Psk. Ayla KAHRAMAN
Her ilişkinin beklentilere yönelik verdikleri ve veremedikleri olabilir. Her ilişki, arzu edilen uyumu tam olarak yaşayamayabilir. Ancak; özellikle ikili ilişkilerde ilişkiyi yürüten, kişilerin “devam” arzuları ile ilişkiden aldıkları doyum ve uyumdur. İkili ilişkilerin önemli bir özelliği, eşitlik ilkesine sahip olmalarıdır. Buradaki “eşitlik” hukuki veya kültürel bağlamdaki eşitlikten ziyade, ilişkinin kadını ve erkeği olarak eşit olmak anlamındadır.
İlişkideki eşitlikte, beklentilerin karşılıklı doyumu, kişiliklerin uyumu önem taşır. İlişkinin birbirine uyumlu adımlarla yapılan bir dans olduğu düşünülebilir. Dansın uyumu, aidiyet duygusunu besleyen en önemli etkendir.
Gelin görün ki, gerçek yaşamdaki her ilişki yukarıdaki mükemmel betimlemeye uymaz. Pek çok ilişkinin içinde baskı, hor görme, incitme arzusu ve beklentileri en aza indirme vardır. Öyle ki günümüzdeki bazı insanlar arzu ve isteklerini, içinde bulundukları ilişkiden değil de kaçak, gizli ilişkilerden elde etmeye çalışmaktadırlar. Riske girmeden, bir şey vermek zorunda kalmadan elde edilen doyumlara yelken açmaktadırlar.
Elbette beklentilerin karşılanamadığı her ilişki kaçak yollara başvurmuyor. Pek çok çift, işlevsel olmasa da mutlu etmese de ilişkisi üstünde düşünmeye veya değişim için harekete geçmeye kalkışmıyor. Olanla yetinme yolunu seçiyor.
İlişki; yaralı, kör, topal bir şekilde yürüyor.
Eksikliklere rağmen devam eden ilişkileri araladığınızda birçok neden karşınıza çıkar: Çocuklar, alışkanlıklar, maddi baskılar, işlevsiz olsa da ilişkiye yönelik bağımlılık…
İlişkiye yönelik bağımlılık; bir çeşit insan bağımlılığıdır. Bitmesi gerektiğini bildiği halde ilişkiyi sonlandıramamak, en belirgin özelliğidir.
Bu bağımlılık türünde sevgiliye, eşe karşı koşulsuz bir sadakat gösterilir. Takdir edilmeye duyulan ihtiyaç had safhadadır ve kişi oldukça vericidir. Kendinden beklenildiğini düşündüğü davranışları cömertçe ifa eder ve asla “hayır” demez. Bu durumda kişi, sadece çift ilişkisinde değil; arkadaşlık, iş ilişkilerinde de istismara açıktır.
İlişkisi kötü gitse de bitirmekte zorlanır. Duygusal ilişkilerde seçici değildir. Onu seçen kişiye kolaylıkla bağlanır ve derin acılar yaşasa da ayrılamaz.
Başkaları tarafından kabul edilme ihtiyacı; bağımlı kişiliğin önemli bir özelliğidir. Bu ihtiyacı giderebilmek için ödün vermekten çekinmez. Kabul görebilmek uğruna, kendine uymayan davranışlar gösterebilir.
Bağımlı kişi terk edilmeye karşı aşırı duyarlıdır. Terk edilmek demek, kararlarını tek başına almak demektir ve bu onun için çok zor bir durumdur.
Duygusal ilişkilerinde partnerine bağlandığı anda, değişimi başlar. Bütün yaşamını, partnerine göre planlamak, her fırsatta partnerine yönelik hayranlığını dillendirmek, partnerinin hayatını kolaylaştırmak amacı ile konforunu artırmak, onu her an mutlu etmeye çabalamak esas amacı olur. Partnerini kaybetme düşüncesi korkulu bir rüya gibidir. Böyle bir sonucun olması durumunda çok kötü olur ve kendini suçlar.
Bağımlı kişilik, daha ziyade tahakküm edici, baskıcı ve zorlayıcı kişilikleri eş olarak seçer veya bu tip kişiler tarafından seçilir. Psikolojik veya fiziksel şiddete maruz kalsa bile ilişkiyi bitiremez.
İlişkisi acı verici deneyimlerle süregelse de bitirmeye çalışmaz. Bitirme kararından pişman olacağını, geri dönemeyeceğini ve yalnız kalacağını düşünür. Bitirme ve yola yalnız devam etme düşüncesi onu korkutur. Özgür iradesi bir yerlerde saklanmıştır ve ortaya çıkmasını sağlamak zordur. Tercih yapma ayrıcalığını aktif hale geçiremediğinden sevme biçimi bundan etkilenir. Sevdiğinin kölesi gibi olur. Kendi isteklerinin ve beklentilerinin bir önemi olmadığı gibi bunların neler olabileceğini düşünmeye bile zaman ayırmaz.
Bağımlı kişinin eşi, sevgilisi bu durumda, ilişkiyi yönetendir. Bu duruma alışır veya isyan eder. Tamam mı devam mı kararını veren de her zaman için ilişkiyi yöneten taraftır.
Bağımlı kişi için partnerinin verdiği olumsuz karar, yıkıcı etki yapar. Sevdiği için her şeyi yapmasının altında daha çok sevilme arzusu varken, terk edilmek çok acı bir sondur ve bağımlı kişiyi darmadağın eder. Oysaki sevdiği için kendi bütünlüğünü terk etmiş, onu mutlu etmek için kendi ihtiyaçlarını düşünmeden ötelemiştir.
Onun istediği gibi biri olmaya çalışmış ama sonunda terk edilmiştir.
Bağımlı kişi, sevdiği varlığa kendini hapseder. Bu hapishane içinde, sevdiğine ve sevildiğine inanarak, kendisi için kendi iradesi ile harekete geçmeyi düşünmeden yaşar.
Bağımlı kişi, onu olduğu gibi kabul edip sevecek birinin varlığına inanmadığından, bu uyumu gösterir. Onu mutlu etmek için bütün kaynaklarını kullanırken, elde edeceği sevgi kırıntıları ile avunur.
Uzun vadede, bağımlı kişinin eşi; partnerine giderek daha az zaman ayırmaya başlar. Bahaneler üretir, küçük sorunları bile büyütür. Eşine kendini değersiz hissettirecek şekilde, ona ilgisiz olur; sözel, duygusal hatta bazen fiziksel şiddet uygulamaya başlar.
Yetersizlik duygularından kaynaklanan, tek başına kalırsa başaramayacağı korkusu; onun bu eşit olmayan, baskıcı ilişkiye razı gelmesine neden olur.
Bağımlı kişiliğin yaşadığı bu tutsaklık durumu, etkin psikoterapi teknikleriyle çözümlenebilmektedir. Mesele kişinin böyle bir desteği istemeye hazır olmasıdır.
Yorumlar kapalı.