1. Haberler
  2. Ekonomi
  3.  750 TL’lik destek planı fırtınalar kopardı

 750 TL’lik destek planı fırtınalar kopardı

Yerli İstihdamın Desteklenmesi Tüzüğü’nün geliştirilmesi kapsamında “özeldeki sendikalı çalışanlara” verilmesi öngörülen ücret desteğine yönelik tartışmalarda sular durulmuyor

featured


Ali ÇATAL

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından, Yerli İstihdamın Desteklenmesi Tüzüğü özelinde ve Ücret Desteği Teşvik Uygulaması kapsamında işverenlere, halihazırda çalışan ve yeni istihdam edilecek personel için devlet tarafından verilmesi öngörülen ücret desteğine yönelik tartışma, siyaset odaklarında, ekonomi çevrelerinde ve toplumda yakıcılığını koruyor.

Muhalefet unsurları, muhalefetle bu konuda düşünceleri örtüşen bir iktidar bileşeni ve sosyal devlet anlayışını farklı yorumlayan neo-liberal çevreler başta olmak üzere söz konusu uygulamayı eleştiren ciddi bir kesim var.

Ancak, toplu iş sözleşmesi uygulamasını yaygınlaştırmayı, yerel istihdamın oranını artırmayı ve ülke ekonomisinin kanseri ‘kayıt dışı ekonominin’ önünü ‘en başından’ kesmeyi hedefleyen bu girişim, birçok iktisatçı ve emekten yana kesim tarafından ise şiddetle destekleniyor.

Neler getiriyor?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı kaynaklarından derlenen bilgilere göre Tam Sosyal Güvenlik Yatırım Desteği Teşvik Uygulaması sayesinde çalışanların kazanımlarıysa şöyle olacak: – Toplu İş Sözleşmesi (TİS) imzalayan işverene 24 ay süreyle teşvik verilecek – Teşvikten yararlanmak isteyen işverenlerin, TİS öncesi işe alınan personelin brüt ücretlerinin, yürürlükteki asgari ücretin yüzde 15 arttırılmasıyla hesaplanan miktardan az olmamasını sağlaması gerekecek – Çalışanın brüt maaşının, yürürlükteki brüt asgari ücretin üç katını aşması durumunda, verilecek teşvik miktarında da yine üç kat kuralı esas alınacak – TİS’in feshi veya yenilenmemesi durumunda, ilgili işverenin, teşvik programı kapsamı dışında kalması sağlanacak ve bu da sendikal örgütlenmelerin, iş yerlerindeki etkinliğini arttıracak

Ücret Desteği Teşvik Uygulaması’nın getireceği kazanımlarsa şunlar:

 – KKTC’de basın, sanayi, turizm, market, kafe-bar, restoran, sağlık, tarım ve perakende ticaret sektörlerinde faaliyet yürüten ve TİS imzalayan işverenlerin mevcut ve yeni istihdam edeceği çalışanlarına 24 ay süreyle aylık 750 TL tutarında ücret desteği verilmesi sağlanacak – Söz konusu teşvik için TİS’in imzalandığı tarihten önce istihdam edilmiş çalışanların brüt ücretlerinin, yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde 15 arttırılmasıyla hesaplanan miktardan az olmaması şart koşulacak – Çalışanın brüt maaşının, yürürlükteki brüt asgari ücretin üç katını aşması durumunda, çalışan, teşvik uygulamasının uzağında kalacak – TİS’in feshi veya 1 yıl içerisinde yenilenmemesi durumunda çalışan, teşvik kapsamı dışında kalacak.

‘Family tax credit’ ve İngiltere örneği

Bilindiği üzere İngiltere’de de ‘family tax credit’ adı altında, kayıtlı çalışan fakat geliri ‘insanca yaşamaya’ yetersiz yurttaşlara yönelik devlet desteği uygulaması var.

Bu destek ‘ileride kişinin şartları değişirse tahsil edilmek üzere’ yıllardır sürüyor.

Bu sayede İngiltere, hem yetersiz gelire sahip kişilerin yasadışı yollara sapmasını engelliyor hem özel sektörde faaliyet gösteren işverenlerin sosyal yatırımlardan ‘kaçınmasını’ engelliyor hem de maddi açıdan zor duruma düşen vatandaşı ‘kaçak çalışmaya ihtiyaç duyurmayarak’ bir ülkenin iktisadi yapısının en büyük kamburu ‘kayıt dışı ekonominin’ oluşmasını engelliyor.

 Bu desteği alan yurttaşlar, maddi durumları düzeldikçe, aldıkları yardımı devlete ‘zamana yayılmış şekilde’ geri ödüyor.

Siyasi çevreler ‘emek-sermaye’ ekseninde bölündü

Mesleki oluşumların çatı örgütleri ve siyasi parti kurmayları da bahse konu eylemi ‘kendi meşreplerince’ değerlendirirken, emekten yana oluşumlar çalışandan, sermayeden yana kişi ve örgütler de patrondan yana bir tavır takındı.

 Tartışmalara yol açan 750 TL’nin, işçiye değil; işverene verilmesi durumundaki tavırları merak edilen muhalif odaklar, fonda biriken parayla şov yapıldığını iddia ederken; özel sektörün sendikalaşması yolunda atılan adımı destekleyen kesim ise ‘yerli istihdam, sendikalaşma ve emek sömürüsünün engellenmesi’ gibi unsurlar üzerinden, söz konusu eylemin doğruluğunu temellendiriyor.

Kavga büyüyor…

Çeler: Görülmemiş bir girişim

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Zeki Çeler, İstihdam Destek Fonu’nda biriken paranın işçiye verilmesi için ciddi bir çalışma yapıldığını kaydederken, “Hazırlanan Yerel İşgücünün Desteklenmesi Tüzüğü ile belli sektörlerde çalışan KKTC vatandaşlarına 750 TL katkı konulacak, işverenler de tüm yatırımları yapacak” ifadeleriyle, işçiden yana atılan bu adımın, tarihte benzerinin olmadığını söyledi. “İşveren de böylelikle yatırımları ‘gerçek maaş üzerinden’ yapacak” diyen Çeler, söz konusu tüzüğe ilişkin detayları da kamuoyuyla paylaştı.

Özersay: Uzlaşma yok

Bakanlar Kurulu Sözcüsü Kudret Özersay, sendikalaşma konusunda hükümet bileşenlerinin diğerleriyle bir görüş birliklerinin olmadığını söylerken, “Koalisyonda, özel sektörde sendikalaşma konusunda Zeki Çeler’in dediği şekilde bir uzlaşma yok; konu halen tartışılmaya devam ediyor” dedi.

Yazılı basına da yansıyan haberlere göre Özersay, sendikalaşma teşvikinin, zaten zor durumda olan özel sektörü daha da gerileteceği iddiasında ve yerli istihdamın da ‘ancak maaş desteğiyle’ sağlanabileceği düşüncesinde.

Sorakın: Olumlu bir hamle

Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Genel Sekreteri Erdoğan Sorakın, “Özel sektörün sendikalaşmasıyla ilgili belli başlı tespitleri parti olarak olumlu görüyoruz.

Özel sektörün sendikalaşması ve asgari ücretle geçinenlerin bir miktar daha destek olması açısında konuya olumlu yaklaşıyoruz” ifadeleriyle, bahse konu eyleme destek belirtti.

Hızal: Sendikalaşma taraftarıyız

Toplumcu Demokrasi Partisi (TDP) Genel Sekreteri Halil Hızal, “Özel sektörün sendikalaşması taraftarıyız çünkü aksi takdirde sosyal demokrat bir parti olmamızın anlamı kalmaz. Özel sektördeki ‘bazıları’ sendikalaşmayı kabul etmiyor.

Avrupa Birliği’nde de geçerli olan işçi haklarının burada da geçerli olmasını istiyoruz. Çalışanların yatırımlarındaki sorunlar da bir an önce çözülmeli” diyerek, özel sektörde başlatılan sendikalaşma hamlesine olumlu yaklaşılması gerektiğini belirtti.

Denktaş: Olumsuz bakıyoruz

Demokrat Parti (DP) Genel Başkanı ve Maliye Bakanı Serdar Denktaş, “Demokrat Parti olarak, bu konuya olumsuz bakıyoruz çünkü ülkedeki sendikal mantalite buna hazır değil” derken; “Sendikaların devletteki yapısı böyle olduğu sürece buna olumlu yaklaşmam mümkün değil” sözleriyle ilgili eylemi eleştirdi.

Senin: İki sene sonra ne olacak?

Halkın Partisi (HP) Genel Sekreteri Yenal Senin, “İki sene sonra 750 TL bitecek ve bu katkının sürekliliği, bunu gerçekten hak edenlere yönelik mi sağlanacak? İşi oldubittiye getirmeye çalışmamak lazım” sözleriyle, Çalışma Bakanlığı bünyesinde başlatılan sendikalaşma ve yerli istihdam hamlesine soğuk baktığının mesajını verdi.

Çaluda: İşçi ve işveren karşı karşıya gelir

Ana muhalefet Ulusal Birlik Partisi (UBP) Lefke Milletvekili Aytaç Çaluda ise İstahdam Destek Fonu’nda biriken paranın ‘amacı dışında’ kullanılacağını savundu ve Yerel İşgücünün Desteklenmesi Tüzüğü’nü de ‘tribünlere oynamak’ olarak niteledi.

Çaluda, özel sektörde çalışanların sadece üçte birinin yani 15 bin işçinin sendikalaştırılması halinde fonda biriken bütün paranın 2 yılda tükeneceği” iddiasında bulundu.

Deniz: Çeler ‘oy avcılığı’ yapıyor

Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) Başkanı Turgay Deniz, bahse konu çalışmaları eyleme dökmek için uğraş veren Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Zeki Çeler’i ‘oy avcılığıyla’ itham ederken, “Sayın Çalışma Bakanımız maalesef hayatını şimdiden siyasete adadı ve bugün koltuğunda otururken, bir sonraki seçimi düşünmeye başladı.

‘Seçimi kaybedersem ne iş yapacağım’ diye düşünmektedir.

Dolayısıyla yabancı işçi onun oy deposu değildir.

Ülkemizde halihazırda çalışan 61 bin KKTC çalışanı varken, tüzükten ‘minimum 2 bin, maksimum 4 bin’ işçinin faydalanacağı belirtildi.

Bu da Sayın Bakanımızın siyasi hedefini ortaya koymaktadır” iddiasında bulundu.

Deniz, “Maalesef her gün bir sürprizle karşılaşıyoruz.

Tüzük değişikliği, yerel istihdamın özel sektörde teşviklendirilmesi ve arttırılmasına hiçbir şekilde hizmet etmeyecektir. Tüzük, sadece, işverenin isteğine bağlı olarak, bir sendikayla toplu iş sözleşmesi imzalanması koşuluyla halihazırda çalışanları kapsayacak” dedi.

KIBRIS Ekonomi Aralık 2017’de yazmıştı

Öte yandan, KIBRIS Ekonomi, tartışılan devlet yardımına, Aralık 2017’de, Görkem Çelebioğlu imzasıyla ve “KKTC için ‘Temel Gelir’ modeli en uygun çözüm mü?” başlığıyla yayımlanan makalede değinmiş ve sorunu ana hatlarıyla ortaya koymuştu.

Adı geçen yazıda konuya tarihi örneklerle de açıklama getiren Çelebioğlu, “Sovyetlerin çöküşünden sonra dünya üzerindeki hükümdarlığını süren kapitalist sistem sorgulanmadı. 2008 yılında Amerika’da baş gösteren finans krizi kapitalist düzeni ve eksikliklerini tekrardan tartışmaya açtı. Verimsiz devlet harcamalarının önüne geçmek için azaltılan sosyal devlet hizmetleri tekrardan görüşülmeye başlandı. Temel Gelir bu noktada hız kazandı.

