1. Haberler
  2. Kategorisiz
  3. Köpek balıkları, nüfus tehlikesi altında

Köpek balıkları, nüfus tehlikesi altında

UKÜ akademisyeni, Kıbrıs Yaban Hayat Araştırma Enstitüsü Bilim Kurulu Üyesi Yrd. Doç. Dr. Nazım Kaşot’la, yaban hayatı ve biyoçeşitlilikle ilgili bilinmeyenleri konuştuk (5)

featured


Köpek balıklarının 100 milyonu aşkın bireyi her yıl insanlar tarafından katledilirken, bu canlılar tarafından öldürülen insan ortalaması ise sadece altı

Ali ÇATAL

   İnsanın bilinçaltındaki en bilindik korkulardan olan köpek balıklarının katledilme baskısı nedeniyle nüfus tehlikesi yaşadığı belirtildi.

   Her yıl 100 milyonun üzerinde köpek balığı, yüzgeçlerinden çorba yapılmak üzere insanlar tarafından acımasızca avlanıyor. Köpek balığı saldırıları sonucu bir yıl içerisinde hayatını kaybeden insan sayısının ise 6 olduğu, dünya nüfusuyla rakam kıyaslandığında köpek balığı saldırısı sonucu ölümün, yıldırım düşmesi nedeniyle ölme riskinden çok daha düşük bir tehdit olduğu ifade ediliyor.

   Köpek balığı saldırılarının ölümcül olan ve olmayan kayıtlarını tutan internet portalı (sharkattackdata.com) verilerine göre, Kıbrıs dahilinde sadece tek saldırı vakası kayıtlara geçti. Embros (İleri) gazetesinden Manolis Bardanis’in haberine dayandırılan bilgide, 23 Eylül 1901’de Larnaka’da yaşanan ve ölümle sonuçlanan bu saldırıda genç bir erkek, yüzdüğü sırada türü tespit edilemeyen fakat iki metre olduğu söylenen bir köpek balığının saldırısına uğradı.

   Üst yırtıcı olmaları hasebiyle korku/gerilim sineması sektörünün de ‘maden gibi’ işlediği ‘köpek balığı fobisi’ bu canlılara yönelik katliamı insan nezdinde çoğu kez meşrulaştırırken, konunun uzmanları ise varlıkları ekosistem için hayatideğere sahip bu türün yaşadığı popülasyon baskısı ve ölüm korkusunadikkat çekiyor.

   UKÜ akademisyeni, Kıbrıs Yaban Hayat Araştırma Enstitüsü Bilim Kurulu Üyesi Yrd. Doç. Dr. Nazım Kaşot, köpek balıklarının da aynen yılanlar gibi katledilme baskısı ve nüfus tehlikesi yaşadığını belirterek sinema sektörünün üzerine oynadığı bilinçaltı korkularının da bilimsel hiçbir dayanağının olmadığını kaydetti.

“Dinozorlardan bile yaşlılar”

   “Dünya üzerinde 440’tan fazla köpekbalığı türü olduğu bilinmektedir” diyen Kaşot, bu türün, kıkırdaklı oluşuyla diğer balıklardan ayrı sınıflandırıldığını söyledi.

   Günümüzde köpekbalıklarının en büyüğünün balina, en küçüğünün ise dikenli cüce olduğunu ifade eden Kaşot, “Köpek balıkları, diğer canlılara kıyasla ilginç hayvanlar olmakla birlikte, kendi içlerinde en ilginci de sahip olduğu kafa yapısından ötürü çekiç başlı köpek balıklarıdır” dedi.

   Kaşot, “En hızlı köpek balığının ‘makoköpek balığı’ olduğu bilinmektedir. İçlerinde en korkutucu olanı da hiç şüphesiz Jaws gibi filmlerde konu edilen ‘büyük beyaz köpek balığıdır. Dinozorlar öncesinde bile dünyada yaşamış köpek balıkları, tabiri caizse günümüzün yaşayan fosilleridir” diyerek köpek balıklarının, gezegenimizin en eski canlılarından olduğuna dikkat çekti.

   Halen yaşadığına dair iddialar sürse de bilim insanları tarafından neslinin tükendiği kaydedilen prehistorik dev köpek balığı ‘megalodon’un 15 santimetreye ulaşabilen dişleri olduğu düşünüldüğünde, köpek balıklarından geçmişte korkulmasına hak vermenin mümkün olabileceğini fakat bu tarz köpek balıklarının bugün fosilden ibaret olduğunu söyleyen Kaşot, günümüzde köpek balıklarından korkmak için herhangi bir neden olmadığını gerçeğine parmak bastı.

“Korkunun kaynağı bilgi eksikliği”

   Büyük beyaz köpek balıklarının denizel ekosistemde en üstteki yırtıcı olduğu düşünüldüğünü fakat Amerika’da yapılan bir araştırmanın, katil balinaların köpekbalıkları üzerinde korkutucu etkiler meydana getirdiğini ortaya koyduğunu aktaran Kaşot, şöyle devam etti:

   “Katil balinaların, büyük beyaz köpek balıklarıyla da beslendiği biliniyor. Net bir biçimde görüyoruz ki doğadaki sistemlere kesinlikle müdahale etmememiz gerekiyor. Besin zincirlerinde av-avcı ilişkileri doğal olarak gerçekleşiyor ve en üst yırtıcı olarak düşünülen büyük beyazlar da katil balinalar tarafından tüketiliyor.

   Amatör ya da profesyonel balıkçılık faaliyetleriyle doğrudan veya dolaylı olarak birçok köpek balığının ölümüne ve ekosistemdeki yapının bozulmasına neden oluyoruz. Bilgi eksikliği ve yanlış inanışlar nedeniyle köpek balıkları da tıpkı yılanlar gibi ekosistemlerde çok fazla korkulan ve öldürülen canlı türleri arasında.”

   Kaşot, köpekbalığı korkusunun literatürde ‘galeofobi’ olarak bilindiğini ve özellikle Amerikan sinemasının “Jaws” ve benzeri sinema filmlerinin de bu korkunun alevlenerek büyümesine tuz biber ektiğini kaydetti.

   Bütün bu yanlış inanışların temelinde de doğa konusundaki bilgi eksikliğinin yattığını yineleyen Kaşot, “Hal böyle olunca, sağlıklı bir doğa bilincinin oluşması mümkün olamıyor. Halbuki insanlar öncelikle ekosistemlerdeki temel ilişkileri öğrenmeli ve belli canlı türlerini hedef gösterip yok etmekten vazgeçmeli. Bugün Avusturalya’da yaşanan yangın felaketi, ekosistemleri bütüncül düşünüp korumamız gerektiğinin en önemli örneğidir. Aksi takdirde yaşayacak ve yeni nesillere bırakabileceğimiz bir doğa da kalmayacak” şeklinde konuştu ve ekosisteme müdahalenin zararlı etkilerine vurgu yaptı.

“Temkinli olun yeter”

   “Hayvanlarda davranışlar içgüdüsel olduğundan, köpek balığıyla denizde karşılaşılması durumunda mümkün mertebe temkinli olunmalı ve hayvana saldırmaya çalışılmamalıdır. Koruma içgüdüsü nedeniyle saldırıya uğrayan her hayvan ‘saldırmayacaksa bile’ saldırmaya eğilim gösterebilir” diyen Kaşot, Akdeniz’de birçok köpek balığı türü görülebilirken, en yaygın olarak ‘camgöz köpek balıklarının farklı türlerinin bulunduğunu ve bu türün de insana durduk yere saldırı davranışı göstermediğini kaydetti.

   “Elbette hiç saldırmaz diyemeyiz çünkü köpek balıkları, kan kokusuna hassas canlılardır. Bu nedenle, zıpkın ve diğer balıkçılık faaliyetlerinde dikkatli olunması gerekmektedir” uyarısı yapan Kaşot, Taşkent Doğa Parkı şemsiye çatısı altında bulunan Kıbrıs Deniz Canlıları Merkezi ve Kıbrıs Yaban Hayat Araştırma Enstitüsü bünyesinde denizel biyolojik çeşitliliği de araştırmak amacıyla Türkiye ve farklı ülkelerden uzmanların desteği ve işbirliğiyle çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.

   İleriye dönük pek çok projenin planlandığını da belirten Kaşot, “Bu yapılardan elde edilen veriler de Kıbrıs Çevre Eğitim Merkezi tarafından doğa bilgi ve bilinç seviyesinin artırılması amacıyla yapılacak doğa eğitimlerinde doğrudan kullanılacak. Bu sayede doğayı hem araştırıp hem öğrenip hem de öğreteceğiz” bilgisini de kamuoyuyla paylaştı.

Canavar değil; üst yırtıcı

yani ‘top karnivor’

   Fosil kayıtlara göre köpek balıkları, yaklaşık 400 milyon yıldan beri gezegenimizde hayatlarını sürdürüyor ve bu özellikleriyle bu türün aslında her bir bireyi birer ‘yaşayan fosil’ özelliği gösteriyor. İnsanın en büyük fobilerinden biri haline gelen köpek balıklarının canavarlaştırılmasına tepki gösteren uzmanlar, bu canlılar için en uygun tabirin ise ‘denizlerin üst yırtıcıları’ olduğunu kaydediyor.

   Sinema sektöründe yansıtıldıklarının aksine geri geri gidemeyen, sürat teknesinden hızlı yüzemeyen, kin tutmayan, intikam almaya çalışmayan ve belki de en önemlisi ‘menülerinde insan olmayan’ bu muhteşem ailenin bilinen 440 civarı üyesinin sadece birkaç türünün adı, insanlara yönelik saldırılara karışmış, ki ölümcül olmayan saldırılar ve provokasyon sonucu meydana gelen savunma reaksiyonları ile gece ‘yanlışlıkla’ yaşanan hadiseler çekildiğinde, bu liste daha da kısalıyor.

   Uzmanların yıllar süren gözlemleri sonucu elde ettikleri birikim uyarınca, sörf yapanlar, zıpkınla balık avlayanlar ve geceleri denize girenler, köpek balığı saldırısıyla karşılaşma riskinde tepede yer alıyor zira insanın sörf tahtası üzerindeki silüeti, büyük beyazın en sevdiği avı teşkil eden ‘foka’ benziyor ve zıpkınla avlanmış balıklardan gelen koku da köpek balıkları için tahrik edici mahiyette.

   Gece su yüzeyinde kulaç atan bir yüzücünün çıkardığı sesler de köpek balıkları tarafından çoğu kez ‘yaralı bir hayvanın can çekişmesiyle’ karıştırılabiliyor.

Köpek balıkları, nüfus tehlikesi altında
+ -

Yorumlar kapalı.

AI ile Haber Hakkında Sohbet

AI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir