İHALE İÇİN HAZIRLIKLAR TAMAM… Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu, Teknecik Elektrik Santrali’nde biriken dip çamurunun alımı için ihaleye çıkılması adına gerekli yazıyı Merkezi İhale Komisyonu’na gönderdi. Kurum, bu kez para ödeyeceği bir şekilde değil, para alacağı bir şekilde ihaleye çıkmaya hazırlanıyor. Ancak KIBRIS Gazetesi’ne ulaşan Gürdağ Geri Dönüşüm, Geri Kazanım ve Bertaraf Tesisi ile PETKO LTD yetkilileri, bunun mümkün olmadığını savunuyor
“ÇEVRE İÇİN TEHLİKELİ”… Gürdağ Geri Dönüşüm, Geri Kazanım ve Bertaraf Tesisi İşletme Müdürü Cihangir Bütün, dip çamurunun bedelsiz ya da para ödenerek kurumdan alınmasının, alan şirketin kâr etmek için yağlı atık suları işlem yapmadan süzüp, denize, tarlalara veya bahçelere boşaltacağı ve petrol atığı yağları da piyasaya satacağı anlamına geldiğini iddia etti. PETKO LTD. Direktörü Haluk İpekci ise Kuzey Kıbrıs’ın bu tehlikeli atıklardan bir miktar geri kazanım yaparak, geri kalan tehlikeli atıkları da bertaraf ederek kurtulması için çok samimi duygularla ter döktüklerini söyledi
“GEREKLİ ARAŞTIRMALAR YAPILDI”… KIB-TEK Yönetim Kurulu Başkanı Selim Gökbörü de bu konuda ihale kararı alırken Çevre Dairesi ile istişare halinde olduklarını ifade etti ve “Çevreyi tehlikeye atacak bir durum söz konusu değildir. Bizim amacımız, kurumu avantajlı duruma getirmek. 2018 yılında çıkılan ihalede kurum yaklaşık 3 milyon TL ödedi. Biz bu konuyu araştırdık ve şimdi para ödemek değil, almak için ihaleye çıkıyoruz” dedi
Ceren ÖZBİL
Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu (KIB-TEK), Teknecik Elektrik Santrali’nde biriken dip çamurunun alımı için ihaleye çıkılması yönünde gerekli yazıyı Merkezi İhale Komisyonu’na gönderirken, bu konudaki tartışmalar daha da alevlendi.
2018 yılında çıkılan dip çamuru ihalesi nedeniyle yaklaşık 3 milyon TL ödeyen kurum, bu kez para ödemek yerine, para alacak şekilde ihaleye çıkmaya hazırlanıyor.
Ancak konuyla ilgili KIBRIS Gazetesi’ne ulaşan Gürdağ Geri Dönüşüm, Geri Kazanım ve Bertaraf Tesisi ile PETKO LTD yetkilileri, bunun mümkün olmadığını savunuyor.
Gürdağ Geri Dönüşüm, Geri Kazanım ve Bertaraf Tesisi İşletme Müdürü Cihangir Bütün, bu atığın bedelsiz olarak alınmasının çevre açısından bir tehlike olduğunu ve bu atığın bedelsiz ya da para ödenerek kurumdan alınmasının, alan şirketin kâr etmek için yağlı atık suları işlem yapmadan, süzüp, denize, tarlalara veya bahçelere boşalacağı ve petrol atığı yağları da piyasaya satacağı anlamına geldiğini iddia etti.
PETKO LTD. direktörü Haluk İpekci ise Kuzey Kıbrıs’ın bu tehlikeli atıklardan bir miktar geri kazanım yaparak ve geri kalan tehlikeli atıkları da bertaraf ederek kurtulması için çok samimi duygularla ter döktüklerini ve haksız eleştirilere maruz kaldıklarını söyledi.
KIB-TEK Yönetim Kurulu Başkanı Selim Gökbörü de bu konuda ihale kararı alırken, Çevre Dairesi ile istişare halinde olduklarını ifade etti ve “Çevreyi tehlikeye atacak bir durum söz konusu değildir. Bizim amacımız, kurumu avantajlı duruma getirmektir” dedi.
Gökbörü: İhale Komisyonu’na yazıyı gönderdik
KIB-TEK Yönetim Kurulu Başkanı Selim Gökbörü, dip çamuru alımı için ihaleye çıkılması ile ilgili yazıyı İhale Komisyonu’na gönderdiklerini söyledi ve geçmişte bu ihaleye, şirkete para ödeyeceği yönünde çıkılırken, yaptıkları araştırmalar doğrultusunda kurumun para alacağı şeklinde çıkma kararı aldıklarını belirtti.
Gökbörü, geçmişte çıkılan ve kurumun para ödeyeceği yönünde olan ihale nedeniyle kurumun 2019 yılında 3 milyon TL civarında bir ödeme yapmak zorunda kaldığını söyledi ve “Şu anda yaklaşık 4 bin tonluk bir dip çamuru ihalesine çıkmaya hazırlanıyoruz. Kurum şu anda çıkılan ihaleden para almasa bile, en azından üstünden para ödemeyecektir” dedi.
“İhaleye katılacak
şirketlerden ÇED Raporu isteniyor”
Gökbörü, dip çamuru konusunda Çevre Dairesi ile birlikte çalıştıklarını söyledi ve bu ihaleye katılacak şirketlerden de ÇED Raporu istendiğini söyledi.
Ayrıca bu konudaki kıstasları da Çevre Dairesi’nin belirlediğini kaydeden Gökbörü, “Bu ihaleye zaten Çevre Dairesi’nden ÇED Raporu alan firmalar katılabilecek. Tesis kurup da ihaleye katılma olmaz. Bu aldıkları dip çamurunu nasıl bertaraf edeceklerini Çevre Dairesi zaten beliyor. Çevre Dairesi kıstaslarını ortaya koyuyor” dedi.
Selim Gökbörü, dip çamurunun işlendikten sonra tehlikeli bir atık olmadığını söyledi ve “İhaleyi alan firmanın su arıtma sistemi de oluyor ve arıtılan su yeşillendirme anlamında kullanılabiliyor. Hedefimiz zaten kurumu avantajlı duruma getirmektir” dedi.
Bütün: Ortada bir atık var ve bunun geri
kazanılması veya bertarafı söz konusu
Gürdağ Geri Dönüşüm, Geri Kazanım ve Bertaraf Tesisi İşletme Müdürü Cihangir Bütün, KIBRIS Gazetesi’nde bir süre önce KIB-TEK’te çıkan fuel oil atıkları konusunun dolaylı yönden kendilerini de ilgilendirdiğini ifade ederek, şöyle konuştu:
“Gürdağ Trading & Industry Ltd’nin Entegre Atık Tesisleri’nin İşletme Müdürüyüm.
Biz, Gürdağ Trading & Industry Ltd. bünyesinde faaliyet gösteren Gürdağ Entegre Atık (Tehlikeli Atık Dahil) Geri Dönüşüm, Geri Kazanım ve Bertaraf Tesisi olarak faaliyet gösteriyoruz.
Tesisimiz, ülkemizin en kapsamlı ve modern geri dönüşüm, geri kazanım ve bertaraf tesisidir.
Toplam 5 bin metrekare kapalı ve 15 bin metrekare açık alandan oluşan 4+1+1 olmak üzere toplam 6 tesis ünitesinden oluşmaktadır.
Atıklar, tesiste ileri teknoloji, yakma olmadan termal parçalama (piroliz) yöntemiyle işlem görmektedir.
Kısaca tesis kapasitesini anlatayım;
(Tehlikeli Atık Yakma 3,3 ton/gün kapasiteli + Katı Atık Piroliz 25 ton/gün + Sıvı Atık Piroliz 15 ton/gün + İnşaat ve Hafriyat Atıkları 1500 ton/gün) + (Atık Su Arıtma Tesisi 1000 ton/gün) + (Tuğla Fabrikası) aynı zamanda bertaraf tesisi olarak da kullanılabilmektedir.
Entegre tesisimizde işlenebilen 86 tehlikeli, 73 tehlikesiz atık olmak üzere toplam 159 atık işlem görmektedir.
Fuel oil atıkları ile ilgili konuya bir şekilde tarafız; çünkü ortada bir atık var ve bunun geri kazanılması veya bertarafı söz konusudur.
Gazetede anlatılan olaylar bütününe baktığımızda, vatandaşın aslında çok da müdahil olmadığı gibi görünse de halk sağlığı ve çevre açısından vatandaşı da ilgilendiren bir sorun vardır.
Ancak neler olduğunu anlamak için filmi en başa sarmak gerekiyor.
KIB-TEK, bu fuel-oil çamuru ve tank dibi atıklarını ortadan kaldırmak ve atık içindeki mümkün olan yakıtın geri kazanılması için 2018’de bir ihale yapmıştı. İhale sürecinde biz de şartname almış ve konuyla ilgili çalışma yaptık. Bu ihaleyle ilgili bazı konulara da itirazlarda bulunmuştuk. Bu anlamda olaylara taraf olduğumuz doğrudur”.
“Atık tehlikeli olarak nitelendirilmeliydi”
Cihangir Bütün, öncelikle, ihale şartnamesinde geri dönüştürülmesi istenen atığın, atık kodunun ne olduğunun bilinmediğini ve atığın tehlikeli atık olarak nitelendirilmesi gerektiği konusunda itiraz ettiklerini anlattı.
Çevre Yasası’na göre atığın kodunun atık üreticisi tarafından belirlenmiş olması gerekmesine rağmen bu işlemin yapılmayarak, atık sanki tehlikeli atık değilmiş gibi ihaleye çıkılmasına itiraz ettiklerini kaydeden Bütün, doğru atık kodu belirlenmesiyle ihaleye girecek firmaların teknik kapasitelerinin önem arz ettiğine vurgu yaptı.
O zamanki durumda, hali hazırda KKTC’de bu işleri o veya bu şekilde halleden bu firmanın böyle bir atığı işlemlerden geçirerek bertaraf etme teknik kapasitesi olmadığından söz eden Cihangir Bütün, “Eğer atığı tehlikesiz olarak adlandırırsanız işte o zaman sıradan bir atık yağ toplayıcısı bile bu atığı toplayabilir hale gelmesinin önünde hiçbir engel bırakmamış olursunuz. Ancak teknik olarak işlem doğru olmaz ve başka bir sürü sağlık ve çevre sorunlarıyla karşı karşıya kalınır. KIB-TEK gibi bir kurum da yanlış iş yapmaz, çevrenin kirletilmesinde ve halk sağlığının bozulmasında taraf olmaz diye düşünüyorum” dedi.
“Tek itiraz eden biz değildik”
Cihangir Bütün, bu sürede tek itiraz edenin kendileri olmadığını, ihaleye katılacak başka bir firmanın da itirazda bulunduğunu kaydetti. Bütün, şöyle devam etti:
“Sonuç olarak KIB-TEK bir zeyilname yayımladı ve ihaleyi iptal ederek zeyilnameye göre yeni bir ihale tarihi oluşturuldu. Bu süreçte bizim itiraz ettiğimiz diğer bir husus da, toprağa kontamine olmuş, deniz yanında fuel-oilin zeminin kazılarak oluşturulmuş olan bir havuzun içerisine doldurulan sulu fuel-oil slacının ihaleye giren bizim dışımızda hiçbir firmanın bertaraf edemeyeceği ve bunu bertaraf edecek tesise sahip olmadığı hususuydu.
İhalenin yapıldığı 2018 yılında tesisimiz hazır olmasına karşın, lisansımız henüz hazır değildi. İhale o veya bu şekilde yapıldı.
İhalenin yapıldığı gün Merkez İhale Komisyonu’na, yapılan ihalenin teknik olarak hatalı olduğunu, bu ihalenin bu şekilde yapılmaması gerektiğini, atık kodlarının uygun olmadığını, ihaleyi teknik kapasitesi uygun olmayan bir firmanın alması durumunda ise çevre sorunu yaratabileceğini ve ihale yapılsa bile sürecin takipçisi olacağımızı bildiren bir yazı vererek böyle yanlış bir sürece firmamızın alet olmayacağını bildirerek ihaleye katılmadık.
O gün ihaleye 2 firma katıldı ve en düşük fiyatı veren Can-Tek Oil ihaleyi kazandı”.
“Biz, işin çevresel kısmı ile ilgileniyoruz”
Cihangir Bütün, ihaleden sonraki sürecin farklı ilerlediğini anlatarak, şunları kaydetti:
“Sanıyorum kazanan firmanın lisansları ve yetenekleri olmadığı Çevre Koruma Dairesi tarafından İhale Komisyonu’na ve KIB TEK’e bilgi verildiğinden veya teknik kapasite yetersizliğinden dolayı bu firma işi alamadı ve ihale, ikinci olan firmaya verildi.
Bizi ilgilendiren kısmı, işin evrak kısmından ziyade, işin çevresel kısmı idi.
İkinci olarak ihaleyi alan firmanın tesisinin imalat ve montaj aşamasından, devreye alınmasına kadar takipçisi olduk. Tesisi de izin alarak yerinde inceledik. Türkiye’den ve Kıbrıs’tan oldukça profesyonel bir ekip işi çeviriyordu. Neredeyse her şey doğruydu”.
“Sorun, bertaraf edecek bir yer olmamasıydı”
Cihangir Bütün, teknik açıdan slacın yani fuel-oil tank dibi çamurunun, suyundan ayrılması, yakıtın geri kazanılarak tesis dışına çıkarılıp başka bir kirliliğe yol açmadan yerinde işlenmesi, ayrıştırılan kontamine olmuş suyun arıtılarak kullanılabilir hale gelmesi aşamasında her şeyin teknik olarak doğru olduğunu kaydetti ve şu bilgileri verdi:
“Aslında eksik olan kısım, işi yapan yüklenici firmadan kaynaklanan bir sorun değildi.