 İsviçre’de tüm vatandaşlara “aylık 7.500 TL” (yaklaşık) maaş bağlanması önerisi Haziran 2016’da 125 bin kişinin imzası ile referanduma götürüldü. Her ne kadar referandumda başarılı olmasa da temel sebep aylık ödeme tutarının çok büyük olmasıydı ancak, artık Temel Gelir modern ekonomilerin radarında.

Finlandiya 2017 yılında çekilişle belirlediği 2 bin vatandaşına aylık 560 Euro’luk maaş bağladı. Sene sonunda Hollanda’nın Utrecht kentinde 250 vatandaşa aylık 960 Euro maaş bağlanacak. İngiltere ana muhalefet ve İşçi Partisi lideri Jeremy Corbyn geçtiğimiz dönemde Temel Gelir’in İngiltere’ye uygulamak üzere çalışmalara başladığının duyurusunu yaptı” ifadeleriyle, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından uygulamaya konması planlanan eylemin, aslında benzerlerinin buşunduğunu belirtmişti.

“İşçinin eli güçlenir” Çelebioğlu, “Temel Gelir seçmenin devlet işine olan muhtaç durumunu ortadan kaldırır. Herkese koşulsuz maaş bağlanması devlet hantallığını da azaltır. Devlet desteklerinin Temel Gelir olarak ödendiği bir ortamda, seçmenin politikacıdan talepleri de toplum odaklı olur. Kişisel menfaatler ikinci plana itilir” derken; “Temel Gelir, vergi sistemini basitleştirir.

Zaruri ihtiyaçları Temel Gelir ile karşılanan halk evine ekmek götürebilmek için vergi sistemindeki boşlukları kovalamakla zaman öldürmeyecek.

 Ekonomiye yön vermek için çeşitli vergi kanunları, fonlar ve harçlar ile karmaşıklaştırılan vergi sistemi, Temel Gelir ile birlikte basitleşir. Temel Gelir herkese eşit oranda uygulandığından, bu geliri karşılayacak vergi kalemleri de sabit orandaki vergilerle karşılanır” bilgisini de paylaşmıştı. “Suistimal de engellenir” “Temel Gelir yolsuzluk, israf ve suistimali büyük oranda düşürür.

Mevcut vergi ve sosyal güvenlik sisteminde, sisteme ödeyeceğiniz tutarlar gelir seviyeniz, medeni durumunuz, çocuklarınızın sayısı ve çalışma saatleriniz gibi farklı değişkenleri temel alır. Bu kadar fazla değişkeni olan bir sistem ile “oynamak” çok kolaydır” diyen Çelebioğlu, “Temel Gelir, özel sektör çalışanlarının pazarlık elini güçlendirir.

 Özel sektörde sendikalaşma konusunun görüşüldüğü bu günlerde, Temel Gelir çalışanların elini herhangi bir sendikadan daha fazla güçlendirir çünkü çalışanın haklarına sahip çıkabilmesi için sendika üyeliği değil yalnızca vatandaş olması yeterlidir.

 Çalışanların temel ihtiyaçlarını karşıladığı bir ülkede işverenin maaş haricinde özlük haklarına daha fazla yer vermesi gerekir” sözleriyle, kamuoyunun son dönemdeki birincil polemiğine de açıklık getirmişti. Çelebioğlu, “Temel Gelir güvencesi yeni girişimlerin önünü açar.

Mevcut durumda devlette çalışan bir vatandaş ikinci iş yasağından dolayı özel sektörde herhangi bir atılım yapamamakta.

Bu da özel sektörün yüzde 75’inin çalışma izinli çalışanlardan oluşmasına sebep olmaktadır. Gelecek güvencesi olmayan vatandaşın devlet işini bırakıp özel sektöre atılması çılgınlıktır” ifadeleriyle, kazanca yönelik devlet desteğinin meydana getireceği olası kazanımlara da değinmişti.

 750 TL’lik destek planı fırtınalar kopardı
+ -

Yorumlar kapalı.

AI ile Haber Hakkında Sohbet

AI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir