Murat OBENLER
Sulukule’de hip hop dansı yapan iki genç kız olan Gizem Nalbant ve Nida Madany’nin üzerinden Sulukule’nin uğradığı yıkımı anlatırken genç kızların umut saçan danslarıyla hayata tutunma mücadelesini estetik br şekilde izleyiciye aktaran yönetmen Azra Deniz Okyay ile kısa filmi “Sulukule Mon Amour” üzerine konuştuk. Birçok konuya temas eden filmin açtığı kapıdan girerek kentsel dönüşüm, sanatın aydınlatıcı ve umut verici gücü, insan odağından çıkarak yatırım/rant/para odaklı bir hale gelen Türkiye siyaseti üzerine bir gezinti yaptık.
SORU: “Sulukule Mon Amour” belgeselinin hikayesini senden dinleyebilirmiyiz? Dina ve Gizem ile yollarınız nasıl kesişti? Çekimleri ne zaman gerçekleştirdiniz?
CEVAP: Filmi 2015’te çektim ama öncelikle benim ailemin orayla bir bağlantısı vardı. Sulukule’nin 2008 yılındaki yıkım süreçlerinde şehir plancısı-mimar babam bu olayı durdurmak için mücadele verdi. Ben o dönem Fransa’da yaşıyordum. O sırada babamı kaybettik ve Sulukule benim için önemlidir. 2010 yılında fotoğraf atölyesi,video çekim atölyesi yapabilirmiyiz diye bir arkadaşımı oraya götürmüştüm. Mekan olmadığı için o yıl yapamamıştık ama Funda birkaç yıl sonra bu amacına ulaşarak orda bir atölye kurdu(yeni sitelerin arasında). Ben de 2015 Kışı’nda oraya film gösterimleri yapmak için gittim. Atölyede ilk “Koş Lola” adı filmi gösterdim. Çocuklar içinde şiddet de olduğu için konsantre olamıyorlardı ama film onları tutabildi. Filmin sonunda da çocuklar “Abla kader yokmuş” dediler.
O sırada Dina ve Gizem’i gördüm. Gizem orada dans ediyordu,çok tatlıydı ve konuşunca çok akıllı bir kız olduğunu görerek onun videosunu çekmek istedim. O sırada yeni kurulan yapım şirketine bu teklifi götürdüm ve onlar da kabul etti. Filmin kurgusu çok uzun sürdü. Ali ve benim birlikte çalışmamızla kurguyu da bitirebildik. Karmaşık konular,kısa bir süre ve slow motion da yapmak istediğim için 6 dakikalık kısa filmin kurgusunda bayağı uğraştık.
“Yıkılmış bir yerde küllerinden doğma gibi bir durumu anlatmaya çalışıyoruz”
SORU: Bu filmde dansla hem enerji depolayan hem etrafa güzel enerji yayan iki genç kızı görüyoruz. Sanatın toplumlar ve kişiler üzerindeki etkisini bu kısa filmde yaşıyoruz. Sen dansın kızların hayatına kattıkları hakkında neler söyleyebilirsin?
CEVAP: Aslında dans biraz detay gibi filmde. Yıkılmış bir yerde küllerinden doğma gibi bir durumu anlatmaya çalışıyoruz. Ben bu filmi yaparken özellikle Güney Doğu Anadolu’da şehircilik adına yıkımlar olmaya başlamıştı. Bu filmi bitirdiğimizde İf İstanbul’a 3 hafta vardı ve deadline geçmişti. Serra Civil’e filmi attım ve filmi beğenerek aldılar. Filmi 25.yıl hediyesi olarak sinemaseverlere sosyal medyadan armağan etmek istediklerini söylediler ve film 3 gün boyunca 20-30 bin arasında izlendi.
