1. Haberler
  2. Kıbrıs
  3. Felaketi kendimiz çağırdık

Felaketi kendimiz çağırdık

Ülkede yıllarca imar planı hazırlamayıp, dere yataklarının ve derelerin içine inşaatlar yapılmasına izin verilmesi ve şiddetli bir yağışta suyun denize akışının önünün kesilmesi en sonunda can kaybına da neden oldu

featured


Ceren ÖZBİL

Ülkede birçok kent ile ilgili nerelere inşaat yapılacağı, hangi dükkânların nerelere açılabileceği gibi kuralları düzenleyen imar planları olmaması felakete ışık tutuyor.

Bunun en acı örneği de ne yazık ki 5 Aralık Çarşamba akşamı Lefkoşa-Girne anayolunda yaşandı. Yıllarca dere yataklarının ve derelerin içine evler yapılmasına izin verilip, şiddetli bir yağışta suyun denize akışının önünün kesilmesi en sonunda can kaybına da neden oldu.

Şiddetli yağış nedeniyle aracı sürüklenen 4 kişi yaşamını yitirdi, birçok araç ve bina da sular altında kaldı.

Çevre örgütlerinin yıllardır çarpık yapılaşma nedeniyle yetkilileri olası bir sel felaketine karşı uyarmalarına rağmen, bu konuda yeterli bir önlem alınmadı.

Ülkede şu anda yürürlükte olan sadece Girne-Çatalköy ve Lefkoşa olmak üzere iki imar planı bulunuyor. Bunun dışındaki birçok bölgenin yapısı ise emirnamelerle koruma altına alındı.

İmar planları dışında kentlerin yapısını korumak için, 2005 Girne Birinci Bölge, 2007 Girne İkinci Bölge, 2006 Girne Boğaz Bölgesi, 2006 Beşparmak Dağları Akiferi Koruma, 2004 Tatlısu – Büyükkonuk Bölgesi, Karpaz ve Bafra olmak üzere 7 emirname yürürlükte bulunuyor.

Ayrıca Mağusa-İskele ve Yeniboğaziçi emirnamesi için de çalışmalar sürüyor.

KIBRIS Gazetesi’ne konuşan Şehir Plancıları Odası Başkanı Merter Refikoğlu imar planlarının önemi Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Doğuç Veysioğlu ise sel felaketlerinin nedeni hakkında bilgi verdi.

Refikoğlu, emirnamelerin, imar planı ile aynı olmadığını ve plan yapılana kadar ya da planın yetersiz olduğu durumlarda müdahale edilip plan yapılana kadar yürürlükte olan kısa süreli bir planlama aracı olduğunu anlattı.

Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Doğuç Veysioğlu ise özellikle Girne’de meydana gelen sel felaketine değinerek, bunun büyük nedeninin dere ve dere yataklarına inşaat izni verilmesi olduğunu söyledi.

“Emirname, plan değildir”

Refikoğlu, emirnamelerin “55/89 İmar Yasası” içerisinde yer alan kısa süreli müdahale araçları olduğunu söyledi ve bunların plan olmadığını ifade etti.

Emirnamelerin, plan yapılana kadar ya da planın yetersiz olduğu durumlarda müdahale edilip, plan yapılana kadar yürürlükte olan kısa süreli bir planlama aracı olduğunu söyleyen Refikoğlu, emirnamelerin planların daha sağlıklı yürümesini sağladığını belirtti.

Refikoğlu, şimdiye kadar yapılan emirnamelerin, gelmiş geçmiş tüm politikacıların plan istememesinden kaynaklı olarak plana dönüştürülememiş olduğunu söyledi ve sadece bu yılın başında Girne ve Çatalköy’deki emirnamelerin yerini plan aldığını ifade etti.

Onlarca yıl emirnamelerin yürürlükte kalmasının da doğru olmadığını belirten Refikoğlu, ancak bu emirnameler sayesinde bölgenin korunduğunu kaydetti.

Refikoğlu, “Emirnameler de olmasaydı o bölgelerin durumunu düşünmek bile istemezdim. Politikacılarımız günü kurtarma derdinde olduklarından, istedikleri yerde istedikleri yapılaşmayı sağlamanın ellerinde olmasını istediklerinden, koltuk uğruna kırsal kesim arsalarını rahat bir şekilde dağıtmak için plan istemediler” dedi.

Veysioğlu: Girne’de neredeyse dere kalmadı

Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Doğuç Veysioğlu, felaketin özellikle Girne’de yüzünü gösterdiğini söyledi ve yapılan yanlışlar karşısında bunun beklenen bir durum olduğunu anlattı.

Derelerin içinin yapılarla doldurulması nedeniyle derelerden denize akması gereken yağmur suyunun denize akamadığını ve bu felaketin ortaya çıktığını kaydeden Vesioğlu, “dereler neredeyse yok edildi. Yağmurla birlikte gelen su da önünde ne bulsa götürdü. Bu nedenle de üç canı götürdü, bir kişi ise hâlâ aranıyor” dedi.

“Felaketi önlemek için ciddi yatırımlar yapmalıyız”

Veysioğlu, can alma boyutuna kadar ulaşan bu felaketin önlenmesi için ciddi yatırımların şart olduğunu söyledi ve bunun içinde bütçe ayrılması gerektiğini ifade etti.

Bu yatırımların zamanında yapılmayıp, derelerin içinin yapılarla doldurulmasına izin verilmesi nedeniyle bu tablonun ortaya çıktığını yineleyen Veysioğlu, “zamanında yanlış adımlar atıldı ve şimdi bu yanlıştan dönmek için ciddi bir maliyete ihtiyaç var” dedi.

“Lefkoşa ucuz atlattı”

Veysioğlu, gölet ve barajların taşmasının nedeninin yağış miktarıyla alakalı olduğunu söyledi ve bir senede yağması gereken yağmurun dörtte birinin bir gün içinde yağdığını belirtti.

Bu durumda göletlerin taşmasının normal bir durum olduğundan söz eden Veysioğlu, yinede gölet ve barajların düzgün bir şekilde temizlenmesi gerektiğine dikkat çekti.

Veysioğlu, Lefkoşa ve Güzelyurt’un bu felaketi ucuz atlattığını ifade ederek, Güney’de de benzer şekilde bir yağış olup oradaki barajların kapağının açılması durumunda kuzeydeki felaketin daha da ciddi boyuta ulaşabileceği konusunda uyardı.

“Mağusa, İskele, Yeniboğaziçi için emirname mecburiyet haline geldi”

Refikoğlu, Mağusa, İskele, Yeniboğaziçi için de, yaklaşık bir buçuk yıl önce bölgede imar planı çalışmalarına başladığını kaydetti ve şu şekilde konuştu:

“Ülke halkı savaştan çıktığı ve ganimete çok meraklı olduğu için planlı yaşamayı sevmez. İmar planı çalışmaları olacağını duyan çıkar çevreleri imar planı yapılmadan bir an önce projelerini bitirip imar planı kapsamına girmek istemediler. Yüzlerce dosya sadece kendini ve bugünü düşünen çıkar çevreleri tarafından resmi dairelerde yığıldı. Böyle bir durumda plan yapmak imkânsız hale geldiği için emirname yapmak kaçınılmaz oldu. Geleceğini üç kuruş için satan insanlar olmasa belki emirname ihtiyacı doğmazdı ancak ülkemizde bu kaçınılmaz olmuştur. Bundan dolayıdır ki bir sene içinde bitirilmesine kesin gözüyle bakılan imar planının sağlıklı olarak bitirilmesi için emirname çalışmaları yapıldı. Buna rağmen son bir hafta içinde yaklaşık 500 adet dosya dairlerin kapısına rant çevreleri tarafından gönderildi. Emirname kapsamına girmemek için.”

“Bu emirname bir an önce yürürlüğe girmeli”

Merter Refikoğlu, hükümetin bu aşamadan sonra bir an önce emirnameyi yayınlayıp, bir yıl içinde de planı bitirmesi gerektiğini kaydetti.

Ortada iki basit görüş olduğundan söz eden Refikoğlu, bunlardan birinin “her nokta toprağı parselleyip satıp bugünü kurtarmak”  diğerinin de “çocuklarımız torunlarımız için planlı şehirler yaratıp yaşamak” olduğunu ifade etti.

Bunun üçüncü bir yolu olmadığını belirten Refikoğlu, yoksa çok kısa zamanda bu bölgede de Girne gibi denize girmenin mümkün olmayacağını ve kanalizasyonun yollarda aktığı, trafiğin felç olduğu, yeşil alanın kalmadığı bir yerleşim olacağını kaydetti.

2005 Girne Birinci Bölge

Girne Birinci Bölge Emirnamesi, Sadrazamköy, Koruçam, Akdeniz, Tepebaşı, Çamlıbel, Geçitköy ve Kayala’daki ön imar sınırları ve bu alanlar içerisinde uygulanacak kural ve koşulları düzenliyor.

Bu emirname ile yurttaşların, dilediği yerde yerleşme özgürlüklerini kullanırken, kamu mallarını korumak, sosyal, ekonomik ve tarımsal gelişmeyi sağlamak, sağlıklı kentleşmeyi gerçekleştirme zorunluluğunu yerine getirme, malvarlıklarının kamu yararı için geliştirilmesi ve faydalı kılınması veya başkalarının haklarının korunmasını sağlamak hedefleniyor.

Ayrıca yine bu emirname ile kıyıların, devletin hüküm ve tasarrufu altında, kamu yararı ve kent planlaması gereklerine uygun olarak kullanılmasını sağlama, belediye sınırları dışındaki kıyıların 100 metrelik şeridi içinde kalan bölgede yalnız devlete ait, çok gerekli ve kamu yararına olan tesisler kurulabilmesini ve yurttaşların 100 metrelik kıyı şeridi içerisine girmesinin kimse tarafından engellenememesini sağlama ve herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkından yararlanmasını sağlamak için gerekleri yerine getirmek amaçlanıyor.

2007 Girne İkinci Bölge

Girne Birinci Bölge Emirnamesi Karşıyaka, Lapta, Alsancak, Malatya, İncesu, Yeşiltepe, Ilgaz, Karaoğlanoğlu, Edremit, Karaman, Zeytinlik, Girne, Doğanköy, Karakum, Ozanköy, Beylerbeyi, Çatalköy, Arapköy, Beşparmak, Karaağaç, Esentepe, Bahçeli ön imar sınırları ve bu alanlar içerisinde uygulanacak kural ve koşulları düzenliyor.

Bu emirname ile ekolojik dengenin, zengin doğal kaynakların, tarihi ve kültürel mirasın korunmasını sağlamak, yeşil alanların, bitki örtüsünün, topoğrafyanın, estetik değerlerin yok olmasını önlemek, turizm ve konut yatırımlarını denetim altına alarak, doğal özellikleri ile tarihi ve kültürel değerleri korumak, bu değer ve özellikleri ile düzenli gelişmeyi sağlamak hedefleniyor.

Ayrıca yine emirname ile konut, turizm ve tarımsal gelişmelerin ve/veya faaliyetlerin, kamu yararına uygun olarak, bölgenin doğal, tarihi ve kültürel kaynaklarını koruyarak, birbirini tamamlayacak ve destekleyecek, bölge halkının ekonomik ve sosyal kalkınmasına fırsat ve olanak yaratacak şekilde gerçekleştirilmesini ve sürdürülmesini sağlamak, Sağlıklı, işlevsel, adil, güzel, ekonomik, güvenli, kimlikli, yerel ölçeği, özgün kimliği ve özellikleri korunmuş, yaşanabilir yaşam alanları yaratılmasını ve gelişmesini sağlamak ve gelecekteki gelişmelerin genel planlama çerçevesi ile “Gelişmelerin” hedef, ilke ve sınırını, kural ve koşullarını belirlemek, kullanımların akılcıl bir şekilde dağılımını sağlamak amaçlanıyor.

2006 Girne Boğaz Bölgesi

Ağırdağ, Boğazköy, Kömürcü, Pınarbaşı, Dağyolu, Göçeri, Yukarı Dikmen, Aşağı Dikmen, Aşağı Taşkent, Yukarı Taşkent’te ön imar sınırları ve bu alan içerisinde uygulanacak kural ve koşulları düzenliyor.

Bu emirname ile yurttaşların, dilediği yerde yerleşme özgürlüklerini kullanırken, kamu mallarını korumak, sosyal, ekonomik ve tarımsal gelişmeyi sağlamak, sağlıklı kentleşmeyi gerçekleştirme zorunluluğunu yerine getirme, malvarlıklarının kamu yararı için geliştirilmesi ve faydalı kılınması veya başkalarının haklarının korunmasını sağlama ve herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkından yararlanmasını sağlamak hedefleniyor.

2006 Beşparmak Dağları Akiferi Koruma

2006 Beşparmak Dağları Akiferi Koruma Emirname’si Beşparmak Dağları Akiferi’ni korumak için ön imar sınırları ve bu alanlar içerisinde uygulanacak geçici koşul ve kuralları düzenleniyor.

Bu emirname ile yurttaşların, dilediği yerde yerleşme özgürlüklerini kullanırken, kamu mallarını koruma, sosyal, ekonomik ve tarımsal gelişmeyi sağlama, sağlıklı kentleşmeyi gerçekleştirme zorunluluğunu yerine getirme, malvarlıklarının kamu yararı için geliştirilmesi ve faydalı kılınması veya başkalarının haklarının korunmasını sağlama, herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkından yararlanmasını sağlama ve çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek ve devletin, gerçek ve tüzel kişilerin ödevini yerine getirmek hedefleniyor.

Ayrıca yine aynı emirname ile devletin, toprağın verimli olarak işletilmesini gerçekleştirmek ve değişik tarım bölgelerine ve çeşitlerine göre toprağın genişliğini gösterme ödevini yerine getirmesi ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin mülkiyetinde olan dere, göl yatakları, tarihi kent, bina ve kalıntılar ile kaleler ve bunların alanlarını, doğal servetler ve yeraltı kaynakları, ormanları, yeşil saha ve kamuya açık köy ve tarla yollarının korunması ve mülkiyetinin gerçek veya tüzel kişilere devredilmemesi ve kamu yararı için belli sürelerle irtifak ve intifa hakkı gibi aynı haklar ile uzun vadeli icarlar edilerek kullanım biçim ve koşullarının düzenlenmesi, gereklerini yerine getirmek amaçlanıyor.

2004 Tatlısu – Büyükkonuk Bölgesi

2004 Tatlısu – Büyükkonuk Bölgesi Emirname’si Tatlısu, Mersinlik, Kaplıca, Büyükkonuk ön imar sınırı ve bu alan içerisinde uygulanacak kural ve koşulları düzenliyor.

Bu emirname ile yurttaşların, dilediği yerde yerleşme özgürlüklerini kullanırken, kamu mallarını korumak, sosyal, ekonomik ve tarımsal gelişmeyi sağlamak, sağlıklı kentleşmeyi gerçekleştirme zorunluluğunu yerine getirmek, malvarlıklarının kamu yararı için geliştirilmesi ve faydalı kılınması veya başkalarının haklarının korunmasını sağlamak, belediye sınırları dışındaki kıyıların 100 metrelik şeridi içinde kalan bölgede yalnız devlete ait, çok gerekli ve kamu yararına olan tesisler kurulabilmesini ve yurttaşların 100 metrelik kıyı şeridi içerisine girmesinin kimse tarafından engellenememesini sağlamak ve herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkından yararlanmasını sağlamak hedefleniyor.

Karpaz Bölgesi Planlama Sınırı İçinde Denetim ve Geliştirme Emirnamesi

Karpaz Bölgesi Planlama Sınırı İçinde Denetim ve Geliştirme Emirnamesi ile kamu yararı için Dipkarpaz, Yenierenköy, Yeşilköy, Ziyamet, Kumyalı, Derince, Sipahi, Gelincik, Kaleburnu, Boltaşlı, Kuruova, Avtepe, Taşlıca, Adaçay, Esenköy yerleşim birimlerini kapsayan ve içerisinde sahil şeridi, orman alanları, tarım alanları, kumulları, yaban eşekleri, kaplumbağa yumurtlama alanları, flora ve faunası ile doğal kaynaklar, Apostolos Andreas Manastırı, Antik Karpasia Arkelojik Sit Alanı, Doğal ve Arkeolojik Sit Alanı, kilise, antik mezarlar ve benzeri birçok tarihi ve kültürel kaynaklar bakımından zenginliğe, ülkesel ve uluslararası öneme sahip ancak turizm gelişmelerinin baskısı nedeniyle potansiyel yaygın ve düzensiz gelişme tehdidi altında bulunan Karpaz Bölgesi’ ni korumak amaçlanıyor.

Bafra ve Yakın Çevresi Birinci Etap Emirnamesi

Bafra ve Yakın Çevresi Birinci Etap Emirnamesi ile Bafra köyü ve yakın çevresinde yer alan, sahil şeridi, orman alanları, tarım alanları, göçmen kuşların uğrak yeri olan dere ve lagun, kıyı kumulları, flora ve faunası ile doğal kaynaklar bakımından zenginliğe ve öneme sahip olan ve turizm gelişmelerinin baskısı nedeniyle potansiyel yaygın ve düzensiz gelişme tehdidini önlemek hedefleniyor.

Sadece iki imar planı…

Girne-Çatalköy İmar Planı ile bölgedeki binaların kat izinlerine düzenleme getirildi. Bu doğrultuda binaların kat izinleri anayollarda 7, ara yollarda 5’e indirildi.

Bu plandan önce bin metrekare araziye 2 bin metrekare inşaat yapılabilirken İmar Planı’yla inşaat alanı bin 600 metrekareye çekildi.

Askeri alanların gelecekte terk edilmesi halinde bu alanlar sadece kamusal amaçlı kullanılacak. Hali araziler de plana uygun kamu amaçlı kullanılabilecek.

İlk İmar Planı olan başkent Lefkoşa’nın ise İmar Planı 11 Nisan 2001 tarihinde yürürlüğe girdi ve bugüne kadar 3 kez revize edildi.

Söz konusu planın 5 yılda bir revize edilmesi gerekiyor.

Felaketi kendimiz çağırdık
+ -

Yorumlar kapalı.

AI ile Haber Hakkında Sohbet

AI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir