“DENİZE ÇÖP DÖKEN GEMİ YANDI”… Çevre (Değişiklik) Yasası özelinde hazırlanan ve Resmî Gazete’de yayımlanan yeni düzenleme uyarınca, atığın bir gemiden diğerine veya herhangi bir tesise transferi veya tahliyesi veya herhangi bir şekilde gerçekleşen kazalar da dahil evsel veya diğer atıkların veya yağ, petrol, yağlı sintine veya balast suyunun kara sularına deşarjı durumunda, suçu işleyen geminin gros tonajı göz önünde bulundurularak, aylık asgari ücretin 10 ile 100 katı arası ceza uygulanması kararı alındı.
“KARBON SALINIMI VE BACA EMİSYONU”… Düzenlemeyle, yakma tesislerinde baca gazı sürekli emisyon izleme sistemi kurmamak, sürekli emisyon izleme sisteminin doğru bir şekilde çalışmasını sağlamamak, bu sistemde meydana gelen arızaları gidermemek, bu sistemin çalıştırılmasını tüzük kurallarına göre yapmamak, baca gazı standartlarını sağlamak amacıyla tesisine baca gazı arıtma donanımı kurmamak ve atık yakma tesislerinde emisyon sınır değerlerini sağlamamak da aylık asgari ücretin 100 katı kadar cezaya neden olacak.
“FOSİL YAKIT KULLANIMI BİTMELİ”… Özellikle fosil yakıt kullanan büyük tesislerin meydana getirdiği hava ve deniz kirliliğine uygulanan cezaların, bu kirliliğin maddi ve manevi bedelinden çok daha hafif kaldığı gerçeğinin vurgulandığı değişiklik tasarısında, bu konudaki perspektifin ise para cezası ödenmesi ve kirliliğin devam etmesi değil; ‘küresel ısınmaya sebep olan fosil yakıt kullanımının belli bir program çerçevesinde tamamen ortadan kaldırılması’ olarak belirlenmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Ali ÇATAL
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Resmî Gazete’nin 04 Haziran 2020, Perşembe tarihli 99. sayısının Ek VI Yasa Tasarıları ve Öneriler ana başlıklı bölümünden derlenen verilere göre, mevcut Çevre Yasası’nda değişiklik talep eden ‘Çevre (Değişiklik) Yasası’ başlıklı yasa önerisi, çevre suçlarına yönelik cezalarda ciddi bir artışı kapsıyor.
Resmî Gazete’de yayımlanarak kamuoyuyla paylaşılan söz konusu öneri, bugün itibarıyla da meclisin gündemine getiriliyor.
Çevre Yasası’nda ‘Kirleten Öder’ prensibi dahilinde detaylı bir kural ve ceza sisteminin bulunduğu fakat özellikle bazı konulardaki cezaların caydırıcı olmaktan uzak kaldığı belirtilen öneride, yasa değişikliği önerisinin genel gerekçesi olarak da bu anomali sunuldu.
“Ülkemizin sahip olduğu doğal güzellikler, son yıllarda artan kirlilik sebebiyle yok olma tehlikesi altındadır. İklim değişimi ve biyoçeşitliliğin azalması gibi küresel sorunlar da adamızı etkilemektedir. Ekosistemlerin bozulması ve çevre kirliliği, pandemi sürecinde bir kez daha görüldüğü gibi halk sağlığı ile doğrudan alakalıdır. Bu bağlamda kirliliğin önlenmesi ve doğanın korunması, toplumumuza ve gelecek kuşaklara karşı önemli bir sorumluluktur” ifadelerinin kullanıldığı değişikli metninde, yeni konsept de detaylı şekilde açıklandı.
Özellikle fosil yakıt kullanan büyük tesislerin meydana getirdiği hava ve deniz kirliliğine uygulanan cezaların, bu kirliliğin maddi ve manevi bedelinden çok daha hafif kaldığı gerçeğinin vurgulandığı değişiklik tasarısında, bu konudaki perspektifin ise para cezası ödenmesi ve kirliliğin devam etmesi değil; ‘küresel ısınmaya sebep olan fosil yakıt kullanımının belli bir program çerçevesinde tamamen ortadan kaldırılması’ fakat bu süreçte de bu gibi tesislerin minimum düzeyde kirliliğe sebep olması ve/veya kirliğinin bedelini ödemesi olarak belirlenmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Çevre Yasası’nda da yer alan ‘Kirleten Öder’ prensibi ile çevreyi kirleten faaliyetlerden toplumun uğradığı zararın tazmini, çevrenin eski hale getirilmesi ve bu tür faaliyetlerin zarar verici etkilerinin önlenmesinin amaçlandığı da hatırlatılan metne göre, özellikle atıkların ve/veya petrolün denizlere ‘kaza ile de olsa’ boşaltılması ve büyük tesislerin bacalarından çıkan duman ile halkın zehirlenmesi ne yazık ki devam ediyor ve para cezalan da bu suçun yanında çok hafif.
Söz konusu değişiklik, Çevre Dairesi’nin pratikte karşılaştığı problemleri ortadan kaldırmanın yanı sıra, Çevre Yasası’nın 36’ncı maddesinin ‘Sanayi Kirliliği Kontrolü ile İlgili Tüzük Yapma Yetkisi’ni düzenlediği ancak baca gazı ile ilgili ayrıntılı kuralların ve bu tüzüğe uyulmaması halinde verilebilecek para cezalarının detayının yasada belirtilmediği gerçeğinden hareketle, büyük yakma tesislerinin ve atık yakma tesislerinin baca gazı ile ilgili kuralların ve cazaların detaylandınlması, denizlere atık ve/veya petrol boşaltılması konusundaki para cezalarının artırılmasını da amaçlıyor.