“İnsanlar filme bir umut ışığı olarak baktılar”
SORU: Bu rakamlar kısa bir film için inanılmaz gibi duruyor…
CEVAP: Bu bir kısa için müthiş bir rakamdı çünkü insanlar filme bir umut ışığı olarak baktılar. Mardin,Diyarbakır ve Batman’dan “Teşekkürler.Bize çok umut verdin” diye çok mail aldım. Yani aslında bu bir dans filmi değildi.
Aslında altyapısını bilen Türkiye’deki sinemaseverlere film izleyince bir kafaya dank ediyor,yurtdışındakiler dans filmi gibi yorumluyor. Filmdeki helikopter sesi çok önemli. Ben Nirvana’nın bir parçası eşliğinde bu sesi verdim.Nirvana diriliş vs. anlatıyordu ve helikopter sesi ile zıtlık oluşturuyordu. Beni filmin en çok heyecanlandıran yanı buydu.(klasik bir piyano parçası koyamazdım) Kızların dansını da slow motion yaptık çünkü kızların yaptığı hip hop dansı çok daha iyi algılansın istedim. Böylece daha güzel oldu.
Mahalledeki çocuklar Sulukule zamanında bir Amerikan gettosunda geçen ve hip hop’un gençleri kurtardığını gösteren bir film izlemişler. Bunlar buradan yola çıkarak hip hop yapmaya başlamışlar. Aslında bunları yine bir film kurtarıyor.
“Hümanist yaklaşımı olan filmimiz tüm dezavantajlı kesimleri etkiledi”
SORU: Dansçıların hem 18 yaş altı hem de kadın olmaları sebebiyle Türkiye’de farklı algılamalar, yaklaşımlar hatta engellerle de karşılaşabilirdiniz…
CEVAP: Farklı kesimlerden teşekkür telefonları ve mailleri aldım. Bu beni çok sevindirdi. En önemli şey Doğu’dan Diyabakır’dan teşekkür mailleri almamdı. LGBTI arkadaşlar da film çok beğendiklerin söyleyerek çok teşekkür ettiler. “Neyseniz aynen devam edin” mesajı da çok önemliydi. Hümanist yaklaşımı olan film tüm dezavantajlı kesimleri etkilemişe benziyor.
“Tüm Türkiye geneline yayılmış bir yıkım çalışması sürüyor”
SORU: Bir yanda surlarla,Sulukule ile gösterilen kaybolan bir tarih resmi var bir yandan da iki kız ile yeşeren umutlar, casaretle yapılan dansla hayata tutunma ve yaşanan coğrafyaya-kültüre sahip çıkma var.
CEVAP: Evet. Bu şehir planlama metaforu benim için çok önemliydi. Tüm Türkiye geneline yayılmış bir yıkım çalışması sürüyor. Diyarbakır Sur’daki arkadaşlar “Normalde şehirde dar,güzel sokaklar vardı ,şimdi ise yer meydan yapılıyor.” diyor. Bir büyük Osmanlı mimarisi ve dolayısıyla kültürü böylece yok oluyor.
Ben şu anda Fransa yapımı olacak bir uzun metraj üzerinde çalışıyorum.(T.C.Kültür Bakanlığı’ndan mimlendiğimiz için hiç başvurmuyorum)Burada şehirciliğin nasıl metaforik olduğunu anlatacağım. Selanik Film Festivali’nde bu projemiz destek ödülü kazandı.
SORU: Dans eden kızlar Gizem Nalbant ve Dina Madany bu işe nasıl raksiyon verdi? Bu iki genç dansçı kızla çekimler kolay oldu mu?
CEVAP: Tabi utangaçlık vardı ama ben cort diye kamerayı koymadım. Çekim öncesinde çocularla sinema filmleri de gösterdiğimiz için,arada sorunlarını da anlattıkları için birbirimizi biliyorduk. Film öncesinde o doğallığı yakalamak için çekilecek kişilerin rahatlaması gerekir. 1 günde çektik. Şirketten kamerayı kiralayacak kadar paramız vardı. Bir şekilde çektik ve iyi oldu.
SORU: Filmin başka filmlere benzeyen isimleri bir nevi gönderme niteliği taşıyor mu?
CEVAP: Tabi ki gönderme var.”Sulukule Mon Amour” da “Hiroşima Mon Amour” gibi hakkaten altında farklı bir tutkunun yattığını söyleyebilirim. Sulukuleli olmak gerçek bir tutkuyu da anlatıyor ve “Sulukule Aşk” da oradaki insanların konuşmalarından dolayı çok uygun düştü.
5-6 yıl önce Cezayir’den İstanbul’a gelen Dina’yı ilk başta mahalleye almamışlar çünkü yeni yapılan binaya alınmış.Sonra sonra çocuklar onu aralarına almışlar. Gizem ve Dina “Tahribat-ı İsyan” adlı hip hop grubuna takılıyorlardı. Şimdi o grup ünlü oldu ve ilk albümlerini çıkardı.
“Şu anda Türkiye’de büyük bir ırkçılık var ve herkes birbirinden kopmuş durumda”
SORU: Türkiye’de en çok konuşulan konulardan biri de kültürlerin entegrasyonu ve/veya kültür çatışmaları, insan hakları ve insanca yaşama hakkıdır. Bu filmdeki farklı kültürlerden gelen iki kızın dayanışması, arkadaşlığı ve yeteneklerini birleştirerek dans edip hayata tutunma gayretleri çatışma kültrünü genişetmeye çalışan insanlara çok şey anlatıyor. Sen bu iki gencin arkadaşlığını nasıl değerlendiriyorsun?
CEVAP: Evet bunlar doğru tespitler. Zaten Roman mahallesi arkadaşlık,komşuluk ilişkileri çok kuvvetli ve birbirine kenetli bir bölge. Hiçbir yerde olmayan sıkı ilişkilere sahipler ve buradan çok büyük bir güç doğuyor. Şu anda Türkiye’de büyük bir ırkçılık var ve herkes birbirinden kopmuş durumdadır. Bu kişiler genç olmalarına rağmen her şeyin farkındalar(basit bir kankalık değil).
SORU: Filmde iki genç kızın dansla hayata tutunma mücadelesi var…
CEVAP: Evet. Bir de mahallede büyüyen Gizem’in arkadaşı dansöz olmuş,zorla evlendiriliyor,onlar hip hop yapıyorlar. İstanbul’da rahat yürüyemiyorsun ama onlar şortla geziyorlar.
“İnsanlar kızları dinleyerek umut ışığı alıyorlar”
SORU: Filmi çektikten sonra Sulukule’nin akıbeti ve kızların durumu ne oldu?
CEVAP: Sulukule’deki atölye kapatıldı. Ben Elmadağ’daki bir atölyede gösterimler yapıyorum. En son Lion’u gösterdim. Tahribat grubu şu an ünlendi ama keşke Gizem yurtdışında bir dans okuluna gidebilse. Ben festivallerde konuşmalara çağrıldığımda onları da yanıma alıyorum ve konuştuklarında morali bozuk insanlar zor bir yerden gelen bu kızları dinleyerek umut ışığı alıyorlar. Biz de düşüncelerimizi insanlarla paylaştıkça iyi oluyoruz. İletişimi hep sıcak tutmaya gayret ediyorum.
Dina ise yabancı sınavını geçip doktorluk okumak istiyor. O doktor olmak istiyor. Dina da çok akıllı olduğu için kazanırsa doktor olabileceğine olan inancım oldukça yüksek.
SORU: Son olarak neler söylemek istersiniz?
Elimizdekilerle insanlara umut ışığı vermek gerekir. Yıkılan değerlere karşı daha fazla direnç göstermek gerekir. CEVAP: Film sürecindeki katkısı için 90 Project Productıon Şirketi ve kendini Sulukule’ye adamış birisi olan Sulukule Atölyesi Kurucusu Funda Oral’a teşekkür ederim.
Yorumlar kapalı.