Eniz ORAKCIOĞLU
“ZATEN KAPALI SAYILIRDIK” … RES-BİR Başkanı Salih Kayım, uzun bir süredir saat 22.00’den sonra sokağa çıkma yasağından dolayı restoran, kafe ve barların sıkıntı içerisinde olduğunu belirtirken, KTEZO Genel Koordinatörü Hürrem Tulga, Bakanlar Kurulu kararlarından önce esnafın zaten kapandığını ve ekonominin büyük ölçüde durduğunun altını çizdi. İŞAD Başkanı Enver Mamülcü ise iş dünyasında ekonominin durduğunu söyledi
EKONOMİK DESTEK BEKLİYORLAR… Kayım, kapanma kararının ardından hükümetin henüz bir ekonomik destek programı açıklamadığını, desteksiz bir şekilde işletmelerin ayakta kalkmasının mümkün olmadığına dikkat çekti. Tulga ise insanların yaşamını sürdürebilmesi için hükümetin önlem alması gerektiğine dikkat çekti. “Bu süreçte yaşanacak ekonomik kaybı kim telafi edecek?” diyen Mamülcü de destekle ilgili ortada bir karar olmadığını vurguladı
Bakanlar Kurulu’nun salı günü yerel vakalardaki artış nedeniyle Lefkoşa ve Girne’de birçok işyerini kapatmasının ardından işletmelerin ekonomik destek beklentisi daha da arttı. Ancak ekonomik destek programındaki belirsizlik tepkilerin büyümesine neden oluyor.
Restorancılar Birliği (RES-BİR) Başkanı Salih Kayım, uzun bir süredir zaten saat 22,00’den sonra sokağa çıkma yasağından dolayı restoran, kafe ve barların sıkıntı içerisinde olduğunu söyleyerek, kapanma kararının ardından hükümetin henüz bir ekonomik destek programı açıklamadığının altını çizdi.
Kayım, bu durumun altından desteksiz bir şekilde işletmelerin kalkmasının mümkün olmadığına dikkat çekti.
KTEZO Genel Koordinatörü Hürrem Tulga, Bakanlar Kurulu kararlarından önce esnafın zaten kapandığını, ekonominin büyük ölçüde durduğunun altını çizerek, insanların yaşamını sürdürebilmesi için hükümetin önlem alması gerektiğine vurgu yaptı.
Tulga, ötelenen taksitlerin ödemesinin ve müdahale edilen banka borçların vadesinin geldiğini belirterek, sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı ödemelerinde yapılandırılmaya giden çok sayıda işletmenin, yapılandırma için aldığı kredilerin de ödeme zamanının geldiğini, hükümetin önlem almasının şart olduğunu söyledi.
İş İnsanları Derneği (İŞAD) Başkanı Enver Mamülcü de özel sektör için kaynak olmadığını, ama kamuya özel araç alma, kamu için para harcama, 13’üncü maaş gibi harcamalara kaynak yaratıldığını belirtti.
“Bu süreçte yaşanacak ekonomik kaybı kim telafi edecek?” diye soran Mamülcü, destekle ilgili ortada bir karar olmadığını kaydetti.
Kayım: Karardan önce işler durmuştu
Restorancılar Birliği (RES-BİR) Başkanı Salih Kayım, uzun bir süredir zaten saat 22.00’den sonra sokağa çıkma yasağından dolayı restoran, kafe ve barların sıkıntı içerisinde olduğunu söyleyerek, işletmelerin büyük bir çoğunluğunun işlerinin kapanmadan önce de durduğunu belirtti.
Kayım, aralık ayının başından bu yana halkın da vaka artışından dolayı kendini korumaya alarak restoranlara uğramadığını kaydetti.
Yüksek öğrenimde ağustos ayında öğrencilerin yüz yüze eğitim için ülkeye gelmesinin beklendiğini anlatan Kayım, “Yanlış yönetim ve yanlış kararlar sebebiyle vakalar arttı, öğrenciler gelemedi. 2’nci eğitim döneminde de öğrenciler gelecek dendi, yine salgın başladı. Esnaf ve restoranlar da tamamen umudunu yitirdi” dedi.
“Ekonomi daha fazla yara alacak”
Öte yandan Kayım, salı günü Bakanlar Kurulu’nun açıkladığı kararlara bakıldığında tam bir kapanma yaşanmadığını, bu nedenle de bu kararların ilerleyen günlerde bir işe yaramayacağının ortaya çıkacağını söyleyerek, 1-2 ay sonra salgının önü alınamayınca tam kapanmaya gidileceğini vurguladı.
“Zaten yıpranan işletmeler, yerle bir olan ekonomi de daha fazla yara alacak” diyen Kayım, “Bu durum by-pass ameliyatına benzer. Kalbe by-pass gerekiyorsa yaparsınız, ama hasta 80 yaşındaysa doktorlar by-pass yapmayı tercih etmez, çünkü iş işten geçmiştir. Kısacası zamanında kapatmasanız, daha sonra kapattığınızda geç kalmış olursunuz” şeklinde konuştu.
“İşletmeler durumun altından desteksiz kalkamaz”
Hükümetin henüz bir ekonomik destek programı açıklamadığının altını çizen Kayım, restoran, bar ve kafe işletmecilerinin bu noktada beklentisinin ilk kapanmada olduğu gibi kredilerin ertelenmesi, sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı desteği ile çalışanlara destek verilmesi olduğunu belirtti.
Türkiye’de gelir kaybına uğrayan işletmelere destek verileceğini örnek gösteren Kayım, ülkemizde desteğe dair bir adım atılmadığını söyledi. Kayım, bu durumun altından desteksiz bir şekilde işletmelerin kalkmasının mümkün olmadığına dikkat çekti.
Tulga: İnsanların yaşamını sürdürmesi için önlem şart
Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkârlar Odası (KTEZO) Genel Koordinatörü Hürrem Tulga, Bakanlar Kurulu kararlarından önce zaten kapandığımızın, ekonominin büyük ölçüde durduğunun altını çizerek, “Salgın, başını aldı gitti, yetmedi kapanma da konuşulur oldu ve doğal olarak birçok sektör için kapanma yaşandı” dedi.
Hükümetin aldığı kapanma kararının doğru olduğunu söyleyen Tulga, salgınla birlikte ekonominin yürümeyeceğinin ortaya çıktığını, şimdi sıranın, sağlığı yani salgını kontrol altına almak olduğunu ifade etti.
Tulga, insanların da yaşamını sürdürebilmesi için hükümetin önlem alması gerektiğine vurgu yaparak, sağlık, iş ve aşın tüm dünyada olduğu gibi birlikte yürütülmesi ve birbirinden ayrılmaması gerektiğini belirtti.
Tulga, Koronavürüsü görülen ilk vaka üzerinden 10 ay geçtiğini, halen insanların iş durumlarının ele alınmadığını kaydetti.
“Ötelenen borçların vade zamanı… Esas kaos şimdi”
“Şu an birçok kişinin en önemli sorunu ise kredi taksitleridir” diyen Tulga, Bakanlar Kurulu kararı ile aylar önce ötelenen taksitlerin ödemesinin ve müdahale edilen banka borçlarının vadesinin geldiğini belirtti.
Hürrem Tulga, hem ötelenen borçların, hem de yapılandırılan borçların vadesinin geldiğine dikkat çekerek, esas tehlikenin, esas kaosun tam da bu noktada yaşanacağına işaret etti.
Tulga, aylardır ortada ekonominin olmadığını ifade ederek, kapanan işyeri sayısı 4 bini geçtiğini söyledi.
“Sosyal sigorta yapılandırmalarının ödeme zamanı da geldi”
Tulga, bir diğer sorunun ise sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı ödemelerinde yapılandırılmaya giden çok sayıda işletmenin yapılandırma için aldığı kredilerin ödeme zamanının da gelmesi olduğunun altını çizerek, “Yapılandırmaya giden işletmelerin sayısı 8 bin, bunların en az 5 bini ödemede güçlük yaşayacak. Bu konuda da ivedilikle önlem alınmalı, yasa ile getirilen yapılandırılma hakkına yine yasa ile önlem alınmalı. Kısacası bu dönemde Bakanlar Kurulu ve meclistekilerin hiç uyumaması lazım” dedi.
Tulga, bu dönemde tüm dünyada olduğu gibi işletmelere ve çalışanlara katkı yapılmasının önemli olduğuna dikkat çekti.
Elde olan ve geçtiğimiz pandemi döneminde kullanılan fonlara işaret eden Tulga, “Yaz aylarında düşen ve sıfırlanan vakalarla bütçeye ciddi vergiler girdi, fonlar toparlandı. Öte yandan Türkiye’den ciddi kaynak geldi. Ama kaynaklar çarçur edildi. Şu an sigorta emeklilerini ödeme konusunda bile maliye zorlanıyor ve önümüzdeki en büyük sorunlardan biri bu” diyerek sözlerine son verdi.
Mamülcü: Özel sektöre para ödememek için tam kapanmadılar
Kıbrıs Türk İş İnsanları Derneği (İŞAD) Başkanı Enver Mamülcü, tam kapanma olsaydı hükümetin iş insanlarına, esnafa yani özel sektöre para ödemek zorunda kalacağını belirterek, hükümetin elinde kaynağın olmamasının yanı sıra, olan kaynağı da kamuya harcaması ve özele para ödememek için bu şekilde kapanma yoluna gittiklerini belirtti.
Mamülcü, kararlar sonucu ülkenin yarı açık olmasının birçok kaosu da beraberinde getirdiğine vurgu yaparak, “Girne ve Lefkoşa’nın kapanacağını duyan vatandaşlar Mağusa, İskele ve Karpaz’a akın etti. İtalya da aynı hatayı yaptı ve sonrasında tüm bölgeler aynı statüye alındı” şeklinde konuştu.
“Ekonomik kaybı kim telafi edecek”
“Bu süreçte yaşanacak ekonomik kaybı kim telafi edecek” diyen Mamülcü, destekle ilgili ortada bir karar olmadığını kaydetti.
Mamülcü, iş dünyasında da ekonominin durduğunu belirterek, özel sektör için kaynak olmadığını, ama kamuya özel araç alma, kamu için para harcama, 13’üncü maaş gibi harcamalara kaynak yaratıldığını söyledi.
KKTC’de finans kaynaklarının sıkıntılı olduğunu, kaynak yaratma noktasında da sorunlar yaşandığını vurgulayan Mamülcü, şöyle konuştu:
“Pandeminin başında 3 aylık kapanmadan sonra onca ay geçmesine rağmen ortada bir planlama yok.
Kapanan iş insanlarının çağrısı ve isteği, ekonomik zorluk içerisine girdikleri bu dönemde kendilerinden vergi, kira ve elektrik ücretinin alması, ihtiyat sandığı, sosyal sigorta ve iş yerleri ile çalışanlara ekonomik destek verilmesidir.”



















Yorumlar kapalı.