Ahmet TOLGAY
O festivalin saatler boyu coşkulu bir şölene dönüşmesi, bu görüşümün altına imza atan olaydır. Sivil yolun açılışından önce köyü ziyaret edenlerimiz tarafından derin bir hüzünle gözlemlenen durum şuydu ki, Akıncılar’da zaman sadece durmamıştı… İnadına geriye de gitmekteydi. Verimli topraklarından dolayı burayı kendilerine üretim ve yerleşim bölgesi seçen Lüzinyanlar adını da “yıkıntı” anlamına gelen “Louriquina” koymuşlardı bu beldenin…
Bu yerleşim beldesinin “Lorenziya” adlı soylu bir Lüzinyan kadını tarafından kurulduğu ve “Luricina” adının da “Lorenziya”dan türetildiği bir başka tarihi tevatürdür.
Evet, “Louriquina” sözcüğünün anlamı “yıkıntı”dır… Oysa Lüzinyanların yerleşimdeki seçimiyle birlikte yüzyıllar boyu gelişen bu köyün gerçek yıkıma uğraması 1974’ten sonradır. Maalesef… Lüzinyanlar sanki de bu yerleşkenin geleceğini görmüşler ve adını yüzlerce yıl öncesinden, adeta bir kehanette bulunurcasına “Yıkıntı” koymuşlardı.
1974’ten başlayarak Kuzey Kıbrıs’taki tüm yerleşim bölgeleri hızlı bir gelişmeyi ve kalkınmayı sergilerken, Akıncılar tam tersine hızla geriledi. 4000 dolayındaki nüfusu, 350’ye düştü. Terk edilen evler ve iş yerleri harabeye dönüştü. İç ve dış göçler kader oldu. 50’li yıllardan bu yana süren göç dolayısıyla nesiller gelişirken, başta İngiltere, Avustralya ve Kanada’da şu anda bulunan Akıncılar kökenli Türklerin sayısı 20 bine yaklaştı.
Oysa 1974’ten önce Akıncılar, rekabetçi Rum köylerinin ortasında, bölgenin lider ve merkez kasabası konumundaydı. Tarımsal ve hayvansal üretimi yüksekti… Ticaret yaşamı oldukça canlıydı. Civar köylerden de öğrenci kabul eden ortaokulu vardı… Bu ortaokulda nice ünlü eğitimcimiz, önemli toplumsal sorumluluk alan öğrenciler yetiştirdi. Şimdi ancak haftada bir kez doktor yüzü gören ve sağlık ocağına dönüşen hastanesinde önemli ameliyatlar bile yapılmaktaydı. Birinci Lig’de yarışan futbol takımı ve ün yapmış futbolcuları vardı.
* * *
Akıncıların yetiştirdiği ünlülerden sevgili Raziye Kocaismail’le birlikte bu köyü adım adım gezme olanağını bulmuştum. Raziye Hanım o günlerde bana “Benim köyüm Kıbrıs haritasında bir damla gözyaşı gibi durur” demişti… Kocaismal’in ironisini hemen çözebilmeniz için, adanın bölünmüş haritasına bir bakmanız yeterlidir. Akıncıların hazin halini bundan daha iyi özetleyecek bir açıklama tasavvur edemiyorum… Topografik görüntü, KKTC haritasının yanağından süzülüp akan bir gözyaşı damlası gibi.
1974’ten sonra Akıncıların boşaltılması için Rum tarafının girişimleriyle yoğun baskılar başladı. Uluslararası baskı Türkiye’ye, Türkiye üzerinden de bölgeye yöneldi. Akıncılar insanlarının, eski adı Lisi olan Akdoğan’a ve başka yerlere taşınmaları adına teşvikler yapıldı. Oradaki insanlara “Tüten iki tane bacanız olacak. Biri yine size ait olan köyünüzde, diğeri de yerleşeceğiniz yeni yerlerde” denildi. Hızla boşalmaya başlayan köy, Kıbrıs’ın yeni coğrafyasında stratejik bir yöreye dönüştü… Askerin sıkı denetimindeki uzun bir koridordan ve izinle Akıncılara girip çıkabilen ve sık sık fanatik Rumların sınır olaylarıyla yüzleşen köylüler, bu durumlardan da bunalınca iç ve dış göç iyiden iyiye tetiklendi. 70’li ve 80’li yıllarda Rum göstericilerin şiddet de kullanarak yaptıkları sınır ihlallerinde Akıncılar temel hedeflerden birine dönüşmüştü. Akıncılar dolayı, sık sık olaylara sahne olmaktaydı.
Köylerinin boşaltılmasını içlerine sindiremeyen Akıncılar halkı da, kimi zaman şiddet içeren gösterilerden bile çekinmedi. Dahası, bir ara köye kendilerini ikna ve yatıştırma adına gelen zamanın iskân bakanının makam arabasını bile köy içinde devirdiler. O bakan da Hakkı Atun’muş… Her şeye karşın işler olacağına vardı. Ve Akıncılar bugünkü hazin ve de yıkıntı durumuna sürüklendi… Kıbrıs coğrafyasının ortasında işte, sevgili Raziye Kocaismail’in betimlemesinde olduğu gibi, süzülüp akan bir damla gözyaşı gibi duruyor. Kanlı bir gözyaşı gibi!..
* * *
Rum Ortodoks Kilisesi de Akıncılar’daki Türkleri asimile etmek ve Hıristiyanlaştırmak için tarih boyunca az entrika çevirmedi. Bu entrikalara ilişkin o göz yaşartıcı trajediyi de ilk kez yine sevgili Raziye Kocaismail’den dinlemiştim. Kıbrıs tarihinin hiç bilinmeyen ve dillendirilmeyen bu çok üzücü, yürek burkan öyküsünü şimdi sizlere onun ağzından sunuyorum:
“Geçen yüzyılın başlarında, kilisenin görevlendirdiği papazlar Luricina halkına musallat olmuş ve onları dönüştürmek için seferberlik başlatmışlardı. Önerilerini kabul edenlere toprak, para ve iş sağlıyorlardı. Bu duruma çok öfkelenen bir grup Türk, 1923’ün Eylül’ünde, köye gelen misyoner papazlardan birinin kafasını keserek onu kuyuya attılar. İngiliz koloni yönetimi cinayeti ortaya çıkardı. Papazın cesedini kısa sürede buldu. Ama katillere bir türlü ulaşamadı. Hem köyü öfkeyle ve intikam duygusuyla kuşatan Rumlardan ve hem de sömürgeci İngilizlerden Luricinalılara karşı dayanılmaz bir baskı başlatıldı. Yakalanan Türkler, sorguya alınıp işkenceden geçirildi. Köyden dışarı her çıkan, canını avucunda tutar durumdaydı. Köylünün ekmek tarlaları olan araziye, haftalarca çıkılamadı. Ağıllara kapatılan sürü hayvanları açlık ve susuzluktan ölmeye başladı… Bunalımı aşabilmek adına kafa kafaya veren köyün ileri gelenlerinin bulduğu çare dehşet vericiydi. Yoksul Bayramoğluları ailesinin zekâ özürlü iki oğlunu; Yusuf ile Bekir’i, cinayet zanlıları olarak İngiliz’e teslim ettiler. Mahkûmiyetleri için yalancı tanıklık da yaptılar. Sahte kanıtlar uydurdular. Karıncaya bile zararı olmayan bu zavallı iki masum delikanlı, hızlandırılan bir yargılama sürecinde idama mahkûm edildi. 1924 Kasım’ında Lefkoşa’da darağacına çekildiler. Cinayetin gerçek failleri ise, ellerini kollarını sallayarak dolaşmayı sürdürdüler”.
Anlatılmaktadır ki, idam sehpasına gitmekte olan Yusuf, korkusundan kendinden geçmiş durumda bir ara “u panayiyayumu, u panayiyamu” demiş. Buna tanık olan Rumlar hemen propagandaya girişerek “İşte bunların Türkleştirilmiş Rumlar olduğu bundan da belli” diyerek, günlerce çığırtkanlıkta bulunmuşlar.
Şimdi geliniz, hep birlikte şu sorunun yanıtını düşünelim:
Kıbrıs’ımızın coğrafyasındaki o bir damla kanlı gözyaşı, zavallı Yusuf ile Bekir kardeşlerin unutulmuş ve hiç söylenmemiş dramını mı çağrıştırmaktadır?



















Yorumlar kapalı.