89’UNCU SIRADAN 107’YE DÜŞTÜK… Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nın hazırladığı “2019-2020 Kuzey Kıbrıs Ekonomisi Rekabet Edebilirlik Raporu”nun sonuçları yayımlandı. Rapora göre, Kuzey Kıbrıs’ın küresel rekabet edebilirlik puanı geçen yıl 100 üzerinden 55.2’yken bu sene 51.8’e geriledi.141 ülke arasındaki sıralamada 18 basamak birden düşen Kuzey Kıbrıs, 89’uncu sıradan 107’ye indi. Rekabet edebilirlikte Singapur ilk sırayı alırken, ABD ikinci sıraya düştü.Üçüncü sıraya geçen yılın 7’ncisi Hong Kong yerleşti, Güney Kıbrıs 44’üncü, Türkiyeise 61’inci sırada kaldı.
BÜROKRATİK ENGELLER İŞİ ZORLAŞTIRIYOR… Şirket kurma prosedürlerinde karşımıza çıkan bürokratik engeller, mesleki eğitim kalitemizin dünya standartlarının çok altında olması ve iş dünyasının ekonomik genel görünüme verdiğipuanın düşmesi, rekabet edebilirlik gücümüzü aşağıya çekti. 7 küçük adanın rekabet edebilirliğinin de değerlendirildiği raporda,Malta birinci,Güney Kıbrıs ikinci, Mauritius üçüncü, Seyşeller dördüncü, Barbados beşinci, Jamaika altıncı ve Kuzey Kıbrıs yedinci yani son sırada yer aldı.
Ali ÇATAL
Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) bünyesinde 12 yıldır hazırlanıp kamuoyuyla paylaşılan ve ülkelerin rekabet edebilirlikteki güncel durumlarının yanı sıra en güçlü ve en zayıf yanlarını da kayda geçiren Rekabet Edebilirlik Raporu yayımlandı.
Dr. Yenal Süreç ve Yrd. Doç. Dr. Fehiman Eminer tarafından hazırlanan ve ‘sahadan’ toplanan verilerin işlenmesiyle hazırlanan ‘Kuzey Kıbrıs Ekonomisi Rekabet Edebilirlik Raporu 2019-2020’, ülke ekonomisi için yol gösterici oldu.
Rapora göre, Kuzey Kıbrıs’ın küresel rekabet edebilirlik puanı geçen yıl 100 üzerinden 55.2’yken bu sene 51.8’e gerilerken; 141 ülke arasındaki sıralaması ise18 basamak birden düştü, 89’uncu sıradan 107’yeindi.
‘Makroekonomik İstikrar’ başlığında yer alan enflasyon oranının bir yıl içerisinde yüzde 14,7’den yüzde 30’a yükselmesi de bu alandaki puanımızın 70.3’ten 27.9’a gerilemesine neden oldu.
Bunun yanı sıra ‘Tarife Dışı Engeller’ başlığı dahilinde şirket kurma prosedürlerinde karşımıza çıkan bürokratik engeller, mesleki eğitim kalitemizin dünya standartlarının çok altında olması ve iş dünyasına puanlamaları için gönderilen anket verilerinden derlenen ekonomik genel görünümün 40 puandan 19 puana düşmesi de gerilemenin başlıca sebepleri olarak göze çarpıyor.
141 ülke arasından Singapur ilk sırayı alırken, geçen yılın birincisi ABD ikinci sıraya düştü.
Bu yıl üçüncü sıraya geçen yılın 7’ncisi Hong Kong yerleşti. Güney Kıbrıs ve Türkiye’nin sırlamadaki yerleri geçen yıla göre değişmezken, Güney Kıbrıs 44’üncü, Türkiye’de 61’inci sıradaki yerlerini korudu. Bölgeler arasında en iyi performansı Uzak Doğu ve Pasifik bölgesi ülkeleri elde etti. Özellikle Singapur ve Hong Kong’un ilk üç sırada olmaları bu bölge puanına olumlu yansıdı. İkinci en iyi bölge Avrupa ve Kuzey Amerika olurken, en zayıf bölge her zaman olduğu gibi Sahara Altı Afrika ülkeleri oldu.
Raporda, Kuzey Kıbrıs ekonomisinin en güçlü yanları arasında ‘elektriğe erişim, sabit geniş bant kullanıcıları, ilköğretimde öğretmen başına düşen öğrenci sayısı, ortalama eğitim süresi ve ücretlerin belirlenmesindeki esneklik’ yer alıyor.
Ekonominin en zayıf noktaları ise ‘tarife dışı engeller, mesleki eğitim kalitesi, enflasyon, hizmetlerde rekabet ve finansal denetim, raporlama standartlarının gücü’ başlıkları olarak belirlendi.
Değerlendirme kıstasları ve metodoloji
Ülkelerin küresel bazdaki rekabet edebilirlik seviyelerinin röntgenini çeken raporda kullanılan değerlendirme kıstaslarında ‘esneklik, atiklik ve geleceğe hazırlık’ kavramları ön plana çıktı. Değişkenler de bu kavramları ölçebilmeye yönelik güncellendi ve bu değişiklik kapsamında sadece içerik değil; puanlama yöntemi de köklü şekilde değiştirildi.
Söz konusu değişiklik dahilinde, ülkelerin gelişme evrelerine göre puanlama sistemi yerine, her ülkenin 12 bölüm ve altındaki değişkenlerden eşit ağırlık yöntemiyle ve 100 puan üzerinden değerlendirilmesi sağlandıfakat endeks hesaplamasına dahil değişkenlere herhangi bir müdahalede bulunulmamışken; geçen yıl 98 olan değişken sayısı, bu yıl 103’e çıkarıldı.
Keza, aynen geçmiş sayılarda olduğu gibi kullanılan değişkenlerin bir kısmı, bu yıl da iş dünyasındaki yöneticilerden anket yoluyla gelen yanıtlardan oluşturulurken; bir kısmı da yayımlanmış istatistiki verilerin hesaplanmasından derlendi.
Anket yolu ile elde edilen değişken sayısı, bu yıl itibarıyla 34’ten 46’ya çıkarılırken; geriye kalan 57 değişken ise hazır verilerden veya hesaplamalardan meydana getirildi fakat KKTC’de ‘tutulan’ istatistiklerin çoğunlukla geleneksel yöntemlerle elde edilen verilerden oluşması ve tanınmamışlık nedeniyle uluslararası kurumlara üye olunamamasının endeks hesaplamalarında çeşitli zorlukları doğurduğu gerçeğine de dikkat çekildi.
Rapor, toplam 103 değişkenin olduğu 12 ana başlık dahilinde ülkelerin performansını belgelerken, değişken fonksiyonuna göre ‘Etkinleştirici Çerçeve, Beşeri Kaynaklar, Piyasalar ve İnovasyon Ekosistemi’ dört ara bölüm dahilinde ilgili ülkenin finans piyasasının detaylarını da irdeliyor.
Ayrıca, Etkinleştirici Çerçeve ara başlığı altında ‘Kurumlar, Altyapı, Bilgi ve Bilişim Teknolojilerine Uyum ve Makroekonomik İstikrar’ konuları incelenirken, Beşeri Kaynaklar ara başlığının altında Sağlık ve Beceriler; Piyasalar ara başlığın altında Ürün Piyasaları, İşgücü, Finansal Sistemler ve Piyasa Büyüklüğü; İnovasyon Ekosistemi ara başlığının altında ise İş Dinamizmi ve İnovasyon kapasitesi konuları masaya yatırılıyor.
En güçlü yanlarımız
Raporda, ülke ekonomilerinin rekabet edebilirlik dahilinde en güçlü ve en zayıf yanları da kayda geçirildi.
Buna göre, Kuzey Kıbrıs ekonomisinin en güçlü yanları ‘elektriğe erişim’, ‘sabit geniş bant kullanıcıları’, ‘ilköğretimde öğretmen başına düşen öğrenci sayısı’, ‘ortalama eğitim süresi ve ücretlerin belirlenmesindeki esneklik’ konuları oldu.
Çalışmaya göre, elektriğe erişim, sabit geniş bant kullanıcıları ve ilköğretimde öğretmen başına düşen öğrenci sayısı başlıklarında Kuzey Kıbrıs 100 tam puan alarak ilk sırada yer aldı. Ortalama eğitim süresi başlığında 88.9 puanla 18’inci, ücretlerin belirlenmesindeki esneklik konusunda ise 75.7 puanla 24’üncü sıraya yerleştik.
KKTC’de şirket kurmak zor iş
‘Tarife dışı engeller’, ‘Mesleki eğitim kalitesi’, ‘Enflasyon’, ‘Hizmetlerde rekabet ve finansal denetim’, ‘Raporlama standartlarının gücü’ başlıkları ise ülke ekonomisinin ve mali yapının en zayıf olduğu noktalar olarak belirlendi.
‘Tarife dışı engeller’alanında 100 üzerinden 33.7 puan alan Kuzey Kıbrıs, 141 ülke arasından140’ıncı sıraya yerleşirken;‘mesleki eğitim kalitesi’alanında 29.7 puanla 139’uncu, ‘enflasyon’alanında 27.9 puanla ve ‘hizmetlerde rekabet’alanında 40.2 puanla 138’inci, ‘finansal denetim ve raporlama standartlarının gücü’ başlığında ise 31.3 puanla 136’ncı sırada yer aldı.
Kuzey Kıbrıs’ı 141 ülke arasında son sıraya yerleştiren ‘tarife dışı engeller’ konusunu ise şirket kurma hususunda girişimcilerin karşılaştığı engelleri teşkil ediyor. Buna göre, KKTC’de şirket kurmak isteyen bir yatırımcı, yasal prosedür haricinde farklı 72 konuda zorluk yaşayabiliyor.
Küçük adalar kategorisinde son sıradayız
Rekabet Edebilirlik Raporu çalışmasında, Kuzey Kıbrıs’la gelir kalemi, finansal konularıve fonlara ulaşımdaki engeller başta olmak üzere pek çok yönden benzeşen küçük adaların ekonomik performansı da ayrıca değerlendirildi.
Küçük adaların rekabet edebilirlik sıralamasına bakıldığında Malta68.5 puanla birinci, Güney Kıbrıs 66.4 puanla ikinci, Mauritius 64.3 puanla üçüncü, Seyşeller 59.6 puanla dördüncü, Barbados 58.9 puanla beşinci, Jamaika 58.3 puanla altıncı ve Kuzey Kıbrıs51.8 puanla yedinci yani son sırada yer aldı.
Küçük ada ekonomilerinde, küçük ve kısıtlı pazarın yanı sıra doğal pek çok riske rağmen ortalamanın üzerinde bir genel performans göze çarparken; Avrupa Birliği üyesi Malta ve Güney Kıbrıs’ın, diğer küçük adalardan gözle görülür anlamda öne çıktığı gerçeği de dikkati çeken bir diğer not.
Öte yandan, çalışmaya konu edilen 141 ülke arasında Güney Kıbrıs, geçen yıla nazaran 0.8 bandında bir artışla 66.4 puan toplayarak 44’üncü sırada yer alırken; Türkiye ise yine geçen yıla göre 0.5’lik iyileşme sonucunda 61’inci sıraya yerleşiyor ve geçen yılki yerini koruyor.
Türkiye’nin en fazla iyileşme yaşadığı bölüm, Bilgi ve Bilişim Teknolojilerine Uyum ile Altyapı ve İşgücü Piyasaları başlıkları olurken; Beceriler başlığında ise geçtiğimiz yıla göre gerileme yaşandığı görülüyor.
Yorumlar kapalı.