa Birliği kimliği ve pasaportu bizlerin de var.

   Sorunuz aslında güzel sorulmuş bir soru. Bu adadaki her iki toplumun, uzlaşı sürecinin tamamlanması için hala katetmesi gereken bir mesafe var.

   Benim yönettiğim yardım programı, ekip arkadaşlarımla birlikte yürütmekte olduğumuz bu yardım programı Kıbrıs Türk toplumuna yönelik bir yardım programı. Bunun içerisinde güven yaratıcı önlemler de var. İki toplumlu iş birliğini de finanse eden bir yardım programı, hem Kıbrıs Rumları, hem Kıbrıslı Türkleri daha da yakınlaştırmayı amaçlayan bir program. Onlara destek olarak karşılıklı güveni arttırmayı amaçlıyor.

   Bunun içerisinde örnek vermem gerekirse,  başarılı bir şekilde hellim paketinin geçmesi, ya da yeşil hatta ticaret üzerindeki engellerin kaldırılması,ürünlerin teslimatı alanında var olan engellerin kaldırılması… Ödemelerin kolaylaştırılması, iki toplumlu teknik komitelerin çalışmalarının kolaylaştırılmasını sağladık.

Ancak çok açık olan bir husus var ki, o da hem Kıbrıslı Türkler hem Kıbrıslı Rumlar, kendileri de kararlı bir adım atmalılar. Birbirlerine doğru, adımlar atmalılar.

   Avrupa Birliği sizin de çok haklı bir şekilde, doğru bir şekilde söylediğiniz gibi bu doğrultuda destek verebilir.

Ama bu adımları biz atamayız. Hem Kıbrıslı Türkler, hem Kıbrıslı Rumlar güvenle, detayları müzakere etmeliler. Bunu da Birleşmiş Milletler bağlamında, üzerinde mutabakata varılmış parametreler çerçevesinde son detayları müzakere ederek gerçekleştirebilirler.

H. Hastürer: Biz Kıbrıs Adası’nda yaşıyoruz. Belki birazcık da psikolojik bir konudur. Dıştan bize bakanların bizi nasıl gördüklerini önemli buluyoruz. Biz Kıbrıslı Türklere, baktığınız zaman sizde nasıl bir izlenim bırakıyoruz?

M. Nava: Çalışmam çerçevesinde bu güzel adaya ilk kez gelmediğimi tahmin edebilirsiniz.Ama bu sefer çok uzun bir süre geçirdim burada.

   Brüksel’den özellikle buraya gelirken, elbette çok güzel bir ada olarak, bizi olumu yönde şoke ediyor… Bizi şaşırtan güneş, rüzgar her şey var.

   Kıbrıslı Türkler de açık insanlar ve misafirperver insanlar. En son dakikada yapılan bir toplantıda dahi,  her zaman bir kahve ve atıştırmalık pastalar bulunuyor.

   Hiçbir zaman asla bir bardak su değil sadece.

   Birçok Kıbrıslı Türk bireyle ve iş adamı ile görüşmelerde bulunduk. Küçük ve büyük ölçekli işletmelerle bir araya geldik. Peynir üreticisiyle buluştuk. En büyük işletmelerden yine doğal taş alanında çalışan bir işletme ile bir araya geldik. Çok etkileyiciydi. Hepsi de farklı araçlarla, farklı yollarla, farklı şekillerde çaba sarf ederek, pragmatik bir şekilde yaşayıp ayağa kalkıp AB standartlarına erişmeyi çabalıyor.

   Birçok girişim, birçok direnç, dayanıklılık gördüm. Bunu ifade ederken varmak istediğim nokta şu, adada kapsamlı çözüm ileri doğru gidecek olan tek yol.

   Yani Kıbrıslı Türklere birçok faydayı beraberinde getirecektir. Avrupa Birliği’ne tam üyelik olacaktır, önemli miktarda finansman gelecek ve diğer bölgelerle aradaki farkın kapanmasına katkı sağlanacak. Uluslararası ortamda genelde spor, özelde futbol da dahil olmak üzere açılım gerçekleşecek.

   Futbolu da ne kadar çok sevdiğinizi gördüm. Geçen gün burada küçük bir futbol paslaşması da yaptım, çok küçük bir çocukla paslaştık. Yapmamız gereken gerçekten bu diye düşünüyorum ve bunun içinde bütün koşulların yerinde olmasını sağlamamız gerekiyor.

H. Hastürer: Burada bir soru ilavesi yapmak istiyorum. Kıbrıs’ta yaşayabilir bir çözüm ortak arzudur. Bugüne kadar taraflar kendi çıkar analizlerini yaptı. İki toplumlu ortak bir çıkar analizi yapılmadı. Avrupa Birliği bu konuda bize bir destek sağlayabilir mi?

M. Nava: Kesinlikle. Avrupa Birliği ifade ettiğim gibi bu yardım programı aracılığıyla ve farklı araçlar üzerinden de adada kapsamlı çözüme destek sağlıyor. Zaten yeniden birleşmek kelimesi, kapsamlı çözüm, bütçe ile ilgili ilk cümlede yer alıyor. Yani yönettiğimiz programın içerisindeki ilk cümlede yer alıyor. Net cevaben “evet” derim size.

H. Hastürer: Kuzey Kıbrıs’ta ya da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yaşayan nüfusun bir bölümü Avrupa Birliği vatandaşıdır, bir bölümü değildir. Bu nüfus yapımız Avrupa Birliği’nin Kuzey Kıbrıs’a yönelik destek kararlarında olumsuz etki yapıyor mu?

M. Nava: Her şeyden evvel bunlar karmaşık ve net, kesin veri olmayan konular. Siz de sorunuzu sorarken net bir veri ile bunu ifade edemediniz.  İki nokta var önemli, altı çizilmesi gereken. Avrupa Barometresi yani Avrupa’da yapılan anketler bu adada AB kurumlarına olan güvenin yüksek olduğunu gösteriyor. İkinci nokta, Avrupa Birliği desteğine yönelik bütçe, yani çok yıllı mali bütçe çerçevesinde her yıl bu onaylanırken, bunda bir sıkıntı yaşamadık, her zaman bu bütçe onaylandı desteklendi. Her yıl bu oy birliğiyle onaylanan, mali çerçeve bütçesi oldu.

H. Hastürer: Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası, Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türkler arasında yüzde yetmiş, yüzde otuz olanak paylaşımı da içeriyor. Avrupa Birliği’nin Kıbrıs adasına destek için yarattığı kaynakların değerlendirilmesinde oransal bir özen var mı?

M. Nava: Bu sorunuz için de teşekkür ederim. Burada anlaşılması gereken önemli bir husus var.

Bir tarafta, AB üye devleti ve çok farklı AB programlarından finansman almaya hak kazanan Kıbrıs Cumhuriyeti…   Her farklı programın, kendi bünyesinde farklı kriterleri söz konusu. Tabii ki bu kriterlerde, mevcut olan fonların, her bir üye devlete ne kadar aktarılacağını belirleyen dokümanlar. Tarım , balıkçılık, yeşil dönüşüm, dijital gündem, göç yönetimi vs gibi farklı alanlar.

   Ancak mevcut haliyle bu programların, Avrupa Birliği topluluğu müktesebatının, yani mevzuatı bir araya getiren yasaların,  temel kararların askıda bulunduğu yerlerde bu destek sağlanamaz. Kıbrıs Türk toplumunda Avrupa Birliği müktesebatı şu anda askıda. Ancak az önce ifade ettiğim gibi bir yardım programımız var. Ölçeği kayda değer bir ölçektedir. 240 milyon civarında yedi yıl için yani yılda 33 milyon Euro’luk önemli bir kaynak. bir destek… Bu bağlamda biz de Kıbrıs Türk toplumunda önemli bir ilerlemeye şahit olduk. Biz bunu devam ettirme konusunda kararlıyız. Biz yine hem bireylerin, hem de işletmelerin lehine olacak finansman kaynakların devam etmesinde kararlıyız.

   Örnek vermem gerekirse Yeşil Hat üzerinden ticaretin kolaylaştırması da bunlardan bir tanesi.

H. Hastürer: Sevgili Mario verdiğiniz yanıtlar sorularımın sorulmasını zorlaştırıyor. Çünkü tümünde bütünlüklü temelde bir bilgi vardır. Kıbrıs adasında, müktesebat bakımından kuzey dışta kalsa bile şu anda oturduğumuz yer bir Avrupa Birliği toprağıdır. Kuzey ve Güney’e altyapı bakımından baktığımız zaman farklılık bariz.  Elektrikte, sıkıntılarımız vardır bu farkın giderilmesi için yapılanlar var. Yapılanları ve yapılması gerekenleri, yapılmasını düşündüklerinizi nasıl özetlersiniz?

M. Nava: Sadece AB topraklarında oturmuyoruz,  iki AB vatandaşı arasında bir sohbet gerçekleştiriyoruz ve bunun çok önemli olduğunu düşünüyorum.

   Yardım programının hedeflerinden bir tanesi elbette ki Kıbrıs Türk toplumunun ekonomik gelişimini kapsamlı çözüm bağlamında desteklemektir.

   Siz, enerji sektörüne atıfta bulundunuz. Açık olan bir husus var ki, özellikle Kıbrıs’ta önemli bir potansiyel için, gökyüzüne bakmanız yeterli.

   Gerçekten de iki toplumlu işbirliğinin sağlanmasıyla büyük bir potansiyelden yararlanılabilir. Elbette elektrik üretimini karbondan arındırmak önemli bir konu. Her iki toplumda şu anda fosil yakıt kullanarak, yani karbon yoğun bir yakıtla elektrik üretiyor. Çok da pahalı bir yakıt… Nihayetinde de bu durum Avrupa Birliği Yeşil Düzeni’ne karşı.

   2050 yılına gelindiğinde Avrupa Birliğini karbon salımı açısından nötr haline getirme planına aykırı bir durum.

   Kıbrıs Cumhuriyeti’nde buna yönelik bir destek alınıyor.

   Kıbrıs Türk toplumu da doğrudan yenilenebilir enerji alanına geçebilir. Şu anda bence önemli olan husus bu noktada bir başlangıç yapıp, yeşil dönüşümün işleminin Kıbrıs Türk toplumunda başlamasını sağlamak gerekir.

Bildiğiniz üzere masada olan bir fikir var ve çok yoğun bir şekilde biz bu fikir üzerinde konuşuyoruz. O da iki toplumda bir enerji tesisinin 30 ila 50 Mega Watt üretim kapasitesi ile ara bölgede yapılması fikri.

Bu ve bir çok çözüm önerisi Kıbrıs Türk liderliğine sunuldu.Sspesifik siyasi bir nokta getirdiler. Bu da ilerlemenin önünde bir engel teşkil ediyor. Bunlar aşıldıktan sonra başlayabiliriz diye düşünüyorum.

   Bunun çok önemli olduğunu düşünüyorum. Bu proje, dah az fosil az yakıt kullanıp,  güneşi kullanmanın da ötesinde iki toplumlu ortak bir proje olduğu için önemli.

   Biz burada durmayacağız, bunun akabinde başka programlar da gelecek.

   İki toplumlu olabilecekken iki toplumlu olmayacak projeler de olabilir. Nihai hedef elektriğinizi yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilmesini sağlamak ve hedef de iki şebekenin birbirini bütünlemesi ve iki toplumun da elektrik değişimi ile paylaşımı ve birbirleri için back-up işlevini görmeye devam etmeleri.

   Yenilenebilir enerjiden elektrik üretmek.. Geçen hafta gördünüz. Yunanistan 5 saat boyunca bütünüyle sadece yenilenebilir enerji üzerinden elektrik tedariğini sağladı.. Kıbrıs’ta doğanın bir lütfu var elimizde, hem de çok önemli bir lütuf.

H. Hastürer:. Kıbrıs Cumhuriyeti’nde etkin görevlerde Kıbrıslı Rumlar vardır. Avrupa Birliği’nin Kıbrıslı Türklere yapacağı yardımlar ya da sağlayacağı desteklerde Kıbrıs Cumhuriyeti’nin veto gibi bir yetkisi var mı? Kıbrıslı Türklerde, bize yapılacak yardımları Rumlar engelliyor gibi bir anlayış var, bu abartılı bir kuşku mu, bu konuda sıkıntı var mı?

M. Nava: Bakınız, çok basit. Yedi yıllık AB bütçesi oy birliği gerektirir. Neye, oy birliği ile karar verdiler? Oy birliği ile verilen karar çok cömert bir yardım programına kararıdır. 2021 ila 2027 yılları arasında 240 milyon Euronun Kıbrıslı Türk toplumuna aktarılmasına onay verdiler.

   Bu da ortalama yaklaşık 34.2 milyon Euro’luk bir rakama tekabül ediyor her yıl için. Şimdi 2021-2027 planından bahsediyoruz.

   Şu ana kadar AB 656 milyon Euro’yu Kıbrıs Türk toplumuna yönelik,  AB yardım programı kapsamında aktardı. Ve oy birliği ile bu yapıldı.

   Biz bu kaynakla neler yaptık bu çok önemli. Biz bu kaynakla, bu parayla örneğin üç atık su arıtma tesisi inşa ettik. Bunları da ziyaret ettim. Yüzlerce kilometre su boru hattı yaptık. Atık su arıtma şebekesi. Yine hava kalitesinin geliştirilmesine yönelik bir networku, şebekeyi destekledik. Yaklaşık 30 milyon Euro tutarında hibeyi işletmelere sağladık.

   Benzer bir rakamı yine tarım sektörüne aktardık. Ben şahsen burada Lefkoşa’da işletmelere gittim, bir berbere gittim, bir bara gittim bunlar AB’den destek alan işletmelerdi. Yine eğitim sektörüne de uzun vadeli bir yardım sağlıyoruz.

H. Hastürer: Kuzey’de Türk parası kullanıyoruz. Genelde stabil bir para birimi ile Euro’ya bir özlem var. Türk parası değer kaybettiği zaman hayatımız olumsuz etkileniyor. Paranın bir de öteki yüzü var. Kıbrıslı Rumlar kuzeyde daha fazla alışveriş yapıyor. Sınıra yakın marketlerde, müşterilerin çoğu Kıbrıslı Rumdur. Akaryakıt istasyonlarında aynı şekilde… Bu kendiliğinden bir güven artırıcı önlem işlevi görüyor. Ancak Güeyde akaryakıt istasyonu sahipleri bu ilişkilerin kendilerine zarar verdiğine inanarak, Brüksel’den destek istiyorlar. Bu konuda neler söylersiniz?

M. Nava: Bakınız her şeyden önce şunu söyleyeyim Yeşil Hat üzerinden ticareti ve artmasını  memnuniyetle karşılıyoruz. Çünkü daha fazla kişinin geçmesi daha fazla malın geçmesi anlamına geliyor. Daha fazla insan geçtiğinde insanlar arasında daha fazla temas demek. Bu ön yargıları aşar, bu güveni tesis eder.

   Daha fazla ticaret ve daha fazla mal ticaretinin arkasında döviz kurundaki durum da yer alıyor. Kıbrıslı Rumlar, buraya gelip ürün aldıkları gibi restoranlara da gidiyorlardır. Yeşil Hat üzerinden ticaretin artması gerçekten de olumlu. Hem ekonomik bakış açısıyla pozitif hem de kültürel bakış açısıyla pozitif diyebilirim. Çünkü iki toplum arasındaki ilişkileri olumlu etkiliyor.

   Şimdi spesifik olarak benzin konusuna, yakıt konusuna geldiğimizde şunu ifade edeyim. Yeşil Hat tüzüğünde herhangi bir kontrol hükmü yok. Yani araçların benzin depolarının, Yeşil Hat üzerinden geçerken kontrol edilmesine yönelik bir hüküm yoktur. Dolayısıyla böyle bir kontrol hükmü olmadığı için, burada depolarını dolduranların geçişlerini engelleyecek bir hüküm bulunmuyor. Tüzük çerçevesinde elbette o kişinin arabasındaki, bagajındaki ürünlerin 260 Euro’ya kadar muaf tutulması, vaka temelinde de analizlerin yapılmasını öngören bir ayrı hüküm de var.

H. Hastürer: Hellim Kıbrıs Türk üreticilerin Avrupa Birliği pazarına ulaşmasında sembol bir ürün. Ancak bu listeye daha eklenmesi arzu edilen ürünler vardır. Üretmeyen toplum o topraklarda yoktur. Ürettiğiniz ürünlerin de pazara ulaşması gerekiyor. Bu konuda ne kadar yol alındı. Bir de tabii ki Avrupa Birliği standartların birleşimidir. Kuzey Kıbrıs standartların uygulanması ve denetlenmesinde hangi noktada görülüyor, bu konuda neler yapılabilir?

M. Nava: İsterseniz hellimden başlayalım sonra geri kalanını ele alalım.

Sizin de ifade ettiğiniz gibi gerçekten hellim çok önemli bir ürün. Üreticilerin ürünlerini PDO, yani menşe ismi korumalı ürün olarak Yeşil Hat üzerinden, satabilmelerini sağlamak lazım. Talep çok büyük… Menşe ismi korumalı olan ürüne olan talep büyük ve çok somut ekonomik bir fırsatı da beraberinde taşıyor.

   Ancak bunun da anlamı sizin de doğru bir şekilde ifade ettiğiniz gibi zorlayıcı AB standartlarını, gıda güvenliği açısından ve hayvan sağlığı açısından yerine getirmek gerektiriyor.

   Çok sayıda AB finansmanlı projeyi uygulayarak bu standartların elde edilmesine yönelik çalışmalar yürütüyoruz. Kıbrıslı Türk üreticilerin PDO, menşe ismi korumalı ürün standartlarına ulaşmasına çalışıyoruz. 2001-2024 yılları arasında 40 milyon Euro’luk bir rakamı ayırdık ve bunu kullanmak istiyoruz. Hali hazırda harcadığımız 30 milyonun üzerine gelen ek bir destek sadece hellim için.

   Peki genel anlamı itibari ile Yeşil Hat üzerinden ticaret nasıl geliştirebilir? Geliştirdiğimiz bu…Ziyaretimde, yapmış olduğumuz bütün toplantılarda hem Kıbrıs Rum toplumunda hem Kıbrıs Türk toplumunda ana konu Yeşil Hat ticaretiydi.

   Çünkü benim verdiğim mesaj şuydu. Biz bir taraftan AB standartlarını savunma mesajı verirken diğer taraftan AB standartlarını müzakere etmeyeceğiz. Komisyon AB anlaşmasının savunucusudur, biz standartları savunmaya devam edeceğiz. Ancak AB standartlarına saygı duyulduğunda, ticaretin de gerçekleşmesini istiyoruz.

   Yeşil Hat üzerinden ticaret hacmi bu yıl en yüksek rakama ulaşacak. Uzun yıllar boyunca sıfır ila altı arasında ölçülür iken, bu yıl yaklaşık 12 milyon Euro’ya belki daha da üst rakamlara çıkacak. Birileri bunun hala düşük olduğunu düşünebilir. Yani 18 yıldır Yeşil Hat Tüzüğü uygulanmaktadır diye böyle yaklaşabilir. Ancak bunu daha yüksek rakamlar görme yönünde, pozitif bir artış olarak görüyorum.

   Kıbrıslı Rum yetkililerle görüşürken bütün ürünlerde, yani hayvansal olmayan bütün ürünlerde bu engelin kaldırılmasını istiyorum.  Altı üründe bu kaldırıldı, bütün ürünlerde bunun kaldırılmasını teşvik ettim ve gıda ile temas eden ürünler mesela pizza kutusu ya da diğer benzer ürünler gibi ürünleri de konuştuk.

   Haziran ayından bu yana altı ürünle ilgili bir engel yok artık. Gerçekten de bu görüşmeyi sizinle yaptığım için müteşekkirim. Bu ürünlerin,  üreticilerinin sizi izleyecektir diye umut ediyorum. İzleyicileriniz bu haberi aldığında Yeşil Hat üzerinden bu ürünleri satabilecekleri haberine ulaşabilecekler.

   Gördüğünüz gibi AB Komisyonu bu alanda çok aktif. Biz ticareti, ekonomiyi geliştirme aracı olarak görüyoruz. Kültürü geliştirme ve barışın bir aracı olarak da ticareti görüyoruz… Bu sebepten ötürü bu alanda çok aktif çalışıyoruz. Hem Kıbrıslı Türk hem de Kıbrıslı Rum şirketlerin, ticaretten faydalanmasını sağlamak hepimizin arzusu.

H. Hastürer: Kıbrıs Türk toplumunda bir demokratik yaşamımız var. Konuşuyoruz, eleştiriyoruz, bazen mutlu oluyoruz,  bazen mutlu olmuyoruz. Kıbrıs Türk liderliğinin Kıbrıs sorununa bakış açısı ve Türkiye’nin Kuzey Kıbrıs’taki etkisi Avrupa Birliği’nin Kuzey Kıbrıs’a desteğini etkiliyor mu?

M. Nava: Çok açık bir şekilde cevap vereyim. İki devletli çözüm ısrarı, BM kararlarına, parametrelerine ve Güvenlik Konseyi kararlarına aykırı. Ben halen iki toplumlu, iki bölgeli federasyonun BM kararlarında belirtilen şekilde yapılmasını, en iyi çözüm diye düşünüyorum.

Bunu ifade ederken elbette Kıbrıslı Türk muhataplarımızla her seviyede iyi bir ilişkiyi idame ettiriyoruz. Daha önceki gibi aynı seviyede mali yardım devam ediyor… Ancak, açık olan aşikâr olan bir husus var ki o da, AB’nin sağladığı mali yardım programının hedefi Kıbrıs’ta kapsamlı çözümün elde edilmesidir.

H. Hastürer: Kıbrıslı Türkler Avrupa Birliği vatandaşıdır. Bu Kıbrıs Cumhuriyeti anayasasından gelen bir haktır. Türkçe, AB üyesi Kıbrıs Cumhuriyeti’nin resmi dillerinden biri. Ancak AB’nin üye ülkelerinin dilleri listesinde yok… Bu konuda Kıbrıslı Türklerin beklentilerini destekler misiniz?

M. Nava: Avrupa sisteminin güzel bir yönü var. O da şu. Üye devletlerin dilleri ile Avrupa Birliği kurumlarının çalışma dilleri arasında bir fark var. Türkçe benzeri olmayan bir durumda değil. Yani bir üye devlette resmi bir dil olup da AB’de resmi olmayan tek dil değil. Mesela Lüksemburg bir diğer örnek. Lüksemburg dili, Lüksemburgca Lüksemburg’un resmi bir dili olmakla birlikte AB kurumlarının resmi bir dili değil.

Neden? AB kurumlarının resmi dilleri Konsey tarafından belirlenir. Bu bütün üye devletleri biraya getirir ve bütün üye devletler de oybirliğiyle buna mutabık kalırlar. Konsey Türkçe’nin resmi bir dil olarak AB kurumlarda kullanmasına yönelik konuyu gündeme getirmedi, tartışmadı.

H. Hastürer: Son soru. Aslında aklımdan geçen sorular çok. Programın sonunda virgül koyacağız, nokta koymayacağız. Dizi film gibi değil ama bir seri sohbet yapmak istiyorum. Kıbrıs’ta bir sorun var. Kıbrıs’ta ortaya çıkan durumdan memnun olanlar ve şikayeti olanlar var.

Çözüm arayışları devam ettiğine göre kimin haklı, kimin haksız, hangi tarafın daha suçlu olduğu belli değil. Ancak Kıbrıslı Türkler ulaşım başta olmak üzere pek çok alanda insan haklarına aykırı olduğuna inandığımız izolasyonlar ya da engellemeler yaşıyor. Spor bunlardan biridir bu çekimi yaptığımız kulüp Kıbrıs Futbol Federasyonu’nun kurucularındandı Çetinkaya ve şampiyonlukları vardı.

Süreç bizi sporda da ayırdı. Biz uygulanan izolasyonları devletten ziyade insanlara yönelik algılarız. Örneğin Ercan Havalimanı ve Mağusa Limanı’nın Avrupa Birliği’nin etkin varlığı ile açılması veya spor ambargolarının hafifletilmesi değerlendirilemez mi? Bunu, Avrupa Birliği üyesi Kıbrıslı Türklerin bir mağduriyet olarak görmek mümkün değil mi? Avrupa Birliği bu konuda tribünlerden sahaya inmez mi?

M. Nava: Çok teşekkür ederim. Ben de bir virgül koyalım isterim. Ben de Kıbrıs’ta bir sonraki ziyaretimde ya da siz Brüksel’e gelecek olursanız da başka bir yerde memnuniyetle bu görüşmeyi devam ettirmek isterim.

İki noktayı ele alayım. Birincisi sporla ilgili, diğeri de ulaşımla ilgili.

Spor konusuna gelecek olursak… Ben şahsen futbol fanatiğiyim. 40 yıl futbol oynadım. Çok da iyi değildim. Çok iyi olsaydım şu anda bu işi yapıyor olmazdım. Spor üzerindeki ambargonun ne kadar da acıtacağını inciteceğini bilirim. Ancak bu hemen çözülebilecek bir konu değil. Eğer iki toplumlu bir müzakerede,  AB çerçevesi içerisinde bunu konuşacak olurlarsa hemen bu sorun çözülebilir.

Ulaşım alanında geldiğimizde, Ercan/Timbu Havalimanı’nın açılması ve Mağusa Limanı’nın açılması bunlar güven yaratıcı önlemler paketinin parçası. Bu önlem paketi Cumhurbaşkanı Anastasiadis tarafından masaya konulan Güven Yaratıcı Önlemler Paketi’nde de yer alıyordu. Mesela Maraş’ın BM yönetimine alınmasını da içeren bir paket.. Ama aşikâr olan bir husus, ulaşım herhangi bir barış sürecinin önemli bir noktası, adada kapsamlı çözümün de günü geldiğinde önemli bir unsurunu oluşturacak.

H. Hastürer: Sadece teşekkür ediyorum desem yetmez. Bilgi esastır. Bizim toplumumuz ve bu coğrafyada bilgi çok önde tutulmak istenmez. Çünkü bilgi sahibi olan insanlar fikir sahibi olur, fikir sahibi olanlar daha nitelikli sorgular. Sevgili Mario verdiğiniz bu fırsatla toplumumuzun birinci ağızdan bilgilenmesine imkan sundunuz. İçtenlikle teşekkür ederim.

M. Nava: Çok teşekkür ederim. Ben de umut ediyorum ki, bizi izleyen, okuyan, takip eden, iş adamları, öğrenciler, kısaca bu güzel Avrupa ülkesinde yaşayan herkese faydalı olmuştur. Çok teşekkür ederim.

Çözüm, tam AB üyeliği getirecek
+ -

Yorumlar kapalı.

AI ile Haber Hakkında Sohbet

AI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir