1. Haberler
  2. Ekonomi
  3. Çare, kooperatifleşmeyi canlandırmakta

Çare, kooperatifleşmeyi canlandırmakta

Uzmanlar, ülkedeki pahalılığı önleyip, hem üreticiyi hem de vatandaşı memnun edecek yöntemin yakın geçmişimizde olduğuna dikkat çekti

featured


Ali ÇATAL

   Fahiş fiyatlar ve ardı arkası kesilmeyen zamlar vatandaşın alım gücünü günden güne düşürüp, üretici ve iş çevrelerini yurt dışıyla rekabet edemez duruma getirirken, uzmanlar, tüm bunların çaresinin yakın geçmişimizde gizli olduğuna dikkat çekti.

   Uzmanlara göre, bir zamanlar dünyada örnek gösterilen sektörel kooperatifleşmenin yeniden canlandırılması, ülkede birçok kesim için çok sayıda sorunun da çözümü olacak.

   Eski parlamenterlerden Lütfi Özter, Kıbrıs Türk Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Başkanı Mehmet Ercilasun ve Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkarlar Odası (KTEZO) Başkanı Mahmut Kanber, hem üretici hem de iş çevrelerinin, dolayısıyla halkın da yararına olacak bir yapının yeniden tesisinin yolu kooperatifleşmeden geçiyor.

Bir zamanlar dünyaya örnek gösterildiğimiz ‘sektörel bazlı kooperatifleşmenin’ yeniden yapılandırılmasının elzem olduğunu savunan uzmanlar, Güney Kıbrıs’ın şu an bu konuda eski ekolün birincil taşıyıcısı olduğunu da belirtti.

   Uzmanlar, konuyu KIBRIS Ekonomi için masaya yatırdı…

Özter: Dünyaya örnek gösterilirdik

   “İsmet Kotak döneminde, kooperatifçilikte Dünya Kooperatifleri Birliği tarafından insanlığa örnek gösterilirdik” diyen eski parlamenterlerden Lütfi Özter, “Şu anda da böylesi oluşumlar şart çünkü toplumda günden güne zenginleşen ve gittikçe fakirleşen iki kesim meydana geldi” ifadelerini kullandı.

“Bu sayede ‘en azından’ kâr oranları makul seviyelere çekilir ve fahiş fiyatların önüne geçilebilir” diyen Özter, “Tarımda kullanılan ilaçtan hayvancının mazotuna, tarlada kalan domatesten sigortasız çalıştırılan köle işçilere, asgari ücretin yarısına sömürülen öğrencilerden alışveriş yapamaz duruma gelen işçiye, memura, esnafa… Ekonomik açıdan pek çok sorunun gizli çözümü aslında budur.

Üreticimizin yurt dışıyla rekabet edebilmesinin ilk şartı da aslında budur. Hükümet, bunu bir politika şeklinde benimsemeyi düşünmeli” diye konuştu ve kooperatifleşmenin, hem lokal hem de uluslararası rekabet edebilirlik koşullarına etkisini vurguladı.

Ercilasun: Küçük ülkelerde güçler birleştirilmeli

   ZMO Başkanı Mehmet Ercilasun, ülkemizde ilk kooperatifin 1909’da kurulduğunu ve kooperatifçiliğin yüz yıllık bir geçmişi olduğunu dile getirerek, 1930’larda Kıbrıs’taki kooperatif sayısının 300’leri bulduğuna dikkat çekti. Ercilasun, “1960 itibarıyla kurulan yeni cumhuriyetle, bu kooperatifler Türk ve Rum kooperatifleri olarak ayrıldı. 1974’ten sonraki kötü siyasi idarelerle bu yapılara halkın duyduğu güven sarsıldı ve bu günlere geldik” dedi.

Özellikle tüketime yönelik kooperatiflerin, sosyoekonomik hayatımızda çok ciddi bir yer tuttuğunu da belirten Ercilasun, “O dönemlerde, halkın zaruri ihtiyaçları bu kooperatifler üzerinden karşılanırdı. Hatta bu oluşumlar, başta Baf bölgesindeki üzüm üreticileri olmak üzere ihracat bile yapıyordu. Yani bu kültür, bu coğrafyada mevcut. Bizim gibi küçük ülkelerde güçler birleştirilmeli” sözleriyle, kümeleşme eylemlerin, bu ülkenin genlerinde de mevcut olduğunu belirtti.

Ercilasun, “Bir malı birkaç kişinin üretip satmaya çalışması pek de kârlı bir iş değilfakat bu küçük üreticilerin bir kooperatif çatısı altında birleşip, toptan alışveriş yaparak ve aracıyı da aradan çıkararak kazanmaları çok daha olası. Böylelikle cebi yanmayacak halk da rahatlar. Üretici hareket kabiliyeti de kazanır” ifadelerini kullanırken; hem bahse konu eylemin aslında ülkemizin eko-politik bazda kültürel miraslarından olduğunu belirttihem de kooperatif bünyesinde örgütlenmenin üretici ve tüketici için faydalarına değindi.

“Siyasi müdahale ve çağ dışı yasa bitirdi”

Ülkede hükümet edenlerin hataları nedeniyle bu sektörün günden güne eriyerek bitme noktasına geldiğini de savunan Ercilasun, “Her şeyden önce Kooperatif Yasası bir türlü güncellenmedi ve bunun kooperatifçiliğe zararı korkunç oldu. Önceden birbirinden bağımsız bir otorite olan Kooperatif Dairesi de Mukayyitlik çatısına alındı” diyerek, her şeyden önce yasal alanda bir revizyonun şart olduğunu vurguladı.

Ercilasun, “Kooperatif Merkez Bankası, zaten dönemin siyasi erklerinin atadığı birileri tarafından yönetiliyordu. Daire de yine üçlü kararnameyle siyasi erkin atadığı bir yapının altına girince ne işleyen bir çark kaldı ne de halkta kooperatiflere yönelik bir güven” ifadeleriyle, bu yapılanmaların bağımsızlıklarının ihlalinin ve yasalar nezdindeki geri kalmışlıklarının ana sorun olduğunu da iddia etti.

“Şeffaflık olmazsa olmaz”

   “En azından üyeler, hangi kooperatifin ekonomik anlamda hangi işleri yaptığını internet vasıtasıyla görebilmeli. Şeffaflık, hele bu devirde olmazsa olmaz” diyen Ercilasun, “İşte bu nedenledir ki ‘Kooperatifçilik Bilgi Sistemi’ şart. Böylesi bir yapı tesis edilmeksizin yapılacaklar, havanda su dövmekten öteye gitmeyecektir” vurgusunda bulundu.

“Yaşatabilseydik ‘böyle’ olmazdık”

   “Geçmişteki gibi kooperatiflerimiz olsaydı, şu an böylesi bir ekonomik kriz yaşamazdık. En azından piyasadaki fiyatlarda bu denli dalgalanma olmazdı” iddiasını da savunan Ercilasun, “Bir markette 1 liraya satılan bir ürünün, başka bir markette 1,5; daha başka bir markette de 2 TL’ye satılması gibi gariplikler ancak kooperatifleşmeyle ortadan kalkar zira kooperatifler, pazarda aynı zamanda bir denge unsurudur. Örneğin, ülkede an itibarıyla bir Zeyko daha olsaydı, zeytinyağı ne bu kadar pahalı olurdu ne de fiyatı bu denli dalgalanırdı” dedi ve bir zamanlar zeytin ürünleri sektöründe faaliyet gösteren lakin örgütlenme sıkıntıları nedeniyle ‘sahip çıkılamayan’ bir yapıya da gönderme yaptı.

Ercilasun, “Dünyadaki ekonomik krizleri incelediğinizde, büyük şirketlerin bu krizlerden iflasla çıktığını fakat kooperatiflerin ‘daha da güçlenerek’ yollarına devam ettiğini göreceksiniz çünkü kooperatifler, hem üreticinin girdi maliyetlerini düşürüyor hem de halkın satın alma gücünün baltalanmasını engelliyor” ifadeleriyle, kooperatiflerin dünya ölçeğindeki güncel yapılanmasının yanı sıra etkinliğinden de örnekler verdi.

