Futbol, dünyanın en çok sevilen, en çok izlenen, en çok konuşulan sporu konumunda yer almaya devam ediyor. Bu durumu canlı tutan ise hiç şüphesiz büyük rekabetler.
İşte bu yüzden, bize çok farklı duyguları aynı anda tattırabilen, tüm dünyadan en önemli 25 derbi ve aralarındaki rekabetin öyküsü oldukça dikkat çekiyor. Günümüz futbolunda “Derbi” sözcüğü dar anlamda aynı şehrin takımları arasındaki mücadele yanında geniş anlamda bölgesel maçları ve büyük maçları da kapsayacak bir tabir olmuştur.
Asker, Polise Karşı STEAUA BÜKREŞ – DİNAMO BÜKREŞ
Romanya’nın en başarılı ve en çok taraftarı bulunan ve “Romanya’nın Ezelî Derbisi” olarak bilinen Steaua Bükreş – Dinamo Bükreş derbisinin tarihi her iki kulübün kurulduğu Romanya’nın komünist dönemine (1940’ların sonu) kadar uzanıyor.
20 yılı aşkın bir süre Romanya Devlet Başkanlığı yapan Nikolay Çavuşesku, devrildiği tarihe kadar Romanya futbolu üzerindeki baskısı ve tehdit, şantaj, şike gibi uygulamalarıyla sürekli etkili oldu. Bu dönemde Çavuşesku’nun ve ordunun desteklediği Steaua, polisin ve muhaliflerin desteklediği Dinamo ile arasındaki farkı açtı. Bu rekabetteki en unutulmaz olaylardan biri 1988 yılında 1-1 biten kupa finalinde ofsayt olarak iptal edilen golün Çavuşesku tarafından geçerli sayılarak maçın 2-1 Steaua lehine galibiyetle sonuçlanmasıydı.
Halkın Takımı – Ordunun Takımı SPARTAK MOSKOVA – CSKA MOSKOVA
Rusya’daki mücadelede de ordunun belirgin bir rolü var. CSKA bir dönem ordunun takımı olarak bilinirdi. Bu durumun haklı sebepleri vardı çünkü; Rusya Savunma Bakanlığı, CSKA’nın hissedarlarındandı.
Daha sonra bu hisseler Chelsea’nin sahibi Rus milyarder Roman Abramoviç tarafından satın alındı. Buna karşı Spartak ise “halkın takımı” olarak bilinir. Spartak (Sovyet Dönemi de dahil) en çok şampiyonluğu bulunan takımdır. Hemen ardından CSKA gelmektedir. Ancak Spartak son dönemde CSKA’nın güçlü finansmanından dolayı rekabette geride kalmıştır.
Bask Derbisi ATHLETİC BİLBAO – REAL SOCİEDAD
Baskça “Euskal Derbia” olarak bilinen Bask derbisinde taraflar Real Sociedad ve Athletic Bilbao’dur. Derbi, Bask Bölgesi’ndeki iki şehrin arasındaki rekabete dayanır.
İki takım arasında ise oyuncu tercihleri açısından bariz bir fark bulunmaktadır. Real Madrid ve Barcelona ile birlikte İspanya’da ligden düşmeyen 3 takımdan biri olan Athletic Bilbao kuruluşundan itibaren Bask olmayan hiçbir oyuncuyu oynatmamıştır.
Real Sociedad ise İspanyol ve diğer yabancı futbolcuları en başından beri kadrosundan bulundurmaktadır.
Birçok derbinin aksine, maçlar tamamen dostluk içinde geçer, taraftarlar maçları birlikte izler ve eğlenirler.
“Le Classique” PSG -OLYMPİQUE DE MARSEİLLE
Birçok derbinin aksine, coğrafî yakınlığın getirdiği bir rekabetin ürünü değildir. Fransa’nın siyasal merkezi ve başkenti olduğu kadar, ekonomi, kültür ve moda başkenti de olan Paris’in zengin sınıflarına karşı, liman kenti Marsilya’nın işçi sınıfının; kuzeye karşı güneyin mücadelesidir.
“Derbi Sevillano” SEVİLLA – REAL BETİS
İspanya’nın Endülüs Bölgesi’nin Seville şehrinin iki takımı Sevilla ve Real Betis, futbol dünyasında görülen iç bölünmelerden birinin sonucu.
1905 yılında kurulan Sevilla’nın ardından 1907 yılında ‘Sevilla Balompié’ isimli şehrin ikinci takımı kurulur. Aynı yıl Sevilla’dan kopan bir grup Betis’i kurar. 1914 yılında birleşen bu iki kulüp Real Betis Balompié adını alır. Rekabet 1915 yılında başlar ve o dönemden beri İspanya’nın en tutkulu derbilerinden biri olarak bilinir.
Manchester Derbisi MANCHESTER UNİTED – MANCHESTER CİTY
1881 yılında başlayan derbi son yıllara kadar United’ın ezici üstünlüğü ile geçti. Ancak Arap sermayesinin City’e girmesinden bu yana bu rekabet kızıştı ve bundan sonra daha da artacak gibi görünüyor. İki takımın maçının olduğu gün şehirde hayat dururken, tüm dünyada gözler bu maça çevrilir.
Orta Doğu ve Kuzey Afrika’nın en şiddetli mücadelesi AL AHLY – ZAMALEK
Kahire Derbisi, sadece bu şehrin ve hatta Mısır’ın değil, tüm Orta Doğu ve Kuzey Afrika’nın en önemli spor olayı kabul ediliyor. Rekabet ise 1917 yılına kadar uzanıyor.
Al Ahly İngiliz sömürgeciliğine karşı direnen, işgal öncesinin kırmızı renklerini giyen, kendilerini işgale direnen ve milliyetçi olarak görenlerin takımı.
Zamalek ise beyaz giyen, yabancıların takımı olarak kabul edildi. Aynı zamanda nefret edilen Kral Faruk’un ve dolayısıyla onun yerli ve yabancı müttefiklerinin kulübü oldu.
Fla – Flu Derbisi FLAMENGO – FLUMİNENSE
Bir başka aile içi parçalanma da bu rekabette görülüyor. Rekabet 1911 yılında bir grup Fluminense’li futbolcunun Flamengo Spor Kulübü’nün futbol şubesini kurmasına kadar uzanıyor. O tarihten sonra iki takımın maçları her zaman Güney Amerika’da hayatı durduran ve takip edilen önemli bir gündemi oluşturuyor.
Kuzey Londra Derbisi ARSENAL – TOTTENHAM HOTSPUR
İlk karşılaşma 1887 tarihinde olmasına karşın Kuzey Londra Derbisi’nin ezelî bir hâle dönüşmesi 1970’li yıllara dayanıyor.
Bu dönemdeki bazı maçlarda Tottenham taraftarlarına yönelik kullanılan “Yahudi” sıfatı rekabeti sertleştirmişti. İki takımın maçları İngiltere’nin en önemli şehir rekabetleri arasında yer alıyor.
“De Klassieker” AJAX – FEYENOORD
Hollanda’nın en büyük futbol rekabeti olan mücadele Amsterdam takımı Ajax ile Rotterdam takımı Feyenoord arasındadır. Taraftarlar arasında cinayetle sonuçlanacak denli büyük olaylar yaşanmıştır.
Aradaki rekabet hem iki şehrin rekabetine hem de siyasal nedenlere dayanmaktadır. Hollanda’nın en büyük iki kentinin ekonomik mücadelesinin yanı sıra Amsterdam’ın özgürlükçü yönü ağır basarken, Rotterdam ise sağ ve muhafazakâr yönüyle bilinir.
Ajax, medyadaki ağırlığı, Hollandalı ünlülerin daha çok Ajax taraftarı olması sebebiyle, kendilerini daha “gerçek” taraftarlar olarak gören Feyenoordlular tarafından sevilmez.
Lizbon Derbisi BENFİCA – SPORTİNG LİZBON
Lizbon Derbisi ya da Başkent Derbisi’nin tarihi 1907 yılına gidiyor: 8 Benficalı oyuncu daha iyi yaşam ve çalışma koşulları elde etmek için Sporting’e geçiyor ve ezelî rekabet başlıyor.
Sporting taraftarları genellikle zengin sınıfların takımı olarak bilinirken, Benfica daha çok çalışan sınıfların takımı olarak ifade ediliyor.
Rekabeti tetikleyen bir diğer unsur ise yakınlık. Kulüp merkezleri arasındaki mesafe sadece 3 km ve statlar neredeyse karşı karşıya.
“Merseyside Derbisi” LİVERPOOL – EVERTON
Liverpool şehrinin en başarılı ve büyük iki kulübü Liverpool ve Everton arasındaki Merseyside olarak bilinen derbinin 1892 yılından günümüze dek süregelen uzun ve ilginç bir tarihi var.
Liverpool kentinin büyük bira üreticilerinden biri bugün Liverpool’un maçlarını oynadığı Anfield Road’u satın almış ve burada Everton kulübünü kurmuş. Takım büyük bir ilgi ile karşılanmış.
Ancak daha sonra kulüpte tek adam olmak istemesine yönetim kurulundan itirazlar olunca, Everton’u buradan kovarak, Liverpool’u kurmuş. Everton ise bugünkü Goodison Park’ın bulunduğu yerin yolunu tutmuş.
Genellikle Liverpool liman işçilerinin, Everton ise zengin muhafazakârların takımı olarak görülmesine karşın, yapılan sosyolojik araştırmalar bu iddiayı tam olarak doğrulamamaktadır.
Ruhr Derbisi: BORUSSİA DORTMUND – SCHALKE 04
Ruhr Havzası’nda bulunan Dortmund ve Gelsenkirchen şehirlerinin en büyük takımları olan Borussia Dortmund ve Schalke 04 arasındaki Ruhr derbisi ya da “Revierderby” olarak bilinen mücadele 1925 yılına dayanıyor.
Almanya’nın kömür madenlerinin bulunduğu bir bölge olan Ruhr Havzası’nın her iki takımı da işçilerin, emekçilerin takımı olma özelliğine sahip. Bu duruma karşın her iki takımda birbirlerini en önemli rakip olarak görüyorlar.
İngiltere’nin Kuzey Batı Derbisi: LİVERPOOL – MANCHESTER UNİTED
Temsil ettikleri iki büyük şehrin bölgesel yakınlığı, tarihi, ekonomik ve endüstriyel rekabet hem İngiltere hem Avrupa’daki başarılarının birbirlerine yakın düzeyde olması nedeniyle, oyuncular, taraftarlar ve medya nezdinde Liverpool – Manchester United maçı İngiltere’deki tüm diğer derbi mücadelelerinden önemli kabul edilmektedir.
Bu iki takım İngiltere’nin en başarılı iki kulübüdür ve Man. United’ın efsane teknik direktörü Sir Alex Ferguson’a göre kariyerindeki en büyük başarı “Liverpool’u geride bırakmış olmasıdır.
“Derby della Madonnina”: AC MİLAN – INTER MİLAN
“Derby della Madonnina” yani “Küçük Bakire Meryem Derbisi” olarak da bilinen Milano Derbisi, bu ismi Milano Katedrali’ndeki Hz. Meryem heykelinden alır. Milano Derbisi dünyanın en çok izlenen derbi mücadelelerinden biridir. Bu derbinin doğuşu da kulüp içi muhalefete dayanır. AC Milan, 1899 yılında, İngiliz göçmeni bir grup tarafından kurulmuştur. Ancak daha sonra bazı memnuniyetsiz üyeler, yabancı oyuncu oynatılmamasını eleştirerek kulüpten ayrılırlar. Internazionale (İtalyanca uluslararası demek) adını verdikleri kulübün amacı, Milan’a karşı yabancı oyuncu oynatabildikleri rakip bir kulüp olmaktı. Günümüzde her iki kulübün de bünyesinde İtalyan oyunculardan çok yabancı oyuncular bulunmaktadır.
Kralcılar, Cumhuriyetçilere Karşı: REAL MADRİD – ATLETİCO MADRİD
Madrid Derbisi tarafları Los Indios (Kızılderililer) olarak bilinen Atletico Madrid, Los Blancos (Beyazlar), olarak bilinen Real Madrid arasında geleneksel bir düşmanlık vardır. Real Madrid hem Kral hem Franco Dönemi’nde düzenin savunucusu olarak bilinirken, Atletico bu düzene isyanın takımı olarak bilinir.
Daha çok cumhuriyetçilerin ve solcuların takımı olarak kabul edilen ve kurucuları arasında Baskların olduğu Atletico’ya göre Real “hükümetin takımı”dır ve “ülkenin utancıdır”.
Mussolini’ye Dayanan Rekabet: AS ROMA – SS LAZİO
“The Derby della Capitale” yani başkent derbisi İtalya’da tansiyonu en yüksek derbi mücadelesidir.
Genellikle Lazio, faşist diktatör Benito Mussolini’nin takımı, Roma ise ona muhaliflerin takımı olarak bilinir ancak bu yanlıştır. Bu karışıklık Mussolini’nin Lazio’nun maçlarını izlemesinden ve Lazio’nun ırkçı tutumundan ileri gelmektedir. Zaman içinde Roma, göçmenlerin ve solcuların desteklediği bir takıma dönüşürken, Lazio ırkçı tavrını sürdürür. Kadrosunda çok uzun yıllar siyahi oyuncu bulundurmaz. Lazio taraftarları, rakip takımdaki siyahi oyunculara ırkçı söylem ve davranışlarda bulunur. Lazio’nun efsane oyuncusu Paolo Di Canio “Nazi selamı” yapması ile ünlüdür. Lazio taraftarlarına göre “Roma, Yahudilerin desteklediği zenci takımıdır. Dolayısıyla bu derbinin temelinde çok yoğun ideolojik ve siyasi bir rekabet vardır.
“Bütün Savaşların Anası” PANATHİNAİKOS – OLYMPİAKOS
Panathinaikos -Olympiakos derbisi, “Bütün Savaşların Anası”, “Ezelî Düşmanların Derbisi”, olarak bilinen Attika derbisidir. Yunanistan’ın Attika Bölgesi’nin en büyük iki şehri Atina (Panathinaikos) ve Pire (Olympiakos) temsilcileridirler.
Bu iki üst düzey Yunan kulübü arasındaki rekabet, bazı sosyal, kültürel ve bölgesel farklılıklar açısından izlenebilmektedir.
Pana taraftarları kazandığı başarılarla alt sınıfları küçümserken, Olympiakos ise zengin züppeliğine ve sosyal adaletsizliğe karşı Yunanistan’ın farklı bölgelerindeki emekçilerin desteğini kazanmıştır.
İki takım arasındaki mücadeleler dünyanın en sert ve en olaylı kabul edilen maçlarına sahne olmaktadır.
Milliyetçiler, Komünistlere Karşı: PARTİZAN BELGRAD – KIZIL YILDIZ BELGRAD
Partizan ve Kızıl Yıldız arasındaki rekabet 2. Dünya Savaşı sonrası komünist Yugoslavya dönemine dayanmaktadır. Kızıl Yıldız “Anti- Faşist Birleşik Gençlik İttifakı” isimli siyasi oluşumun takımı olarak Mart 1945 tarihinde kurulmuştur. Partizan ise birkaç ay sonra, Ekim 1945’te “Yugoslav Halk Ordusu”nun spor derneği olarak kuruldu. Saha içinde ve saha dışında çok çeşitli olayların yaşandığı Belgrad Derbisi, dünyanın en şiddetli derbilerinden biri olarak kabul edilmektedir.
Kıtalararası Derbi: FENERBAHÇE – GALATASARAY
Asya ve Avrupa’yı birbirine bağlayan İstanbul’un iki yakasının iki büyük takımı, Fenerbahçe ve Galatasaray’ın rekabeti tam 106 yıl öncesine dayanıyor.
İki kulüp arasında din, mezhep ve ırk ayrımı olmaksızın büyüyen rekabet, tüm ülke gündemini meşgul edebiliyor ve siyasi ve ekonomik sıkıntıları bile bir anda unutturuyor.
Fenerbahçe ile Galatasaray arasındaki rekabetin tarihteki tozlu sayfalarını çevirdiğimizde bugünkü gerginliklerin hayli uzağında, centilmenlik öyküleri bulunuyor.
Mezhep Çatışması: CELTİC – GLASGOW RANGERS
Futboldaki en ateşli rekabetlerden birini Glasgow şehrinin ve İskoçya futbolunun iki dev kulubü Celtic ve Glasgow Rangers arasındaki mücadele oluşturuyor. “Old Firm Derby” (Eski Sert Derbi) olarak adlandırılan rekabeti tetikleyen ise mezhep çatışması. Üstelik etnik temelleri de bulunuyor: Rangers, Protestan inancına sahip İskoçların temsilcisiyken, Celtic, Kelt ve İrlandalı köklerine bağlı Katoliklerin takımı. Dolayısıyla bu derbi, aradaki dinsel, siyasal ve sosyal ayrımlardan dolayı sıradan bir futbol mücadelesinin çok ötesine geçiyor.
Arjantin’in Yoksulları, Zenginlerine Karşı: “Superclasico” BOCA JUNİORS – RİVER PLATE
Her iki kulüp de Buenos Aires’in rıhtım bölgesi olan La Boca’da kurulmuştur. River’ın kuruluş tarihi 1901; Boca’nın ise 1905’tir. “Cenevizliler” olarak bilinen Boca taraftarları genellikle işçi sınıfından İtalyan göçmenleri olurken, Los Millonarios (Milyonerler) olarak bilinen River Plate taraftarları daha çok üst sınıflardan geliyordu.
Günümüzde bu keskin sınıf farkı ortadan kalkmıştır. Her iki kulübün de her sosyal sınıftan destekçileri vardır ve Boca da en az River kadar pahalı transferler yapabilmektedir. Ancak “Superclasico” arasındaki keskin rekabet tüm canlılığıyla sürmektedir.
İspanya İç Savaşının Başlangıcı: “El Clásico”, REAL MADRİD – BARCELONA
Dünyanın en zengin ve en başarılı iki futbol kulübünün mücadelesi, sportif mücadelenin çok ötesindedir. Sadece İspanya’nın en büyük iki şehrinin mücadelesi de değildir üstelik. Bir yanda İspanyol milliyetçiliğinin temsilcisi Real Madrid, diğer yanda Katalan kimliğinin temsilcisi Barcelona vardır. Bu rekabetin ilk yılları sayılabilecek 1930’lu yıllarda Barcelona, Madrid merkezli baskıcı yönetime olan muhalefeti ile tanınmıştır. Franco diktatörlüğü yıllarında Barcelona kulübüne transfer olmak veya kulüp üyeliğine girmek rejime olan muhalefeti göstermenin de bir yolu olarak kabul edilmekteydi. Bu dönemde Barcelona başkanı Josep Sunyol, Franco askerleri tarafından öldürülmüştür. Tarihçilere ve yazarlara göre El Clásico, “İspanya İç Savaşı’nın başlangıcı” olarak belirtmiştir. Franco’nun diktatörlük döneminde tüm etnik unsurlara karşı baskıcı bir politika izlenmiştir. Bu politika karşısında muhalefetin en büyük simgesi olan FC Barcelona ise “més que un club” (Bir kulüpten daha fazlası) adıyla anılmaya başlanmıştır. Günümüzde dahi birçokları tarafından Real Madrid, Franco’nun, muhafazakârlığın ve sağ siyasetin temsilcisi; Barcelona ise isyanın, direnişin ve sol siyasetin temsilcisi olarak kabul edilmektedir.
Yorumlar kapalı.