Adanın genel sorunu olan, bu prosesler sırasında ortaya çıkan konsantre tehlikeli atıkların bertaraf edilmemesidir.
Bir yerde kurumlar da haklı, çünkü bertaraf edilecek yer olmamasından dolayı bütün bu atıklar gömülerek ortadan kaldırılmaktadır ki, bu kabul edilebilir bir yöntem değildir, ancak şimdi biz bu sorunu hallettik.
Çevre Koruma Dairesi tarafından online izlenebilir bir bacası ve baca arıtma tesisi olan, çok yüksek sıcaklıklarda tamamen kül hale dönüştürebileceğimiz ve nihayetinde ortalıkta hiçbir tehlikelilikten bahsedeceğimiz bir materyalin kalmadığı son teknoloji bir atık yakma tesisi kurduk.
Şimdi artık bu atıkların da tesisimize gelmesinin önü açıldığına göre artık işlem tamamen doğru olacak diyebiliriz”.
“Maliyet düşünülenden yüksek”
Geri dönüşüm ve bertaraf tesislerinde sanıldığından fazla para döndüğünden söz eden Cihangir Bütün, şöyle devam etti:
“Paranın uçup uçmadığını bilemiyorum, ancak eğer bir geri dönüşüm, geri kazanım ve işlem sonucu ödenen paradan söz ediliyorsa, böyle bir şey söyleyebilmek için kişinin geri dönüşüm ve bertaraf işinden hiç anlamıyor olması gerekir.
Eğer teknik olarak bu işi yapma kabiliyetiniz yoksa, maliyet hesaplayamayacağınızdan böyle söylemler normalleşir.
Dünyada çevre işlerinde kabul gören temel prensip şudur:
“Kirleten öder”.
Biz bu iddiada olan firmayı da, bu işin karşı tarafında olan firmayı da biliyoruz.
Bir yerde onlar bizim rakibimiz ancak doğruyu söylemek gerekirse, bir işin layıkıyla kurallara uygun olarak yapılabilmesi için bir maliyet ve masraf vardır ve bunun karşılığı da bir ücret ödenmesi gerekmektedir. Biz de o zaman ihaleye hazırlanırken bir bedel koymuştuk.
Ama eğer şimdi biri çıkar ve KIB-TEK’in atıklarını bedavaya ve hatta üste para ödeyerek bertaraf edeceğini söylüyorsa, işi bilenler burada bertaraf haricinde başka işler döndüğünü ve neler yapacağını hemen anlar.
Üzerine bedel ödeyerek atığınızı biri sizden alıyor ise onu daha pahalıya birine satacak demektir, ayrıca çevre kirliliği de yaratacağından emin olabilirsiniz, çünkü geri dönüşüm işlemleri ile uğraşmadan, hiçbir ayrıştırma işlemi yapmadan, kirli yağlı suları ve atıkları çevreye akıtarak veya gömerek, maliyetsiz şekilde işi halledecek demektir.
Eğer gerçekten kurallara ve yasalara uygun geri dönüşüm ve bertaraf yapacak olsa, karşısına ciddi bir maliyet çıkacaktır ve bu geri dönüşüm ve bertaraf tesisleri, sandığınız gibi ufak meblağlarla değil, çok büyük paralarla kurulabilen tesislerdir.
Elektrik, su ve gerektiğinde sıcak buhar yani yüksek ısıl değerler kullanmaktadır. Hele hele yakma tesislerinin sadece bacada kullanılan sürekli emisyon ölçüm sitemleri bile, en iyi ihtimalle bir tesis ücreti kadardır. Çünkü bu işin şakası yoktur.
Sadece gazları ölçüp Çevre Dairesi’ne ve tesise anlık olarak bildiren sensörler ve ekipmanlar vardır, filtre sistemleri ve bilgisayar sistemleri vardır.
Daha tesisten hiç söz etmedim, şimdi sizce üzerine para ödeyip atıkları alacağını iddia edenler geri dönüşüm ve bertaraf mı yapacak? Bütün bu anlattıklarımdan konuyu anlamışsınızdır.
Sözde işlem yaparak, üzerine para ödeyip birileri alacak ise demek ki maliyetsiz kirlilik yaratacak, güzelim adamızı kirletecek ve hastalıklı bir doğaya sebebiyet verecektir”.
“Ülke için tehlike”
Bu atığın bedelsiz olarak alınmasının ülke için çok ciddi bir tehlike olduğundan söz eden Cihangir Bütün, şöyle konuştu:
“Çok basit. İşlem yapmayacaklar, yağlı atık suları işlem yapmadan süzüp denize/tarlalara/bahçelere boşaltacaklar ve petrol atığı yağları de piyasada satacaklar.
Dikkat ediniz, atık yağlar diyorum, isim vermiyorum, çünkü hiçbir yakıt veya yağ cinsine girmiyor bunlar içlerindeki sağlığa zararlı atıkları ayrıştırmadan bunları “Alıcısına” her zaman satabilir ve onlar da doğayı kirletmekten çekinmez.
Ben de biliyorum, siz de biliyorsunuz, ilgililer de biliyor ve herkes de başını devekuşu gibi kuma sokmuş görmemezlikten, bilmemezlikten geliyor.
Başka bir örnek vereyim, atık madeni yağları ele alalım. Sanayide birçok tesis var, araç var. Aracın yağ değişimi yapılıyor. Bir salon araçtan 5 litre atık yağ çıkıyor. Tamirci bu yağları biriktirip Çevre Dairesi tarafından toplama ve depolama izni verilen birilerine parayla satıyor. Kimi zaman bu toplayıcıların izni de olmuyor. Türkiye ve yurtdışında bunları lisanslı izinleri olan ve kayıtlama işlemleri düzgün tutulmak kaydıyla kütle balans evrakları ile yapılır.
Geri dönüşüm ve bertarafı sonuçlanana kadar Çevre Daireleri tarafından kontrol edilir.
Burada ise toplama, depolama ve satış kaçak yapılıyor ve KKTC ekonomisine, de çevreye de büyük zarar vermektedir.
En nihayetinde bu yağlar bir şekilde endüstriyel ya da bireysel ısıtma ihtiyacı olan kişi ya da kuruluşlara evraklı ya da evraksız yakmak için satılıyor.
Şimdi bunda ne var diyeceksiniz. Eğer siz bu atık yağları uygun sıcaklıklarda değil de çok düşük sıcaklıklarda yakarsanız, henüz tam yanması gerçekleşmeyen gazlar ve buhar, atmosfere salınır. Zaten bunları yakan yerlerin bir baca filtresi de yoktur. Kontrolsüzce atmosfere gider ve hepimiz soluruz. Ne oluyor? Direkt halk sağlığı ile oynanıyor. Yüzlerce, binlerce kanser hastası nereden oluyor sanıyorsunuz.
Oysa lisanslı geri dönüşüm, geri kazanım ve bertaraf tesislerinde bu işler böyle olmaz. Olabildiğince atık geri dönüştürülmeye çalışılır. Geri dönüştürülemeyen kısmı, başka bir yakıta çevrilip geri kazanılır. En son kısımda kalan ve miktar olarak artık çok az kalmış olan tehlikeli kısım 1100 derecelerde kontrollü bacaları olan sistemlerde tamamen yakılır ve bu da yetmez, çıkan gazı 1200 santigrat derecedeki bekleme odalarından geçirilerek, çıkan gaz da tamamen yakılır. Ve buradan da çıkan gaz 4 ayrı filtreden geçer.
En son aşamada emisyon ölçümü durmaksızın yapılır ve her şey yolundaysa atmosfere bırakılır. Şimdi bu prosesi hiç ücret almayıp hatta üzerine ödeyip yapabilen biri varsa yarın bizim tesiste genel müdür olarak işe başlayabilir.
Ama siz hiçbir işlem yapmadan atıkları alıp, bir akaryakıt gibi piyasada satarsanız pek tabi olarak üste para bile ödemeyi taahhüt edebilirsiniz”.
“Çevre Koruma Dairesi de olaya müdahil olmalı”
Cihangir Bütün, Çevre Koruma Dairesi’nin de olaya müdahil olması gerektiğini anlatarak, şunları kaydetti:
“Burada tamamen KIB-TEK’in hatası var diyemeyiz.
KIB-TEK ihale sürecinde bir atık kodu versin ya da vermesin, Çevre Koruma Dairesi, çevre ile alakalı konularda olaya müdahil olmalıdır.
Atık kodunu doğru işlemin yapılması için talep eder ya da etmelidir.
KIB-TEK’in verdiği koda birileri tarafından itiraz edilmiş ise artık hakem Çevre Dairesidir. Atığın belirtilen kodda olup olmadığını KIB-TEK’ten akredite laboratuvarlarda analizinin yapılmasını ister ya da kendi numune alarak yapar, hiçbir şey yapamazsa Türkiye Çevre Bakanlığı’ndan görüş ister veya İzaydaş’dan görüş alır.
Her şekilde atık kodu kesinleştikten sonra bu koda uygun bertaraf tesislerinin kimler olduğunu kuruma bildirmelidir. Ancak işte tam bu nokta da Çevre Koruma Dairesi’nin daha önceden vermiş olduğu izinler/lisanslar bu işi yapmaya uygun olan/olmayan tesisler, tekrar teknik kapasitelerine göre düzenlenir ve denetlenir.
Teknik becerileri uygun olmayan tesislere uygun olmayan izinler verilir ve denetlenemezse, hiç kimsenin yapacak bir şeyi kalmaz. İşi layıkıyla yapanlar yaptıkları yatırımlarla kalır. İşle alakası olmayan birkaç makineyi gösterip izin alanlar işin maliyeti yokmuş gibi üste para verip iş yapmayı teklif edebilir.
Bu aşamada KIB-TEK’in sorumlulukları, atıklarının bertarafına kadar hangi aşamadan geçtiğini fiili olarak görüp belgelemek zorundadır.
Bahsi geçen CAN TEK OIL’in yukarıda bahsettiğimiz hiçbir işlemi yapma, yapabilme yeteneği yoktur, gerekirse bu işlemler için bir heyet tarafından denetlenip bu işlemlerin kontrollü olarak yapıldığını ispat etmeye davet ediyoruz.
Çevre Koruma Dairesi de çevrenin korunmasıyla ilgili durumlardan mesuldür.
Kriterler de Çevre Koruma Dairesi tarafından belirlenir”.
İpekçi: Şaibeler var
PETKO LTD. direktörü Haluk İpekci de Kuzey Kıbrıs’ın bu tehlikeli atıklardan bir miktar geri kazanım yaparak ve geri kalan tehlikeli atıkları da bertaraf ederek kurtulması için çok samimi duygularla ter döktüklerini söyledi ve şu bilgileri verdi:
“Üzülerek söylemeliyim ki aslı olmayan tamamen hayal ürünü ve karalamaya yönelik haberin direkt muhatabıyız diyebilirim.
Türkiye’nin en büyük ve en çok noktada atık bertarafı yapan şirketlerinden birini yönetiyoruz.
İçtenlikle söylemeliyim ki Kuzey Kıbrıs’ın bu tehlikeli atıklardan bir miktar geri kazanım yaparak ve geri kalan tehlikeli atıkları da bertaraf ederek kurtulması için çok samimi duygularla ter döküyoruz.
KIB-TEK’in de zaten bedelini ödeyerek aldığı bu atıklardan geri dönüşümden uygun evsaflarda 300 ton fuel oil üretip KIB TEK’in kazanç sağlamasına vesile olmuşken, işle uzaktan yakından alakası olmayanların bilip bilmeden kamuoyuna açıklama yaparak işi karalaması çok üzücü ve kabul edilebilir nitelikte değil.
Konu, kamuoyu önünde tartışılsa, KIB-TEK yapması gerekenleri harfiyen uygulasa ve Çevre Koruma Dairesi de gereken kontrol ve denetlemeleri yerine getirmiş olsa, kimin haklı, kimin haksız olduğu ortaya çıkar.
Hatta CAN TEK OIL’e verilen atık işleme kodlarının verilmesi bile şaibelidir.
Tesisler ortada, yapabilecekleri yetenekler de ortada, bunlar bile karşılaştırmalı olarak mukayese edilse, gayet sarih olarak görülebilir”.
“KIB-TEK’in depo gibi kullanılması yanlış”
Haluk İpekci, fuel oille çalışan her tesiste bu atığın oluşmasının normal olduğunu kaydeden İpekçi, ancak yanlış olanın, depo gibi kullanılması olduğunu belirtti. İpekçi şöyle konuştu:
“Bu atık, yıllarca KIB TEK’in yapmaması gereken ve denize yakın bir nokta oluşturulan atık havuzu diye adlandırdıkları havuz içerisinde, yağmur suları, tank dip çamuru olarak ifade edilen ve kullanılması mümkün olmayan deniz suyu, seperatörlerin ayrıştırdığı fuel oil içerisindeki maddeler, bir takım başka endüstriyel yağlar, solventler ve açık havadan karışan kum ve topraklardır.
Havuz derken, bildiğimiz havuz değil, toprak üzerine dökülmüş ve yıllardır akan atıkları kastediyorum, yani metrelerce toprak altına sızmış atık yağlardan bahsediyoruz.
Bunların oluşması da fuel-oille çalışan her tesiste olduğu gibi normaldir, fakat depo gibi kullanılması yanlıştır.
Diğer kullanılan 5000 tonluk 2 adet eski mazot tankları da çürüdüğünden ve sızıntılar olduğundan, geri dönüşüm ve geri dönüşümü sağlanamayacak atıkların bertarafının acil yapılması gerektiği de ortadadır.
Bu eksikliklerle ilgili KIB-TEK yönetimine defalarca sözlü ve yazılı olarak uyarılar tarafımızdan yapılmıştır.
Bu atıkları birbirinden ayrıştırmanız için milyon Euro’larla ifade edilen tesisler kurulması gerekir. Ve bu tesisler de bugün kurup yarın yerinden sökebileceğiniz mobil tesisler değildir.
Ayrıca bu tesislerin çalışması için çok ciddi buhar enerjisine, çok ciddi elektrik gücüne, çok ciddi boru hatlarına ihtiyaç olduğu gibi, profesyonel çalışanlara ve organizasyona ve çevreyi koruyan cihazlara da ihtiyaç vardır.
Burada ihalede olmayan fakat böyle bir tesiste olması gereken kimyasal ve biyolojik arıtmalar var, bunlar olmadan orada ayrıştırılan su ve diğer atıklar ayrıştırılamaz, bunların hepsi bir maliyettir.
Şimdi tüm bu maliyetler altında kim ki bu işi bedava yapacağını, hatta üste para vereceğini iddia ediyorsa, bu işlemleri yapmayacağı aşikardır.
Bizim bu işlemleri yaparken maliyetlerimizi, kirleten kurum olan KIB-TEK’e fatura etmemizden daha normal ne olabilir?
Üstelik bu işlemi bedavaya, hatta üste para vererek yapacağını iddia edenlerin, en son ihalede ton başına verdikleri fiyatlar Merkez İhale Komisyonu’nun web sayfasından görülebilir.
Dün böyle iken, bugün ne değişti de ücret ödeyerek bu atıklar satılacak ve birileri de çıkıp bunu alacak. Aslında bunu sorgulamak gerekmiyor mu?
Bundan sonra, halkımız, çöplerini, belediyeler yerine kişisel olarak önüne gelen kişilere satsın. Belediye de çöpler için masraf yapmasın, halktan da çöp vergisi almasın gibi düşünülebilir.
Bunun da ne kadar traji-komik bir durum oluşturacağını görebilirsiniz”.
“Biz susuzlaştırma, ayrıştırma ve
geri kazanım tesisi olan bir firmayız”
Haluk İpekci, ihale şartnamesini alıp ihaleye katılmayan ancak tüm süreçlere müdahil olarak itiraz eden firmanın Gürdağ Trading & Industry Ltd. olduğunu ve bu firmanın geri dönüşüm, geri kazanım ve bertaraf tesisleri olduğunu duyduklarını ve bildiklerini belirterek, şunları söyledi:
“Bu firma, ihale şartnamesine itiraz ettiği dönemde, atık yakma tesisinin henüz lisansı olmadığı için ihaleye katılamamıştı bildiğimiz kadarıyla.
Biz susuzlaştırma, ayrıştırma ve geri kazanım tesisi olan bir firmayız ancak bir bertaraf tesisimiz yoktur.
Yapılan bütün bu işlemler sırasında geri kazanılan atıkla birlikte bir miktar da bertaraf edilmesi gereken tehlikeli atık meydana çıkmıştır.
Ve dünyanın her yerinde bu böyledir, mutlaka çıkar. O günün şartlarında lisanslı bertaraf tesisi bulunmadığından bu tehlikeli atıklar KIB-TEK’in uhdesinde, çevre yasa ve kuralları uygulanarak depolanmıştır, bu işlemlerin tamamı Kütle Balans forumlarında gün gün belirtilmiştir. Şartnamede de bu böyle yazılmıştır. Açıklığa kavuşmadan yapılan işlem budur, yasaldır.
Çevre Koruma Dairesi, KIB-TEK, Yakıt Birimi ile paylaşılmıştır hatta en önemlisi geri dönüşümden kazandığımız suların ve Fuel Oil’in de Analizleri Akredite Laboratuarlarda yapılarak ilgili birimlere de verilmiştir.
KIB-TEK’in depolarını aciliyetle boşaltmaya ihtiyacı olmasından dolayı ihale ertelenememiştir. İhale ilk başta Can-Tek Oil’de kalmış ama böyle bir faaliyeti yapamayacağını, lisanslarının olmadığını ve bu işlerle ilgili tecrübesinin ve referanslarının olmadığından dolayı Çevre Koruma Dairesi ve Merkez İhale Komisyonu tarafından iptal edilmiştir.
Bu sebeple ihale de, 2. Olan bizim firmamıza kalmıştır.
İhalede Can-tek Oil bu işlemleri € 90 Euro bedel talep ederek yapabileceğini teklif etmiştir. Dünden bugüne ne değişmiştir ki üstüne para vererek bu işi yapacağını iddia etmektedir.
Bu atıkların nakliyesi bile bir bedel ve yasal yönden uygun olmadığından çevre açısından da tehlike oluşturacaktır.
Çevre Bakanlığı da bu taşımanın yasal olmayacağını yazı ile KIB-TEK yönetimine belirtmiştir.
Gürdağ, ihale sürecinden sonra tesisimizi ziyaret etmek için bizden izin istemiş ve birkaç kez tesisimizi ziyaret etmiş, işlemleri yerinde görmüştür.
Önümüzdeki süreçte bu bertaraf işlemlerinin yapılması için gereken adımlar atılmalı ve Türkiye’de olduğu gibi yerelde kurulu bu tesise tehlikeli atıklar bertaraf edilmek üzere gönderilmelidir diye düşünmekteyim.
Bu, tüm fuel-oille çalışan tesisler için böyledir ve böyle olması gerekir .
Aynı şekilde diğer fuel oille çalışan tesislerde yaşanan kazalarda oluşan atıkların da geri kazanımı söz konusu olanların geri dönüşümü yapılarak kullanabilecek yerlerde kullanılmasına veya kullanılamayanların bertarafı yöntemine gidilmesine Çevre Koruma Dairesinin bu konuda hassasiyet göstererek bertarafını sağlayacağını düşünüyoruz.
Ancak anlam veremediğimiz şey bahsi geçen gazete haberinde adı geçen firmanın nasıl olup da Çevre Koruma Dairesinden geri kazanım yapılacak olan bu atıklar için izin aldığıdır. İşi bilen herkes tarafından orada kurulu olan teçhizatlar ile bu işlemi yapmanın mümkün olmadığı bellidir. Ancak ve ancak tank temizliği için yeterli olan bu makinelerin başka bir kullanım amacı yoktur”.
“Bu firmanın bu işi yapması mümkün değil”
Haluk İpekci iddia sahibi firmanın teknik olarak bu tesislerle bu işlerin yapılmasının mümkün olmadığını söyledi ve şu şekilde konuştu:
Eğri oturup doğru konuşmak gerekirse atık geri kazanımı için bu işi yapabilecek iki firmadan birisi biziz diğeri ise Gürdağ firması olup firmanın henüz lisansı tamamlanmadığını ancak kısa bir süre sonra tamamlanacağı duyumunu almış bulunuyoruz.
Gazetede bahsi geçen firmanın tank temizliği dışında yapabileceği bir hizmet teknik olarak mümkün değildir. Can Tek Oil’in kapasitesinin yetersiz ve makine ekipmanlarının uygun olmadığını düşünüyoruz.
Aksini iddia etmek işi başka noktalara götürür, bu da halk sağlığını göz göre göre tehlikeye atmak olur.
Sonuç olarak KIB-TEK bu aşamaya kadar yaptığı son ihaledeki iş yasal ve doğrudur ancak devam ettirmemesi, hem KIB-TEK’e hem de KKTC için büyük bir zarardır.
Dünyanın her tarafında yasalarla belirtildiği gibi bu tür atık üreten firmaların kendine e ait bir geri dönüşüm tesisi kurması şarttır veya dışarıdan hizmet alması zorunludur.
Biz oradaki tesisimizde 4000 TON ile sınırlı kaldığımızdan ve atık tanklarının tahliyesi en alttan yapıldığı için ve doğal olarak yoğunluğu açısından suyun altta olmasından ötürü önce sular arıtılmış fuel oile geçildiği zaman ise işlem durdurulmuştur. Bu durumda sadece 300 ton fuel oil üretilebilinmiştir.
Bu işlemlerin durması KIB-TEK’e ekonomik zararlar vermektedir. Bundan sonra evrensel ilkelere göre geri kazanım ve bertaraf işlemleri rahatlıkla yürütülebilir. Bu konuda duyarlı olması gereken KIB-TEK ve Çevre Koruma Dairesidir. Bu iki kurumumuz da sorumluluklarını yerine getirerek KIB-TEK’te kirlettiğini temizlemek için üzerine düşeni yapmalı Çevre Koruma Dairesi de bunun takipçisi olmalıdır”.



















Yorumlar kapalı.