Cezalara okkalı zam
Yeni düzenleme uyarınca, atığın bir gemiden diğerine veya herhangi bir tesise transferi veya tahliyesi esnasında veya herhangi bir şekilde gerçekleşen kazalar da dahil, evsel veya diğer atığın kara sularına deşarjı durumunda 10-18 gros ton arası gemiler ve diğer deniz araçları için ayılık asgari ücretin 10 katı kadar ceza ödenmesi yasalaşırken; bu miktar, tankerler ile 18-1.000 gros to arası her tür gemi için aylık asgari ücretin 50 katı, tankerler de dahil 1.000 gros tondan fazla her tür gemi için de aylık asgari ücretin 100 katı olarak belirlendi.
Bir gemiden diğerine veya herhangi bir tesise transferi veya tahliyesi esnasında veya herhangi bir şekilde gerçekleşen kazalar da dahil kara sularına yağ, petrol, yağlı sintine veya balast suyu deşarjı durumunda tankerler de dahil 1.000 gros tondan az gemiler için aylık asgari ücretin 40 katı bir cezada karar kılınırken; tankerler de dahil 1.000-4.000 gros ton arası gemiler için aylık asgari ücretin 80 katı, tankerler de dahil 4.000 gros tondan fazla gemiler için de aylık asgari ücretin 100 katı kadar ceza verilmesi kararlaştırıldı.
Öte yandan bahse konu değişiklikte karbon salınımına da savaş açıldığı görüldü ve bu bağlamda, büyük yakma tesisleri ile ilgili çıkarılan tüzüklerin kurallarına aykırı hareket etmek, aylık asgari ücretin 50 katı kadar; baca gazı sürekli emisyon izleme sistemi kurmamak, sürekli emisyon izleme sisteminin doğru bir şekilde çalışmasını sağlamamak, bu sistemde meydana gelen arızaları gidermemek ve bu sistemin çalıştırılmasını tüzük kurallarına göre yapmamak ise aylık asgari ücretin 100 katı kadar bir cezaya tabi kılındı.
Keza, baca gazı standartlarını sağlamak amacıyla tesisine baca gazı arıtma donanımı kurmamak, bu donanımın verimli bir şekilde çalışmasını sağlamamak, bu donanımda meydana gelen arızaları gidermemek, bu donanımın çalıştırılmasını tüzük kurallarına göre yapmamak ve emisyon sınır değerlerini sağlamamak da yeni yasayla birlikte aylık asgari ücretin 100 katı kadar para cezasıyla karşılaşmaya neden olacak.
Emisyona dikkat!
Yeni yasayla, atık yakma tesisleri ile ilgili çıkarılan tüzüklerin kurallarına aykırı hareket etmek, yeni yasa dahilinde aylık asgari ücretin 50 katı bir cezaya sebep olurken; baca gazı sürekli emisyon izleme sistemi kurmamak, sürekli emisyon izleme sisteminin doğru bir şekilde çalışmasını sağlamamak, bu sistemde meydana gelen arızaları gidermemek ve bu sistemin çalıştırılmasını tüzük kurallarına göre yapmamak ise aylık asgari ücretin 100 katı kadar ceza ödenmesine neden olacak.
Ayrıca, uçucu organik bileşiklerin emisyonlarını azaltmak için çözücüler kullanan tesisler ile ilgili çıkarılan tüzük kurallarına aykırı hareket etmek ve petrol depolama ve dağıtım tesisleri tarafından uçucu organik bileşiklerin emisyonlarının azaltılmasına yönelik çıkarılan tüzüklerin kurallarına aykırı hareket etmek, yeni düzenlemeye göre aylık asgari ücretin 10 katı kadar bir cezaya bağlandı.
Baca gazı standartlarım sağlamak amacıyla tesisine baca gazı arıtma donanımı kurmamak, bu donanımın verimli bir şekilde çalışmasını sağlamamak, bu donanımda meydana gelen arızaları gidermemek, bu donanımın çalıştırılmasını tüzük kurallarına göre yapmamak ve emisyon sınır değerlerini sağlamamak ise yeni düzenleme kapsamında, aylık asgari ücretin 100 katı kadar cezayı gerektirecek.
Hasipoğlu: Mevcut yasaya bile uyulmuyor
Öte yandan, Ulusal Birlik Partisi (UBP) Milletvekili Oğuzhan Hasipoğlu, geçen perşembe düzenlenen Meclis Genel Kurulu’nda Çevre Yasası’ndaki cezalar hakkında yaptığı güncel konuşmada, havadaki ve denizdeki kirlilik konusuna değindi.
Termik santrallerden çıkan gaz konusunu daha önce de gündeme getirdiğini belirten Hasipoğlu, Kalecik AKSA ve Teknecik’ten çıkan gaz konusunda sıkıntılar yaşandığını; Çevre Yasası’na göre filtre takma yükümlüğü olmasına rağmen bu yükümlülüklerin yerine getirilmediğini söyledi.
Hasipoğlu, AKSA’nın ölçümlerinde üç kat limit üstü veri çıktığını, bunun cezasının da asgari ücretin altı katı olduğunu belirterek; bu tür tesisler için bu cezanın 100 katı olmasına yönelik bir değişiklik hazırladıklarını da kaydetti.
Denizde bir petrol kirliliği meydana gelirse, yine asgari ücretin 100 katı bir ceza verilmesi yönünde bir değişikliğe gidileceğini ifade eden Hasipoğlu, sağlığın gitmesinin parayla kıyaslanamayacağını ancak gerektiği takdirde bu tür yerlerin kapatılmasının da söz konusu olabilmesi gerektiğini de söyledi.
Yorumlar kapalı.