Ceren ÖZBİL
Ülkemiz sınırları içinde turizm sektörüne yönelik özendirici yatırım teşvikleri veriliyor. Yabancı sermayeyi ülkede yatırım yapmaya teşvik etmek amacıyla verilen bu teşviklerin çoğu aslında muafiyetlerle ilgili.
Ülkemize yatırımcı çekmek için birçok avantajlar sunuyoruz ama sonrasını düşünmüyoruz…
Yatırımcı ülkemize geliyor… Ülkeye katma değer sağlayacak büyük bir otel veya tesis kuruyor… Ama bu teşvikler verilirken, ülkemizde de yasalar ve kuralların olduğunun hatırlatılması gerektiğini unutuyoruz.
Yatırım hayat buluyor, yurt dışından, Türkiye’den ve KKTC’den birçok kişiyi ağırlamaya başlıyor. Herkes herşeyden memnun… Ancak kimi zaman kural tanımadan yapılan işlerin, birçok zarara yol açacağı göz ardı ediliyor.
İşte bu noktada, devlet, yatırımcıyı elinden kaçırmamak için “yaptırım” uygulamakta çekingen kalırken, devletin, hükümetlerin ve/veya belediyelerin başında büyük dert oluyor.
Şikayetler tek taraflı değil tabii ki… Yatırımcı da maliyetlerden ve bürokratik işlemlerden sürekli dem vuruyor.
Teşvikler yatırım için özendirici
Teşvik Belgesi verilmek suretiyle yatırım teşvikleri uygulanan ülkemizde, Teşvik Belgesi’ni de Devlet Planlama Örgütü veriyor.
Turizm yatırımcılarına yönelik teşvikler, “Turizm ve Endüstri Teşvik Yasası” altında yer alıyor. Teşvikler arasında yatırım indirimi; gümrük vergisi ve fon muafiyeti; arsa, arazi, bina temini; inşaat ruhsatıyla ilgili vergi, resim, harç ve her türlü katkı payı muafiyeti; pul vergisi, harç indirimi; vergi muafiyeti indirimi var.
Yasanın amacı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları içinde turizm sektöründe özendirici yatırım kolaylıkları, turizmin gelişmesinde yararlı olabilecek teşvik unsurlarını ve standartları getirerek, turizm sektörünü düzenleyecek, geliştirecek, dinamik bir yapı ve işleyişe kavuşturacak düzenleme ve önlemlerin alınmasını sağlamak.
Turizm ve Endüstri Teşvik Yasası kapsamında yerli ve yabancı yatırımcılara birçok hibe ve destek sağlanıyor.
Bu destekler arasında kamu arazilerinden yararlanma, malzeme, mefruşat, tesisat, makine, iş ile yolcu taşıma araçları gibi gümrük vergilerinden muaf tutulması da yer alıyor.
Bu doğrultuda turistik tesis yapmak veya işletmek isteyen yabancı gerçek veya tüzel kişinin, projesinin bakanlıkça onaylanması halinde yapacağı yatırım tutarını döviz olarak ülkeye transfer etmesi gerekiyor.
Sadece Türkiye Cumhuriyeti uyruklu yabancı yatırımcılardan yapacakları yatırım tutarının döviz olarak transferi istenmiyor.
Kamu arazilerinden yararlanabiliyorlar
Turizm yatırımcılarına kamu arazilerinden yararlanma imkanı veriliyor.
Yasa kuralları uyarınca yatırımcı, kiralamaya ve bu taşınmaz mallar üzerinde irtifak hakkı tesisine ve bunlardan alt yapı için gerekli olanlar üzerinde alt yapıyı gerçekleştirecek kamu kurumu lehine bedelsiz irtifak hakkı tesisine yetkili.
Kamu arazisi üzerinde turistik konaklama tesisi veya turistik yan tesis kurmak isteyen ve bu amaçla söz konusu araziden veya binadan uzun vadeli kiralama yöntemi ile yararlanmak isteyen gerçek veya tüzel kişi, Bakanlığa yazılı olarak başvuruyor.
Başvuruda, arazi veya binanın ne amaçla kullanılmak istendiği, yapılması düşünülen inşaatın cinsi, projenin nasıl finanse edileceği belirtiliyor. Bakanlık, başvuruyu aldığı zaman, başvuru sahibinden ek bilgi, belge ve proje isteyebiliyor.
Bakanlık, başvuruyu olumlu ve ülke ekonomisine katkıda bulunacak nitelikte görürse, istenen arazi veya binayı belirli bir süre için başvuru sahibinin lehine korunmaya alıyor. Bu süre altı ayı geçemiyor. Çok zorunlu ve gecikmeyi kaçınılmaz derecede etkileyen nedenler olması halinde dört ay daha uzatılabiliyor.
Yatırımcı lehine korunmaya alınan kamu arazisi veya binasına karşılık, toplam yatırım tutarının %1 ile %5’i
arasında bakanlıkça saptanacak bir teminatın Bakanlığa teslimi koşul. Bu teminat nakit olabileceği gibi
bakanlıkça kabul edilecek yerli veya uluslararası bir bankanın kesin teminat mektubu olabiliyor.
İlk 10 vergilendirme döneminden muaf
Bu yasaya göre; turistik konaklama tesisi yapmak amacıyla projesi bakanlıkça onaylanan gerçek veya tüzel kişilerin tesisten elde ettikleri safi kazançları, tesisin belgelendirilip işletmeye açıldığı yıldan başlayarak ilk 10 vergilendirme dönemi, gelir ve kurumlar vergisinden muaf tutuluyor.
Bu yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce, projesi bakanlıkça onaylanan ve inşaatı devam eden turistik konaklama tesisleri de belgelendirilip işletmeye açıldığı yıldan başlayarak ilk 10 vergilendirme dönemi, gelir ve kurumlar vergisinden muaf oluyor.
Ayrıca, faaliyette olan belgeli turistik konaklama tesislerinin yatak kapasitesini artırmak veya etap etap gerçekleştirilecek projelerde ikinci ve/veya daha sonraki etaplarda öngörülen yatırımları gerçekleştirmek amacıyla, ek yatırım projesi bakanlıkça onaylanan gerçek veya tüzel kişilerin bu ek yatırımına tekabül eden safi kazançları, ilave yatakların hizmete girdiği yıldan başlayarak ilk 10 vergilendirme dönemi gelir ve kurumlar vergisinden muaf tutuluyor.
Ek yatırıma tekabül eden safi kazanç, ilave yatak kapasitesinin toplam yatak kapasitesine olan oranı dikkate alınarak hesaplanıyor.
Üretilmeyen ya da pahalı olan mallar gümrükten muaf
Belgeli turistik tesislerin ve kuruluşların yapımı, tefrişi, tesisat ve teçhizatlandırılması için Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bölgesinde imal edilmeyen veya imal edilip de istenilen evsafta ve fiyatta olmadığı bakanlıkça saptanan malzeme, mefruşat, tesisat, makine, alet, spor malzemeleri, teçhizat ve bunların yedek parçaları, mümkün olan hallerde işletmenin ismi, simgesi veya armasını taşıması koşuluyla, bakanlıkça uygun görüldüğü takdirde, Gümrük Vergileri Tarife Yasası ile belirlenen vergilerden muaf tutuluyor.
Tesise ithal edilecek araçlar gümrük vergisinden muaf
Turizm ve seyahat acentelerinin bakanlıkça uygun görülecek sayıda ve nitelikte ithal edecekleri otobüs ve minibüsler ile konaklama tesislerinin ithal edecekleri iş araçları, otobüs ve minibüsler, Gümrük Vergileri Tarife Yasası ile belirlenen vergilerden muaf tutuluyor.
Bu madde amaçları bakımından salon tipi araçlar iş aracı sayılmıyor.
Gümrük vergisinden muaf tutulacağı belirtilen malların detaylı dökümü tüzük ile saptanıyor.
Bekletilmeden ‘B-T-Z’ izni
Turizm kuruluşlarının bakanlık onayı ile ithal edecekleri veya satın alacakları, otobüs, minibüs, iş aracı veya kiralık arabalara, ilgili makamlarca bekletilmeden “B”, “T” veya “Z” izni verilir.
Turizm Fonu’ndan kredi hakkı
Turizm Geliştirme ve Tanıtma Fonu’ndan yasa kapsamına giren ve projesi bakanlıkça onaylanan gerçek
veya tüzel kişilere, yatırımın % 20’sine kadar, en çok 20 yıl vadeli ve düşük faizli kredi verebilir veya faiz iadesi
uygulanabiliyor.
Kredilerin vade ve faiz oranları, faiz iadesinin vade ve oranı ve diğer tüm uygulama yöntem ve koşulları tüzükle saptanıyor.
Vergi muafiyeti
Yasa yürürlüğe girdiği tarihten sonra bakanlık onayıyla ülkeye turist taşımak için çarter operasyonu düzenleyen gerçek veya tüzel kişilerin bu işletmelerinden elde ettikleri safi kazançları, işletmeye başladıkları tarihten başlayarak 31 Aralık 1997 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden muaf tutuluyor.
Vergi muafiyeti alan gerçek veya tüzel kişilerin, faaliyetlerinden elde ettikleri gelirleri dışında başka faaliyet veya kaynaklardan da gelirleri olması halinde, ilgili gerçek veya tüzel kişinin yaptığı toplam müşterek giderler, bu gelirlerden orantılı olarak indiriliyor.
Yan tesis ilavesine indirim hakkı
Turistik konaklama tesislerinin sınıfını yükseltmek veya bu tesislerde yüzme havuzu, spor tesisleri ve benzeri turistik yan tesis ilave etmek amacıyla projesi bakanlıkça onaylanan gerçek veya tüzel kişilere, yaptıkları bu yatırım miktarını, yatırımın tamamlandığı vergilendirme döneminden başlayarak ilk iki yılda, hızlandırılmış amortisman şeklinde, kazançlarından indirme hakkı kazandırıyor.
İnşaatı ruhsatı ile vergilerden muaf
Projesi bakanlıkça onaylanan turizm yatırımları, yürürlükteki yasalar uyarınca saptanan inşaat ruhsatıyla ilgili tüm vergi, resim ve harçlardan muaf tutuluyor.
Turistik konaklama tesisleri; turizm ve seyahat acenteleri ve hava veya deniz taşımacılığı yapan turizm kuruluşlarının, giderlerinin tümü de, bakanlığın onaylaması kaydıyla, safi kazançlarının hesaplanmasında, vergi amaçları bakımından gider olarak kabul ediliyor.
Tanıtma amaçlı seyahat, ikram ve reklamlar gider sayılıyor
Turistik konaklama tesisleri; turizm ve seyahat acenteleri ve hava veya deniz taşımacılığı yapan turizm kuruluşlarının, giderlerinin tümü de, bakanlığın onaylaması kaydıyla, safi kazançlarının hesaplanmasında, vergi amaçları bakımından gider olarak kabul ediliyor. Gider kabul edilen maddeler şöyle:
Tanıtma ve pazarlama amacıyla turistik tesis işletmecisi veya müdürü veya pazarlamacısı veya bu amaçla
görevlendirilecek personelinin yurt dışı seyahat giderleri;
Tanıtma ve pazarlama amacıyla yapılan reklam ve propaganda giderleri; Tanıtma ve pazârlama amacıyla yapılan temsil ve ağırlama giderleri.
TC’li yatırımcıdan döviz transferi istenmiyor
Turistik konaklama tesisi veya turizm ve seyahat acentesi işletmecisi bir gerçek veya tüzel kişinin, turizm faaliyetlerinden her yıl ülkeye fiilen getirilip devlet pozisyonuna geçirdikleri döviz miktarının %20′ sine kadar tüzük ile saptanacak bir miktarını, o yılın vergiye tabi safi kazancından düşmesine hakkı var.
Bu işlem, sadece dövizin ülkeye kazandırıldığı vergilendirme dönemi için yapılabilir, diğer yıllara aktarılamaz. Bu uygulama ile ilgili koşullar tüzük ile saptanıyor.
Turistik tesis yapmak veya işletmek isteyen bir yabancı gerçek veya tüzel kişi, projesinin Bakanlıkça onaylanması halinde yapacağı yatırım tutarını döviz olarak ülkeye transfer ediyor.
Türkiye Cumhuriyeti uyruklu yatırımcılardan yapacakları yatırım tutarının döviz olarak transferi istenmiyor.
Ülkeye getirilecek sermayenin tamamı nakden veya bir kısmı aynı olabiliyor. Aynı sermaye olarak, ancak yatırım konusu proje için gerekli makine ve teçhizat dahil her türlü mal ve malzeme getirilebiliyor.
Yabancı kişi safi kazancını KKTC dışına transfer edebilir
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bölgesinde bir turizm projesine veya işletmesine yatırım yapan veya işleten bir yabancı gerçek veya tüzel kişi, bu gibi yatırım veya işletmeden elde edilen vergilendirmeden sonraki safi kazancın hissesine düşen payının tümünü Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dışına, yatırım yapan para birimi ile transfer edebilir.
Yabancı personel istihdamı
Turistik tesis işletmelerinde bakanlığın onayı alınması kaydıyla yabancı uzman, idareci, tercüman, rehber, teknisyen veya kalifiye işçi çalıştırılabiliyor.
Bakanlık onay verirken, ülkede bu evsafta eleman olup olmadığını mutlaka dikkate alıyor.
Teşvik ve hibelerden yaralanmak için bakanlığa başvurulmalı
Bu yasanın getirdiği teşvik unsurlarından yararlanmak isteyen yerli ya da yabancı gerçek veya tüzel kişinin, Turizm Bakanlığı’na yazılı olarak başvurması gerekiyor.
Bu kişinin, bakanlığın talep edeceği tüm bilgi, belge ve gerekiyorsa projeleri eksiksiz olarak bakanlığa iletmesi durumunda da başvurusu en geç üç ay içerisinde kesin sonuca bağlanıyor.
Teşvik belgesi veriliyor…
Bu yasa uyarınca getirilen teşvik unsurlarının herhangi birinden yararlandırılması kesinleşen bir gerçek veya tüzel kişiye bakanlık tarafından Teşvik Belgesi veriliyor.
Teşvik Belgesi, girişimcinin hangi teşvik unsurundan ne oranda yararlanabileceğini gösteriyor ve geçerlilik süresince kazanılmış bir hak oluşturarak girişimin güvenliğini sağlıyor.
Teşvik Belgesi verilen bir gerçek veya tüzel kişi, ilgili mercilerce teşvik unsurlarından yararlandırılıyor.
Çarter teşvikleri
Türkiye Cumhuriyeti’nden gerçekleştirilecek direkt uçuşlar hariç olmak üzere, dünyanın herhangi bir noktasından 1 Ocak 2017-31 Aralık 2019 dönemleri içerisinde Ercan Havalimanı’nı kullanarak çarter seferler ile ülkeye turist getiren tur operatörleri ve/veya KITSAB üyesi turizm ve seyahat acenteleri de teşviklendiriliyor.
Ödenecek teşvik miktarları 2-12 yaş grubu için yüzde 75 oranında uygulanıyor.
Ayrıca KKTC’ye turist getirmek amacıyla düzenlenecek çarter operasyonu, bakanlıkla imzalanan antlaşma sonrasında yürürlüğe giriyor.
Bununla birlikte orijinal uçak antlaşması ve gerçekleştirilecek uçuş destinasyonlarının da anlaşma tarihinden önce bakanlığa ibraz edilmiş olması gerekiyor.
Bu doğrultuda da; çarterlerde 3. slotun kullanılması zorunluluğu oluşması, bir takvim yılı içerisinde Ercan Havalimanı’na getirilen turistlerin, KITOB üyesi ve oteller Encümeni tarafından belgelendirilmiş konaklama tesislerinde en az yedi gece konaklattırılması halinde tur operatörü ve/veya KITSAB üyesi turizm ve seyahat acentesine bin ile 19 bin 999 aralığında turist taşınması halinde kişi başına 50 Euro, 20 bin ile 29 bin 999 aralığında turist taşınması halinde kişi başına 60 Euro ve 30 bin ve üzeri turist taşınması halinde kişi başına 70 Euro katkı yapılıyor.
Tarifeli uçuş teşvikleri
Türkiye Cumhuriyeti’nden gerçekleştirilecek direkt uçuşlar hariç olmak üzere, dünyanın herhangi bir noktasından 1 Ocak 2017-31 Aralık 2019 dönemleri içerisinde Ercan Havalimanı kullanılarak tarifeli bir sefer ile KKTC’ye getirilen, KITOB üyesi ve Oteller Encümeni tarafından belgelendirilmiş tesislerde konaklatılan her turist için az 5 gece konaklatılması halinde kişi başı 50 Euro, en az 6 gece konaklatılması halinde kişi başı 60 Euro, En az 7 gece konaklatılması halinde kişi başı 70 Euro katkı yapılıyor.
Özel ilgi ve kapalı grup teşvikleri
Dünyanın herhangi bir noktasından, 1 Ocak 2017 – 31 Aralık 2019 dönemleri içerisinde (kapalı gruplar için 15 Haziran -1 Eylül dönemleri ile bayram ve resmi tatiller hariç) Ercan Havalimanı üzerinden KKTC’ye getirilen, KITOB üyesi ve Oteller Encümeni tarafından belgelendirilmiş tesislerde konaklatılan her turist için 2. fıkra
çerçevesinde katkı yapılır. Bu madde kapsamında 0-12 yaş grubu için teşvik uygulaması yapılmıyor.
Bu madde kapsamındaki teşvikler, Bakanlık tarafından onaylanmış, dünya turizm literatüründe tanımlanan, aktivite odaklı ve hobi amaçlı en az 10 kişiden oluşan özel ilgi ve spor grupları veya en az 40 kişiden oluşan kapalı (seminer, kongre, konferans, toplantı, bayii grupları) grupları kapsıyor.
Özel ilgi ve spor gruplarında en az beş gece konaklayacak gruplar için kişi başına 50 Euro ve en az yedi gece konaklayacak gruplar için kişi başına 60 Euro katkı sağlanıyor.
Ayrıca kapalı gruplar için de en az 2 gece konaklama yapılması halinde kişi başına 12 Euro, en az 3 gece konaklama yapılması halinde kişi başına 27 Euro katkı veriliyor.
Bu maddede kapsamında getirilecek kapalı grubun, en az 500 kişiden oluşması ve en az 3 gece konaklatılması halinde 2. fıkrada belirtilen rakamlar dikkate alınmadan kişi başına 50 Euro teşvik ödeniyor.
Denizyolu teşvikleri
Dünyanın herhangi bir noktasından, 1 Ocak 2017 – 31 Aralık 2019 dönemleri içerisinde denizyolu kullanılarak yalnızca yolcu taşıma niteliğine sahip deniz araçlarıyla KKTC’ye tek seferde taşınan en az 10 kişilik turist grubunun, KITOB üyesi ve Oteller Encümeni tarafından belgelendirilen tesislerde her turist için en az 5 gece konaklama yapılması halinde kişi başına 50 Euro, en az 6 gece konaklama yapılması halinde kişi başına 60 Euro ve en az 7 gece konaklama yapılması halinde kişi başına 70 Euro katkı yapılıyor.
Ödenecek teşvik miktarları 2-12 yaş grubu için yüzde 75 oranında uygulanıyor.
Karayolu teşvikleri
1 Ocak 2017-31 Aralık 2019 dönemleri içerisinde kara sınır kapılarından giriş yaptırılan, KITOB üyesi ve Oteller Encümeni tarafından belgelendirilen tesislerde konaklatılan her turist için tur operatörleri ve/veya KITSAB üyesi turizm ve seyahat acentelerine en az 3 gece konaklattırılmaları halinde kişi başı 20 Euro teşvik veriliyor.
Ödenecek teşvik miktarının 2-12 yaş grubu için yüzde 75’i geçerli olur.
Ek teşvikler
KITOB üyesi ve Oteller Encümeni tarafından belgelendirilmiş tesislerde (5 yıldızlı oteller hariç) en az beş gece konaklattırılan her turist için tur operatörleri ve/veya KITSAB üyesi turizm ve seyahat acentelerine bu teşvik belgesinde belirtilen miktarlara ilave 10 Euro teşvik veriliyor.
TURİZM YATIRIMCILARINA UYGULANAN TEŞVİKLER
KKTC’de yatırım yapmak isteyen girişimcilere yerli ya da yabancı yatırımcı olup olmadığına bakılmaksızın, Teşvik Belgesi verilmek suretiyle aşağıdaki yatırım teşvikleri uygulanmaktadır. Teşvik Belgesi Devlet Planlama Örgütü tarafından verilmektedir.
Yatırım İndirimi: Devlet Planlama Örgütü’nün kalkınma planları ve/veya yıllık programlar çerçevesinde belirleyeceği Kalkınmada Öncelikli Yöreler ve Özel Önem Taşıyan Sektörlerde yapılacak yatırımlarda yatırım indirimi oranı mal oluş bedeli üzerinden %200’dür. Diğer sektörler ve yörelerde yapılacak yatırımlarda ise yatırım indirimi oranı mal oluş bedeli üzerinden %100’dür.
Güzelyurt ve Karpaz Bakanlar Kurulu tarafından Kalkınmada Öncelikli Bölgeler olarak belirlenmiştir.
Gümrük Vergisi ve Fon Muafiyeti: Teşvik Belgesi kapsamında ithal edilecek yatırıma konu makine ve bunlara ait teçhizatlar her türlü gümrük vergisi ve fondan muaftır.
Makine ve Teçhizat Alımlarında Katma Değer Vergisi Uygulaması: Teşvik Belgesi kapsamında ithal ve yerli makine ve teçhizatlara %0 Katma Değer Vergisi uygulanır.
Arsa, Arazi ve Bina Temini: Teşvik belgeli yatırımlarda, yatırımcıların taşınmaz mal talep etmeleri halinde, bu talepler yürürlükteki mevzuata uygun olarak ve imkanlar ölçüsünde değerlendirilerek kiralama yöntemiyle bu kişilere öncelikle verilir.
Fon Kaynaklı Kredi: Yatırımları ve İhracatı Teşvik Fonu’nda yatırımcılara uzun vadeli ve düşük faizli yatırım kredisi sağlanır.
İnşaat Ruhsatı İle İlgili Vergi, Resim, Harç ve Her Türlü Katkı Payı Muafiyeti: Teşvik Belgesi kapsamında yapılan yatırımlar, bina inşaat ruhsatı ile ilgili resim, harç ve her türlü katkı payından muaftır.
Sermaye Artırımları İle İlgili Pul Vergisi İndirimi: Teşvik Belgesi kapsamında yapılacak yatırımlar için sermaye artırımı esnasında alınacak pul vergisinde Tüzükle belirlenen bir indirim sağlanır.
İpotek İşlemleriyle İlgili Harç İndirimi: Teşvik Belgesi kapsamında yapılacak yatırımlara yönelik kullanılacak krediler için gerekli ipotek işlemlerinde pul ve kayıt harçlarında Tüzükle belirlenen bir indirim uygulanır.
Vergi Mevzuatı Altında Uygulanan Teşvikler: Amortismana bağlı yeni ve/veya ithal edilmiş ekonomik kıymetlerin işletme tarafından satın alınmış, imal veya inşa edilmiş ve ilk defa işletilmiş veya ilk defa kullanılmış olması halinde, Gelir ve Vergi Yasası’nda belirtilen şartlara uyulması koşulu ile yatırım indirimleri uygulanır.
Yatırım indirimine bina, makine, tesisat, işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olan araç ve gereçler ile benzeri amortismana tabii aktif kıymetlerin (özel salon tipi araçlar hariç) maliyet bedelleri esas teşkil eder. Yatırım indiriminin oranı %50’dir. Maliye İşleriyle Görevli Bakanlığın önerisi ile Bakanlar Kurulu bu oranı kalkınmada öncelikli yöreler ve Teşvik Yasası ile Turizm Endüstrisi Teşvik Yasası’nda belirtilen, özel önem taşıyan sektörlerde yapılan yatırımlar için yapılan yatırımın %100’üne kadar artırabilir veya yasal orandan az olmamak üzere yeni oran tespit edebilir.
Yatırım indirimleri ile ilgili özel teşvik yasalarında kurallar bulunması halinde, Gelir Vergisi Yasası’nda belirtilen indirim oranları yerine ilgili teşvik yasalarında öngörülen oranlar ve esaslar uygulanır.
Yorumlar kapalı.