“Örneğimiz AB olsun”

   Kooperatifleşmenin, Avrupa Birliği (AB) ülkelerindeki yaygınlığından ve etkinliğinden de bahseden Ercilasun, “AB üyesi ülkelere baktığınızda, süt ürünlerinin yanı sıra yaş sebze ve meyve üretimi başta olmak üzere buralardaki her dört üreticiden birisinin bir kooperatifin üyesi olduğunu görürsünüz. Söz gelimi Hollanda… Bu ülke, sütü kooperatifler vasıtasıyla bir şekilde ürettiriyor ve tek noktadan çıkmasını sağlayarak dünyaya satıyor. Ülkemize gelen Hollanda menşeli süt ürünleri de zaten kooperatifler üzerinden pazarlanıyor. Bunu zamanında yapmıştık, yine yapabiliriz” diyerek, bu alanda dünyanın en gelişmiş yapılarının örnek alınması gerektiğini kaydetti.

Kanber: Yanlışlardan doğan krizden, bir doğru doğsun

   KTEZOBaşkanı Mahmut Kanber, dayanışma ruhu ve imece usulüyle birlikte üreterek, doğayla birlikte mücadele etmenin aslında insanlık kadar eski olduğunu söyleyerek, kooperatifleşmenin önemine dikkat çekti.

Kanber, “Geride bıraktığımız asırda bu düşünce gelişip pratiğe döküldü ve kooperatif denilen yapılar oluştu. Hem küçük üreticilerin ayakta kalması hem de ürün kapasitesinin arttırılması doğrultusunda dünyada tarımsal üretim başta olmak üzere kooperatifçilik halen ciddi anlamda önemli” ifadelerini kullandı.

Bir zamanlar kooperatifçilik alanında oldukça iyi bir konumda olduğumuzu hatırlatan Kanber, 74 sonrasındaki gerileme ve çöküş sürecine de değindi ve “Yanlışlardan bir kriz doğdu, bu krizden de bir doğru doğsun ve kooperatifleşme hamlesi yeniden başlasın” şeklinde temennide bulundu.

“Ganimetçilik ve ‘Türkiye göndersin’ mantığı bitirdi”

Kanber, “Savaştan çıkmış bir toplum, sosyal devletin gerekliliklerini bir türlü içselleştiremedi” ifadelerini kullanırken; “Ganimet düzeni nedeniyle bu çark ‘öyle veya böyle’ dönüyordu. Devlet kurabileceğimiz iddiasına da bu toplumun önemli bir kısmı zaten hiçbir zaman inanmadı. Bu nedenle sadece kooperatifleşme değil; sanayileşme, sendikalaşma, esnaflaşma, demokratikleşme… gibi alanlarda da kadük kaldık” çözümlemesiyle, gerekli politik altyapının ‘en başından bu yana’ çarpık olduğuna dikkat çekti.

   “Son derece az nüfuslu küçük bir ülke olduğumuz için Türkiye’den ‘ihtiyaçların gönderilmesine’ dayanan çarpık siyaset de belli bir süre işe yaradı ama 21. asırdayız ve üretmeyen bir toplumun yaşama şansı artık yok” sözleriyle ‘eski’ sistemin sürdürülebilir olmadığı gerçeğini de vurgulayan Kanber, Kuzey Kıbrıs’ı bir yere kadar götüren bu perspektifin, günümüz ihtiyaçlarına cevap vermekten çok uzak olduğuna parmak bastı.

“Bilgi, beceri ve kapasiteye sahibiz”

   “Üretimdeki sürekliliği bir süreliğine kaçırdık. Bu nedenledir ki toplumu üretebileceğimize ve ürettiğimizi satabileceğimize inandıracak doğru örneklere ihtiyaç var” diyen Kanber, “Mevcut hükümet, buna yönelik oldukça güzel çalışmalar yapıyor ve ciddi de bütçe ayırıyor. Zamanında başardıklarımız, toplumun hafızasında birer ‘başarı hikayesi’ olarak kalmış. Bunlar gün yüzüne çıkarılmalı ve bilhassa son beş yıldır yapıldığı gibi bu güvensizlikle mücadele edilmeli. Gereken bilgiye, beceriye ve kapasiteye gerçekten sahibiz” ifadesiyle, mevcut hükümete inanç belirttiği gibi hem güncel yaklaşımı eleştirdi hem de geleceğe yönelik inanç belirtti.

Çare, kooperatifleşmeyi canlandırmakta
+ -

Yorumlar kapalı.

  1. Haberler
  2. Kıbrıs
  3. Çare, kooperatifleşmeyi canlandırmakta

Çare, kooperatifleşmeyi canlandırmakta

Uzmanlar, ülkedeki pahalılığı önleyip, hem üreticiyi hem de vatandaşı memnun edecek yöntemin yakın geçmişimizde olduğuna dikkat çekti:

featured


Ali ÇATAL

Fahiş fiyatlar ve ardı arkası kesilmeyen zamlar vatandaşın alım gücünü günden güne düşürüp, üretici ve iş çevrelerini yurt dışıyla rekabet edemez duruma getirirken, uzmanlar, tüm bunların çaresinin yakın geçmişimizde gizli olduğuna dikkat çekti.

Uzmanlara göre, bir zamanlar dünyada örnek gösterilen sektörel kooperatifleşmenin yeniden canlandırılması, ülkede birçok kesim için çok sayıda sorunun da çözümü olacak.

Eski parlamenterlerden Lütfi Özter, Kıbrıs Türk Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Başkanı Mehmet Ercilasun ve Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkarlar Odası (KTEZO) Başkanı Mahmut Kanber, hem üretici hem de iş çevrelerinin, dolayısıyla halkın da yararına olacak bir yapının yeniden tesisinin yolu kooperatifleşmeden geçiyor.

Bir zamanlar dünyaya örnek gösterildiğimiz ‘sektörel bazlı kooperatifleşmenin’ yeniden yapılandırılmasının elzem olduğunu savunan uzmanlar, Güney Kıbrıs’ın şu an bu konuda eski ekolün birincil taşıyıcısı olduğunu da belirtti.

Uzmanlar, konuyu KIBRIS için masaya yatırdı…

 

Özter: Dünyaya örnek gösterilirdik

“İsmet Kotak döneminde, kooperatifçilikte Dünya Kooperatifleri Birliği tarafından insanlığa örnek gösterilirdik” diyen eski parlamenterlerden Lütfi Özter, “Şu anda da böylesi oluşumlar şart. Çünkü toplumda günden güne zenginleşen ve gittikçe fakirleşen iki kesim meydana geldi” ifadelerini kullandı.

“Bu sayede ‘en azından’ kâr oranları makul seviyelere çekilir ve fahiş fiyatların önüne geçilebilir” diyen Özter, “Tarımda kullanılan ilaçtan hayvancının mazotuna, tarlada kalan domatesten sigortasız çalıştırılan köle işçilere, asgari ücretin yarısına sömürülen öğrencilerden alışveriş yapamaz duruma gelen işçiye, memura, esnafa… Ekonomik açıdan pek çok sorunun gizli çözümü aslında budur. Üreticimizin yurt dışıyla rekabet edebilmesinin ilk şartı da aslında budur. Hükümet, bunu bir politika şeklinde benimsemeyi düşünmeli” diye konuştu.

 

Ercilasun: Küçük ülkelerde güçler birleştirilmeli

ZMO Başkanı Mehmet Ercilasun, ülkemizde ilk kooperatifin 1909’da kurulduğunu ve kooperatifçiliğin yüz yıllık bir geçmişi olduğunu dile getirerek, 1930’larda Kıbrıs’taki kooperatif sayısının 300’leri bulduğuna dikkat çekti.

Ercilasun, “1960 itibarıyla kurulan yeni cumhuriyetle, bu kooperatifler Türk ve Rum kooperatifleri olarak ayrıldı. 1974’ten sonraki kötü siyasi idarelerle bu yapılara halkın duyduğu güven sarsıldı ve bu günlere geldik” dedi.

Özellikle tüketime yönelik kooperatiflerin, sosyoekonomik hayatımızda çok ciddi bir yer tuttuğunu da belirten Ercilasun, “O dönemlerde, halkın zaruri ihtiyaçları bu kooperatifler üzerinden karşılanırdı. Hatta bu oluşumlar, başta Baf bölgesindeki üzüm üreticileri olmak üzere ihracat bile yapıyordu. Yani bu kültür, bu coğrafyada mevcut. Bizim gibi küçük ülkelerde güçler birleştirilmeli.Bir malı birkaç kişinin üretip satmaya çalışması pek de kârlı bir iş değil, fakat bu küçük üreticilerin bir kooperatif çatısı altında birleşip, toptan alışveriş yaparak ve aracıyı da aradan çıkararak kazanmaları çok daha olası. Böylelikle cebi yanmayacak halk da rahatlar. Üretici hareket kabiliyeti de kazanır” ifadeleriyle hem bahse konu eylemin aslında ülkemizin genlerine kodlu olduğunu belirtti, hem de kooperatif bünyesinde örgütlenmenin üretici ve tüketici için faydalarına değindi.

 

“Siyasi müdahale ve çağ dışı yasa bitirdi”

Ülkede hükümet edenlerin hataları nedeniyle bu sektörün günden güne eriyerek bitme noktasına geldiğini de savunan Ercilasun, “Her şeyden önce Kooperatif Yasası bir türlü güncellenmedi ve bunun kooperatifçiliğe zararı korkunç oldu. Önceden birbirinden bağımsız bir otorite olan Kooperatif Dairesi de Mukayyitlik çatısına alındı. Kooperatif Merkez Bankası, zaten dönemin siyasi erklerinin atadığı birileri tarafından yönetiliyordu. Daire de yine üçlü kararnameyle siyasi erkin atadığı bir yapının altına girince ne işleyen bir çark kaldı ne de halkta kooperatiflere yönelik bir güven” ifadeleriyle, bu yapılanmaların bağımsızlıklarının ihlalinin ve yasalar nezdindeki geri kalmışlıklarının ana sorun olduğunu savundu.

 

“Şeffaflık olmazsa olmaz”

“En azından üyeler, hangi kooperatifin ekonomik anlamda hangi işleri yaptığını internet vasıtasıyla görebilmeli. Şeffaflık, hele bu devirde olmazsa olmaz” diyen Ercilasun, “İşte bu nedenledir ki ‘Kooperatifçilik Bilgi Sistemi’ şart. Böylesi bir yapı tesis edilmeksizin yapılacaklar, havanda su dövmekten öteye gitmeyecektir” vurgusunda bulundu.

 

“Yaşatabilseydik ‘böyle’ olmazdık”

“Geçmişteki gibi kooperatiflerimiz olsaydı, şu an böylesi bir ekonomik kriz yaşamazdık. En azından piyasadaki fiyatlarda bu denli dalgalanma olmazdı” iddiasını da savunan Ercilasun, “Bir markette 1 liraya satılan bir ürünün, başka bir markette 1,5; daha başka bir markette de 2 TL’ye satılması gibi gariplikler ancak kooperatifleşmeyle ortadan kalkar. Zira kooperatifler, pazarda aynı zamanda bir denge unsurudur. Örneğin, ülkede an itibarıyla bir ZEYKO daha olsaydı, zeytinyağı ne bu kadar pahalı olurdu ne de fiyatı bu denli dalgalanırdı” dedi.

Ercilasun, “Dünyadaki ekonomik krizleri incelediğinizde, büyük şirketlerin bu krizlerden iflasla çıktığını fakat kooperatiflerin ‘daha da güçlenerek’ yollarına devam ettiğini göreceksiniz. Çünkü kooperatifler, hem üreticinin girdi maliyetlerini düşürüyor hem de halkın satın alma gücünün baltalanmasını engelliyor” ifadeleriyle, kooperatiflerin dünya ölçeğindeki yapılanmasından ve etkinliğinden de örnekler verdi.

 

“Örneğimiz AB olsun”

Kooperatifleşmenin, Avrupa Birliği (AB) ülkelerindeki yaygınlığından ve etkinliğinden de bahseden Ercilasun, “AB üyesi ülkelere baktığınızda, süt ürünlerinin yanı sıra yaş sebze ve meyve üretimi başta olmak üzere buralardaki her dört üreticiden birisinin bir kooperatifin üyesi olduğunu görürsünüz. Söz gelimi Hollanda… Bu ülke, sütü kooperatifler vasıtasıyla bir şekilde ürettiriyor ve tek noktadan çıkmasını sağlayarak dünyaya satıyor. Ülkemize gelen Hollanda menşeli süt ürünleri de zaten kooperatifler üzerinden pazarlanıyor. Bunu zamanında yapmıştık, yine yapabiliriz” dedi.

 

Kanber: Yanlışlardan doğan krizden, bir doğru doğsun

KTEZO) Başkanı Mahmut Kanber, dayanışma ruhu ve imece usulüyle birlikte üreterek, doğayla birlikte mücadele etmenin aslında insanlık kadar eski olduğunu söyleyerek, kooperatifleşmenin önemine dikkat çekti.

Kanber, “Geride bıraktığımız asırda bu düşünce gelişip pratiğe döküldü ve kooperatif denilen yapılar oluştu. Hem küçük üreticilerin ayakta kalması hem de ürün kapasitesinin arttırılması doğrultusunda dünyada tarımsal üretim başta olmak üzere kooperatifçilik halen ciddi anlamda önemli” ifadelerini kullandı.

Bir zamanlar kooperatifçilik alanında oldukça iyi bir konumda olduğumuzu hatırlatan Kanber, 74 sonrasındaki gerileme ve çöküş sürecine de değindi ve “Yanlışlardan bir kriz doğdu, bu krizden de bir doğru doğsun ve kooperatifleşme hamlesi yeniden başlasın” dedi.

 

“Ganimetçilik ve ‘Türkiye göndersin’ mantığı bitirdi”

Kanber, “Savaştan çıkmış bir toplum, sosyal devletin gerekliliklerini bir türlü içselleştiremedi” ifadelerini kullanırken; “Ganimet düzeni nedeniyle bu çark ‘öyle veya böyle’ dönüyordu. Devlet kurabileceğimiz iddiasına da bu toplumun önemli bir kısmı zaten hiçbir zaman inanmadı. Bu nedenle sadece kooperatifleşme değil; sanayileşme, sendikalaşma, esnaflaşma, demokratikleşme… gibi alanlarda da kadük kaldık. Son derece az nüfuslu küçük bir ülke olduğumuz için Türkiye’den ‘ihtiyaçların gönderilmesine’ dayanan çarpık siyaset de belli bir süre işe yaradı ama 21. asırdayız ve üretmeyen bir toplumun yaşama şansı artık yok” sözleriyle ‘eski’ sistemin sürdürülebilir olmadığı gerçeğini de vurguladı.

 

“Bilgi, beceri ve kapasiteye sahibiz”

“Üretimdeki sürekliliği bir süreliğine kaçırdık. Bu nedenledir ki toplumu üretebileceğimize ve ürettiğimizi satabileceğimize inandıracak doğru örneklere ihtiyaç var” diyen Kanber, “Mevcut hükümet, buna yönelik oldukça güzel çalışmalar yapıyor ve ciddi de bütçe ayırıyor. Zamanında başardıklarımız, toplumun hafızasında birer ‘başarı hikayesi’ olarak kalmış. Bunlar gün yüzüne çıkarılmalı ve bilhassa son beş yıldır yapıldığı gibi bu güvensizlikle mücadele edilmeli. Gereken bilgiye, beceriye ve kapasiteye gerçekten sahibiz” diyerek hem eleştirdi hem de geleceğe yönelik inanç belirtti.

Çare, kooperatifleşmeyi canlandırmakta
+ -

Yorumlar kapalı.

AI ile Haber Hakkında Sohbet

AI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir