Ali CANSU
Kıbrıs Türk Narenciye Üreticileri Birliği (KTNÜB) Başkanı Ali Alioğlu, KKTC’de bir zamanlar ‘altın yumurtlayan tavuk’ olarak kabul edilen ve “sarı altın” olarak da adlandırılan narenciye sektöründe yaşanan sorunlar, su sıkıntısı ve girdi maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle büyük sıkıntı yaşandığını kaydetti.
KIBRIS’a konuşan Alioğlu, narenciye bahçelerinin 75 bin dönümden 33 bin dönüme düştüğünü ve bu yıl 2 bin 900 üreticinin 23 milyon TL zarar ettiğini söyledi.
Girdilerin yüksekliği nedeniyle bahçelerine bakamayan üreticilerin büyük sıkıntılar yaşadığını ifade eden Alioğlu, bu yıl her üreticinin dönüm başına bin TL zararı olduğunu açıkladı.
Her üretici 7-8 bin TL zarar etti
Bu yıl 33 bin dönüm narenciye bahçesinden üreticilerin 82 milyon TL gideri, 50 milyon TL ise geliri olduğunu kaydeden Alioğlu, Doğrudan Gelir Desteği ve akaryakıt desteklerinin de 8.5 milyon TL ek gelirle birlikte yıllık zararın 23 milyon TL olduğunu söyledi.
2 bin 900 üreticinin her birinin 7-8 bin TL zararı olduğuna dikkat çeken Alioğlu, gelecek yıl ise girdi maliyetlerin yüksekliğinden dolayı üretimin düşeceğini belirtti.
Gelecek yıl 90 bin ton üretim bekliyoruz
Alioğlu, 2015-2016 narenciye döneminde iç piyasa dâhil olmak üzere 118 bin ton kesim yapıldığını belirtti.
118 bin ton narenciye ürününün 76 bininin valencia, 25 bininin king mandalin, 5 bininin greyfruit, 4 bininin limon, 3 bin 500’ünün yafa, 58 tonunun Wmurkot mandalin ve iç piyasa verilen ürünleri kapsadığını kaydeden Alioğlu, 2016-2017 sezonunda ise 100 bin tona yakın bir üretim yapıldığını söyledi.
Alioğlu, 100 bin tonun 52 bin tonunun valencia, 26 bin tonunun king mandora, 4 bin tonunun greyfruit, 4 bin tonunun limon, 3 bin 500 tonunun yafa, 135 tonunun Wmurkot mandalin ile 8 bin tonunun da iç piyasaya verildiğini ifade etti.
Ali Alioğlu, 2017- 2018 yılı beklentilerini ise “47 bin ton valencia, 28 bin ton king mandora mandalin, 4 bin ton limon, 3 bin 500 ton greyfruit, 3 bin ton yafa, 300 ton Wmurkot olmak üzere 85 bin 800 ile 90 bin tonluk bir üretim bekliyoruz” sözleriyle ortaya koydu.
Girdiler düşürülmeli veya dövizden TL’ye dönülmeli
Alioğlu, narenciyede bu yıl rekoltenin 90 bin tona düşmesinin en büyük sebeplerinin girdilerin yüksekliği olduğuna dikkat çekti.
Narenciye bahçelerine kimyevi gübre, ilaçların dövizle satılması yanında elektrik fiyatlarının yüksekliği ve su kuyularının tuzlanmasının da üreticiye büyük darbe vurduğunu anlatan Alioğlu, “Türkiye’den gelecek suyun 3 yıl sonra Güzelyurt bölgesine ulaştırılacağı göz önünde bulundurulursa, 33 bin dönüm narenciye bahçesinin su gelene kadar yaptığımız istatistiklerde 15 bin dönümü kuruma tehlikesi ile karşı karşıya kalacak” şeklinde konuştu.
Alioğlu, suyun bölgeye gelene kadar hükümetin geçici de olsa bir suyun bölgeye ulaştırılması gerektiğine dikkat çekerek, bu konuda yetkilileri önlem almaya çağırdı.
Verim dönüm başına 2.7 tona düştü
Bu yıl narenciyede dönüm başına gelirin 2.7 tona düştüğünü de anlatan Alioğlu, her geçen gün bu rakamın düştüğünü ve dibe doğru gittiklerini açıkladı.
Dünyada narenciyede rantabl verimin dönüm başına 8 ile 12 ton arasında değiştiğini, bu oranlara bakılacak olunursa ülkemizin sınıfta kaldığını kaydeden Alioğlu, “Sektörde her geçen yıl gerileme yaşıyoruz. Dünya piyasaları ile rekabet edemiyor ve sıkıntı yaşıyoruz. Eğer biz AB (Avrupa Birliği) standartları seviyesinde üretim yapmak ve rantabl verim olan 8 tona ulaşabilmemiz için bölgedeki üreticilerin gayreti, hükümetlerin de icraatları ile doğru tarım politikalarla bunu güçlendirerek narenciye yelpazesine yayabiliriz” dedi.
Narenciyenin tek bir ürün üzerinde yoğunlaşmasının sektörde doğru bir izlenim olarak görmediklerini de anlatan Alioğlu, şöyle devam etti:
“Narenciye ülkeye en büyük döviz girdisini oluşturuyor. Ülke ekonomisine de büyük bir katma değer yaratıyor.
Tarım Bakanlığı’nın uhdesinde yapılan proje kapsamında tür değişikliği ve gençleştirmelerde yapılan projelerde üreticiye yön veren bakanlık, bilgi konusunda eksik kalıyor ve üretici birlikleri ile istişare etmiyor. Bu çok yanlıştır.
Bunun en bariz örneği bugün piyasa değeri düşük olan ve her geçen gün kan kaybeden greyfruit yerine piyasa değeri yüksek olan king mandalin aşılanmasını gösterebiliriz. Bazı cinslerden kesilerek tek bir noktada birleşilmesi bölgeye çok büyük bir katkı sağlamıyor. Piyasa değeri küçük olan ürünleri yetiştirenlere devletin ek katkı sağlaması şarttır.”
33 bin dönümde 30 milyon metreküp suya ihtiyaç var
33 bin dönüm narenciyenin yıllık 30 milyon metreküp su ihtiyacı olduğunu anlatan Alioğlu, Güzelyurt ve bölgesine gelecek suyun rantabl kullanılması için üç yıl içerisinde bakanlığın güzel bir çalışma yapması gerektiğine dikkat çekti.
Suyun üreticiye yansıyacak fiyatının da makul olması gerektiğini anlatan Alioğlu, “Mevcut narenciye bahçeleri, gelecek su ile buluşursa, şu anki rekolte iki, hatta üç katına çıkacak. Yıllık 250-300 bin tonluk bir rekoltede doğru ve piyasa pazarları bulunması şarttır. Bölgede Cypfruvex de aktif rol üstleneceği bir noktada bu ürünü satabilme noktasında plan ve programla çalışması şarttır. Aksi takdirde uzun zamandır yaşananlar ile karşı karşıya kalacağız ve üç beş tane tüccarın tekelinde üretici ya yok olacak, ya da üretimden kopacak” dedi.
Cypfruvex devreye girerek rekabeti artırıcı unsur olmalı
Güzelyurt bölgesinde bir dönüm narenciye bahçesinin yıllık maliyetinin 3 bin TL ve üzeri olduğuna dikkat çeken Alioğlu, “Ürünün bu maliyetler üzerinde belirleyerek narenciye koordinasyon kurulunda bu tartışılıp piyasaya yön verecek olan Cypfruvex’in devreye girerek piyasada rekabeti artırıcı unsur olması şarttır” diye konuştu.
Üreticiler bu yıl ürününü erken bağlamasın
Alioğlu, bu yıl narenciye üretiminin bir ivme kazanacağını gözlemledikleri kaydederek, üreticileri uyardı.
Kaliteli ürünü olan ve bahçesine bakan üreticilerin ürününü satmakta acele etmemeleri uyarısında bulunan Alioğlu, “Piyasada iyi rakamlar dolaşıyor ve hasada başlamadan ürününü rakam yükselterek en iyi fiyata satmaları gerekiyor. Bu yıl valenciada fiyatın ton başına 800 TL olmasını bekliyoruz. İhracatçılar, kapalı kapılar ardında üreticilerin ürünü ile oynayıp, ufak paralar ile üreticinin malını almalarına izin verilmemesi gerekir. Bunlara biz de fırsat vermeyeceğiz” ifadesini kullandı.
Yorumlar kapalı.