Birçok kez ekonomik kriz süreci atlatan toplumumuz, her bir krizden yaralar alarak çıktı. Gelir-gider dengesini sağlamak için sabah akşam kara kara düşünen vatandaşlar, artık günü kurtarma peşinde.
Döviz kurundaki dalgalanma, ardı ardına gelen zamlarla eline geçen maaşın bir anda eriyip gitmesi, vatandaşları resmen bunalıma sürüklüyor.
Yüksek Mahkeme’nin her yıl yayımladığı istatistiki veriler, son 13 yılda, “alacak verecek”, “banka/icar satış”, “karşılıksız çek”, “tahliye”, “tazminat” konularında toplam 229 bin 988 davanın dosyalandığını ortaya koydu.
Bankalardan kredi alan birçok vatandaşın, yaşadığı ekonomik dar boğazın kanıtı olan istatistiki veriler, alınan kredilerin ödenemediğini, borcun borçla kapatıldığını da gösterdi.
Mahkemelerdeki verilerin yanı sıra Göç, Kimlik ve Hak Çalışmaları Merkezi’nin (CMIRS) Mart 2019 anketi sonuçları da, vatandaşların en büyük kaygısının ekonomik olduğunu ortaya koydu.
CMIRS’in her 3 ayda bir düzenli olarak telefonla görüşülerek gerçekleştirdiği anket çalışmasıyla, Kıbrıslı Türklerin siyasi güven, sosyal güven, bireysel özgüven, mutluluk algısını ölçüyor ve bu oranların zaman içerisinde birbiriyle ilişkisi yanında yaşadığımız gelişmelerden ne şekilde etkilendiğini gösteriyor.
Üç ay önce yapılan anket çalışmasına kıyasla, toplumda ekonomik beklentilerle ilgili çok büyük bir değişiklik olmadığını görüyoruz. Toplumun ekonomik gidişata bakış açısının hâlâ kötü olduğunu ortaya koyan çalışma, vatandaşların bu konuda kaygılı olduğunu da belirledi.
Anket sonucu, herkesin yeni bir ekonomik kriz için tetikte beklediğini gösterdi.
Ekonomik sorunlar, işsizlik, enflasyon ve artan fiyatlar
CMIRS Direktörü Mine Yücel, Mart 2019 anketine katılanlar arasında yaklaşık her 3 kişiden birinin toplumun en büyük sorununun ekonomiyle ilgili olduğu görüşünü belirttiğini söyledi.
Ekonomik sorunlar, işsizlik, enflasyon ve artan fiyatlar sıralamasıyla vatandaşların durumu izah ettiğini ifade eden Yücel, katılımcıların yüzde 78.19’unun önümüzdeki iki sene içerisinde ülkenin mali durumunun daha kötü olacağını düşündüğünü belirtti. Yücel, Aralık 2018 anketinde de bu oranın yüzde 79 olduğunu hatırlattı.
Yücel, yüzde 15.51’inin ekonomik durumda değişim öngörmediğini, yüzde 6.29’unun ise ülkenin mali durumunun 2 sene içerisinde daha iyi olacağını beklediğini ifade etti.
Aralık 2018 anketinde kendi ekonomik durumunun 2 sene içerisinde daha kötü olacağını düşünenlerin oranının yüzde 69.63 olduğunu anımsatan Yücel, Mart 2019 anketinde bu rakamın yüzde 63.31’e gerilediğini söyledi.
“Yatırım da tüketim de düşecek”
Mine Yücel, anket sonuçlarının çok iyi okunması gerektiğine işaret ederek ülkede yaşayanların ekonomiye kötümser bakmasının hatta beklentilerinin de kötümser olmasının yatırım anlamında “kötü sinyal” olduğunu vurguladı.
Ekonomik durumun kötüye gideceğini düşünen bir toplumda yatırımın da tüketimin de düşeceği uyarısında bulunan Yücel, bunu zaten iş dünyasındaki satış rakamlarından da birebir gözlemlemenin mümkün olduğunu söyledi.
Yücel, katılımcıların çok büyük bir kısmının ülkedeki ekonomik durumun gidişatı konusunda kaygılı olduğunu vurgulayarak, toplumun büyük çoğunluğunun ekonomik krizin henüz sona ermediğinin farkında olduğunu belirtti.
“Kriz beklentisi var”
Mine Yücel, bu sene içerisinde ciddi küresel ekonomik kriz beklentisi bulunduğu düşünüldüğünde, toplumdaki kötümser beklentilerin pek de yersiz olmadığını belirtti.
Türkiye’nin de bu dönemde ekonomik krizin eşiğinde olduğuna dair uluslararası analizlerde yorumlar olduğuna dikkat çeken Yücel, hatta bazı analistlerin Türkiye’de yaşanabilecek olası bir krizin küresel krizi tetikleyebileceği üzerinde durduğunu söyledi.
Yücel, toplumumuzda bireylerin ekonomik anlamda süreç düşüldüğünde kaygılı olmalarının doğal olduğuna işaret ederek geçmiş dönemlerde dövizdeki krizin toplum ekonomisi anlamında fırsatı da beraberinde getirdiğini ve güneyden gelen tüketicilerde ciddi artışlar yaşandığını belirtti.
Kriz öncesinde böyle bir gelişme öngörülmezken, önümüzdeki kriz dönemine hazırlanma adına daha ucuz bir piyasa olarak dıştan alımların artırılması hedefinin kriz yönetiminde etkili olabildiğini ifade eden Yücel, şöyle devam etti:
“Daha mutluluk temelli ekonomik kalkınma modellerine ihtiyaç var”
“Bu yorumu yaparken ekonomik adımların sürdürülebilirlik ve çevrenin korunması prensipleriyle atılması gerektiğinin altını çizmek de önemlidir. Çünkü unutulmamalıdır ki, atılacak olan her ekonomik adımın bir de sosyal etkisi olacaktır.
Örneğin ‘ülke ekonomimiz üniversite ve casino/büyük oteller üzerinden gelişsin, inşaat sektörü ve ucuz işçi ile birlikte üretim artsın’ vizyonu ile geçmiş dönemlerde oluşturulmuş olan ekonomik kalkınma modellerinin etkilerini, toplum olarak bu dönemde sosyal sorunlar, artan suç oranları ve toplumsal ruh halimizde bu çalışmamızda da gözlemlediğimiz sorunlar şeklinde yaşıyoruz.
Bu noktada küresel ekonomik krizlerden daha az etkilenecek, sürdürülebilir, ada olmamızın da gerektirdiği bir şekilde ve ‘yavaş hayat’ üzerine kurulu daha huzurlu ve mutluluk temelli ekonomik kalkınma modellerine ihtiyaç olduğunu düşünüyorum.
Ekonomik krize hazırlık olarak sürdürülebilir olmayan sektörlerin devlet eliyle kurtarılması değil, bu sektörlerin daha yaşanabilir alternatif sektörlere yatırım yapmasını teşvik ederek ülkemizin daha yaşanabilir, ülkemiz insanının da daha mutlu olabileceği modeller yaratmanın tam zamanıdır.
Ekonomik krizleri fırsata dönüştürerek geçmişten de çıkarılacak derslerle aslında çok küçük olan ekonomik yapımızı el birliğiyle değiştirmemiz hiç de zor olmayacaktır”.
Yorumlar kapalı.