Emine DAVUT YİTMEN
Kuzey Kıbrıs’taki bankaların uluslararası denetçiler tarafından denetimi konusundaki sıkıntı sürüyor. Kıbrıs’ta AB uyumlaştırma çalışmaları çerçevesinde bankalarda denetim yapılması gerekiyor.
Dünya Bankası ve IMF, Kıbrıs’taki bankaların kapsamlı değerlendirmesinin yapılmasıyla birlikte finansal yapıyla ilgili net bir tablo elde etmeyi umuyor. Geçtiğimiz yıldan bugüne kadar konuyla ilgili önemli bir ilerleme kaydedilemedi.
Hükümet, bankalarla ilgili verilerin özellikle ipotek olan malların, Rum tarafınca, adada çözüm olmaması durumunda, aleyhte kullanılabileceğinden endişe ediyor. Oysa bu çalışmanın sadece Kıbrıs’taki çözümle bağlantılı olmadığını, AB uyumlaştırma süreci için de gerekli olduğu biliniyor. Kuzey Kıbrıs’taki bankaların yabancılar tarafından denetimi için bankacılık mevzuatında değişikliğe de gidilmesi gerekiyor.
Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) Başkanı Fikri Toros, eski maliye bakanları UBP Milletvekili Ersin Tatar ve CTP milletvekili Birim Özgür, KIBRIS’a konuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu.
Toros: Çözüm olsa da, olmasa da, tüm standartlarımızı AB ile uyumlaştırmak zorundayız
Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) Başkanı Fikri Toros, bugün bankaların büyük çoğunluğunda ipoteklerin taşınmaz mallar olduğunu söyleyerek, bu taşınmaz malların koçanlarıyla ilgili siyasi sorun halen çözülmediği için birtakım yasal tartışma konusu olduğunu belirtti.
AB’nin, Dünya Bankası ve IMF’yi Kıbrıs Türk toplumunun bankaları da dahil olmak üzere muhtelif kurumlarını müktesebat çerçevesinde uyumlaştırmak için görevlendirildiğini anlatan Toros, “Bu uyumlaştırma prosedürü öncesinde bir durum tespiti (Fact Finding Mission) yapmaktadırlar. Bu durum tespitinde bankalarımızın Varlık Kalitesi Analizi ( Asset Quality Review) yapılması lazım ki durum tespiti yapılabilsin ve ona göre AB müktesebatına uyumlaştırılması için bir yol haritası çizilebilsin. Yani yapılması istenen Varlık Kalitesi Analizi, durum tespiti yapmaya yöneliktir” dedi.
Toros, Maliye Bakanı Serdar Denktaş’ın buna sıcak bakmadığını anımsatarak, “ Bize bu analiz nasıl yapılır öğretin. Kriterlerinizi verin, analizi biz yapalım, size rapor edelim” önerisi yapıldığını kaydetti.
Toros, böyle bir durumun kabul edilemez olduğunu söyleyerek, Amerika’nın analiz maliyetini ödemeyi kabul ettiğini ancak hükümetin çözüm olmazsa ve AB uyum süreci de başlamazsa, Rum tarafının bunu aleyhte kullanabileceği argümanını öne sürerek, durum tespitinin yapılmasında sakınca gördüğünü aktardı.
Toros, çözüm olsa da, olmasa da Kıbrıs Türk toplumunun tüm standartlarını AB ile uyumlaştırmak zorunda olduğunu vurgulayarak, “Aksi takdirde Kıbrıs, çözüm sürecinden bağımsız olarak rekabet edebilir, dünya ile bütünleşebilir, uluslararası ilişkilerimizi artırabilir bir noktaya gelemeyiz. Eğer bu standartlara uymazsak dünya ile ilişkilerimizi geliştiremeyiz” şeklinde konuştu.
Hükümetin “B planımız var. KKTC olarak kalkınmaya, dünyayla ilişkileri geliştirmeye devam edeceğiz” dediğine işaret eden Toros, “Bu standartlara haiz değilsen bunu yapamazsın. Varlık Kalitesi Analizi, bankalarımızın uyumlaşması için gerekli bir prosedür” diye konuştu.
Tatar: Firmalar konsorsiyum kurup İstanbul’daki uluslararası şirketle bu denetimi yapabilir
UBP milletvekili Ersin Tatar, şu andaki yasal mevzuata göre, bankaların KKTC Merkez Bankası tarafından denetlenebildiğini, dışarıdan gelen birleri tarafından denetlenemeyeceğini, değişiklik için bankacılık mevzuatında düzenlemeye gidilmesi gerektiğini söyledi.
Tatar, Rum Maliye Bakanı’nın, anlaşılan konuların referandumda kabul edilmesi halinde Bank of Cyprus’un bilançosunun çok daha değerleneceğini, çünkü Kuzey’deki malların kendi bilançosunda olmadığını ve anlaşma durumunda bilançosuna geçeceği yönündeki açıklamalarına dikkat çeki.
“Haliyle Rum tarafı, Kuzey’deki tüm ipotek sisteminin de peşindedir” diyen Tatar, Rum tarafının söz konusu malların Türkler tarafından kullanımını kabul etmediği için bu detayların onlar açsından önem taşıdığını belirtti.
Tatar, bu bilgilerin Rum tarafına sızabileceğini, çünkü Kuzey’deki bankaları denetlemeye gelecek olan uluslararası denetçilerin arasında Kıbrıslı Rumların da bulunabileceğini aktardı. Dünyada bu tür denetimlerin Pricewaterhouse Coopers, Deloitte gibi 4-5 büyük firma tarafından yapıldığını anlatan Tatar, şunları kaydetti:
“Madem ki bankaların denetimi için bir para verilecek, bu parayla buradaki bankaların denetimi yapılabilir. Ülkemizdeki dört büyük firma konsorsiyum kurarak, bu uluslararası şirketlerin İstanbul’daki temsilcileriyle anlaşabilir. Buradaki firmalar işi yapacaklar ve mahrem bilgileri de vermeyecekler. İstanbul’daki firma ise genel çerçevesini onaylayacak. Bizim firmalar onların uygun denetim programlarına göre denetimi yapacaklar. IMF ve Dünya Bankası kuralları ortaya koyacak. Bu testleri yapılacak, İstanbul’daki firma da bizim firmaları denetleyecek.”
Özgür: Niyetiniz üzüm yemekse sorun yok
CTP milletvekili Birikim Özgür, müzakere sürecinde bankacılık sektöründe federal sisteme giderken atılması gerekecek adımları somutlaştırmak için Güney’deki ve Kuzey’deki bankaların mevcut durumunun öncelikli olarak tespit edilmesi gerektiğini söyledi. Özgür bunun da stres testi ya da dayanıklılık testi diye tabir edilen bir çalışma olduğunu belirterek, şöyle devam etti:
“UBP-DP hükümeti, konu gündeme geldiğinde bu testin sonuçlarını Rumların görmesinin sakıncası olduğundan hareketle süreci yavaşlattı. Müzakerelerin en kritik olduğu aşamada, Mont Pelerin ve Cenevre öncesinde bildiğim kadarıyla tüm diğer konularda görüşmeler sürerken, bu konudaki sıkıntıdan ötürü ekonomi başlığı askıya alınmış vaziyetteydi. Son gelinen aşamada anladığım kadarıyla liderler bizim bankacılık verilerimizin Kıbrıslı Rumlar tarafından ancak da çözümden sonra görülebileceği bir süreç üzerinde mutabık kaldı”.
Özgür, hükümetin bu kez de AB tarafından hibe şeklinde kullandırılacak kaynağın kullanım şekline ilişkin engel çıkarmaya başladığına işaret ederek, şöyle devam etti:
“Yararlanıcı konumunda olduğumuz mali yardımlarla ilgili sadece AB’ye değil, Türkiye’ye de “kaynağı bize verin, biz işi yapalım” mantığı ile yürütülen bir siyaset söz konusu. Halbuki, somut bir işin tamamlanması için mali yardım sunanlar, bu mali kaynağı size vermezler. İşi genellikle özel firmalar yapar, parayı da onlar alır. Siz yararlanıcı konumunda olursunuz. Niyetiniz üzüm yemekse, mesele yok. Ancak niyetiniz başka bir şeyse, o mali kaynağın sizin tarafınızdan kullanılması için bin bir dereden su getirirsiniz. Mali yardımı sunanlar ise geçmişte sütten dilleri yandığı için tecrübeleri ışığında yoğurdu üfleyerek yeme konusunda çok net bir politika uygularlar”.
Özgür, bu konuda uluslararası firmalarca bu stres testinin tamamlanması için talep edilecek bilgilerin bu firmalara sunulabilmesi bakımından bir mevzuat düzenlemesine ihtiyaç varsa bunun siyasi iradenin tam olması halinde, Meclis tarafından anında yapılabileceğini kaydetti. Bunun bir engel olmadığını ifade eden Özgür, ancak bu konunun da hükümet tarafından “oynamayı bilmeyen gelin yerim dar demiş, yerini genişletmişler, yenim dar demiş” meselesine dönüştürüldüğünü kaydetti.
Özgür, bunun dışında finans sektörüyle ilgili yapısal reformlar kapsamında tamamlanması gereken yasa değişikliklerinin de olduğunu anımsatarak, şunları kaydetti:
“Bankacılık Yasası’ndan tutunuz da Finans Şirketleri Yasası’na, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Değişiklik Yasası’na kadar çeşitli yasal düzenlemeler komite gündeminde bekletiliyor. Hükümetin, hem müzakere sürecinde gündeme gelen ve AB desteğiyle bankacılık sistemimizin güçlenmesine hizmet edecek çalışmalara, hem de yine AB ve Türkiye ile birlikte çalışılmış ve meclise bizim dönemimizde havale edilmiş yapısal reform yasalarına sahip çıkması gerekiyor. Bu yasalar geçtiği zaman, Türkiye’nin reform destekleme ödeneğinden sunacağı kaynakla kamu borç faizi ödeme imkânımız da doğacak ki bu da yine bankacılık sistemimizin güçlenmesine çok ciddi katkı sağlayacak bir hadisedir.”
Varlık Kalitesi Analizi ( Asset Quality Review) nedir?
Avrupa Merkez Bankası (European Central Bank), ulusal denetçilerle birlikte, doğrudan denetlediği bankaların mali sağlık kontrollerini yapar.
Kapsamlı değerlendirme içinde Varlık Kalitesi Analizi (AQR) önemli bir yer tutuyor. Analiz, Euro bölgesindeki büyük bankaların güçlendirilmesinin en kapsamlı değerlendirmesi olarak görülmektedir.
Amaç, katılımcı bankaların varlıklarının kalitesini belirlemektir. Bunu yapmak için gözden geçirme, hem kredi hem de piyasa risklerini dikkate alarak bilançonun büyük bir bölümünü içerir. İncelemeye yönelik olarak seçilen portföyler, bankadan bankaya farklılık gösterir.



















Yorumlar kapalı.