Ali CANSU
Bakanlar Kurulu kararı ile Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu’nun (KIB-TEK) turizm, tarım, sanayi ve hayvancılık sektörüne uyguladığı 10 kuruşluk teşviğin, Maliye Bakanlığı tarafından 2015 yılından itibaren ödememesi, KIB-TEK’i sıkıntıya sokuyor. KIB-TEK Yönetim Kurulu, 28 Milyon TL’ye ulaşan alacağının 1 Mayıs’a kadar ödenmemesi halinde, teşvik uygulamasını kaldırma kararı aldı ancak bu kez de bugüne kadar teşvikten yararlanan sektörler sıkıntıya düşeceklerini belirterek tepki gösterdi.
KIBRIS, teşvikten yararlanan sektörlerin temsilcileri olan Kıbrıs Türk Otelciler Birliği (KTOB), Kıbrıs Türk Sanayi Odası (KTSO), Kıbrıs Türk Narenciye Üreticileri Birliği (KTNÜB) ve Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği Başkanları ile görüştü ve görüşlerini aldı.
“Teşvikler kaldırılırsa turizm büyük yara alır”
Kıbrıs Türk Otelciler Birliği (KTOB) Başkanı Fethi Boğaç, otelcilik sektöründe teşviklerin kaldırılması durumunda turizmin büyük yara alacağını belirtti.
Boğaç, otellere 2010 yılında 10 kuruş indirim yapıldığı dönemde elektriğin birim fiyatının 10 kuruş olduğuna dikkat çekerek, bugün bunun 54 kuruş olduğunu söyledi.
2010 yılında Bakanlar Kurulu’nun kararı ile yapılan 10 kuruşluk indirimin o yılki elektrik birim fiyatına göre yüzde 30 bir indirime denk geldiğini anımsatan Boğaç, bunun bugün yüzde 18’e düştüğünü, ancak şimdi tekrardan yüzde 30’a çıkartılmasını talep ettiklerini kaydetti.
10 kuruşluk katkının güncellenmesini isterken bunun kaldırılmasının kabul edilemez olduğunu anlatan Boğaç, “Dünyada en pahalı elektriği ödüyoruz. Bu ülkede eğer elektrik pahalı ise turizm yapmayacak mıyız? Maliye Bakanlığı’nın bu teşvikleri ödemesi gerekir” dedi.
Otelcilerin bugün elektrik ücretlerini ödemede ciddi sıkıntı yaşadıklarını ifade eden Boğaç, dünyada elektriğin otellerde altıncı gider olduğunu, ancak ülkemizde bunun ikincil gider olduğunu belirtti. Otelcililiğin elektrik ile döndüğüne dikkat çeken Boğaç, “Müşterilere klimayı az çalıştırın veya klimaya ayrıca ücret alacağız” diyemeyeceklerini hatırlatarak, elektriğin sektör için ciddi bir maliyet olduğunu söyledi.
Suda da aynı sıkıntıyı çektiklerini ifade eden Boğaç, suyu 2.5 TL’ye alırken bir anda Türkiye’den gelen suyun 7 TL’ye satıldığını kaydederek, elektrik ve suyun, çalışandan sonra gelen bir maliyet olduğunu, bunun olmaması gerektiğini dile getirdi.
Boğaç, “Bu ülkede bu zorluklarla büyük maliyet yükü ile turizm yaparken çok sıkıntı yaşıyoruz. Küçük otellerde doluluklarda istediğimiz seviyelerde değiliz. Büyük elektrik faturaları yanında 10 kuruş teşviğin de kesilmesi tesislerimizi kapatmaya gidecek bir sıkıntıdır” dedi.
“Teşvikler kesilirse sanayi ve turizm batar”
Kıbrıs Türk Sanayi Odası Başkanı Ali Çıralı, KIB-TEK’in teşvikleri kesmesi halinde sanayicinin de turizmin de batacağını söyledi.
Elektrik fiyatlarının şimdiki halde bile ödenebilecek rakamlar olmadığını anlatan Çıralı, 10 kuruşluk teşviğin yeterli olmadığını, bir kilovat saati 54 kuruş olan elektriğin teşvikler ile 44 kuruşa indiğini belirtti. Türkiye’de bir sanayicinin bir kilovat elektriği 18-20 kuruşlara kullandığına dikkat çeken Çıralı, “Bu fiyatlarla zaten rekabet edemiyoruz. Bir de teşvik kaldırılırsa ülkede ne turizm kalır, ne sanayi, ne de tarım kalır, her şey batar” dedi.
Çıralı, teşvikleri verenin devlet olduğunu ve turizmden sanayiye ve tarıma yaptığı 10 kuruşluk indirimi Maliye Bakanlığı’nın zamanında ödemesi gerektiğine dikkat çekerek, teşviklerin bir yönden ödenmesi veya karşılıklı mahsuplaşmaları gerektiğini belirtti.
Sanayicilerin her şeyden kesip elektriği gününde ödemeye çalıştığını anlatan Çıralı, elektrik borcu olan sanayicilerin çok az miktarda olduğunu, borç olduğu zaman kurumun elektriği kestiğini ifade etti.
“Yenilenebilir Enerji Tüzüğü olumlu”
Hükümetin son geçirdiği yenilenebilir Enerji Tüzüğü’nün olumlu ve doğru bir karar olduğunu ifade eden Çıralı, yenilebilir enerji sistemlerinin artması gerektiğini söyledi.
Temiz enerji ihtiyacının yüzde 20 ile 25’ini güneş enerjisinden karşılanma hedeflerinin doğru olduğunu anlatan Çıralı, Türkiye’den kablo gelmesi ve enterkonnekte olmamız durumunda coğrafya olarak güneş enerjisinden istifade etmemizin şart olduğunu vurguladı. Bizden güneş açısından daha kötü olan Avrupa’da çok yüksek oranlarda istifade edildiğini de kaydeden Çıralı, tüzük değişikliğinin doğru bir karar olduğunu belirtti.
“Üretimin son noktasına mı geldik?”
Kıbrıs Türk Narenciye Üreticileri Birliği Başkanı Ali Alioğlu, 10 kuruşluk teşviğin kaldırılmasının yüklü giderler altında boğuşan narenciyeciyi daha da zora sokup üretimden koparacağını söyledi.
Hükümetin KIB-TEK’e teşvik ödemeleri yapmaması halinde üreticinin sıkıntı yaşayacağını ifade eden Alioğlu, suların azalması ve Geçitköy’deki suyun tarımda kullanılacağına dair bir çalışma görmek istediklerini de belirtti. Teşviklerin kaldırılması ile birlikte üreticilerin su kuyularına asılacağını anlatan Alioğlu, suların azalmasıyla derin seviyelerden elektrik enerji ile suyun çıkarılıp bahçelere verilmesinin birim fiyatının da artmasına neden olacağını kaydetti.
Böylelikle üreticinin suladığı bahçesine ton başına birim fiyatının da artacağını anlatan Alioğlu, hükümetin KIB-TEK’e olumlu noktada geri dönüş yapamaması halinde üreticiye olumsuz yönde yansıyacağını kaydetti.
Narenciyede acil tedbirlerin alınmaması, hükümetteki istikrarsızlık ve özellikle bir tarım politikasının olmamasının üreticiyi derinden yaralaması gibi üretimi de sekteye uğratacağını anlatan Alioğlu, “Yaptığımız son tespitlerde, geçen yıla kadar 35 bin dönüm narenciye alanı var iken bu rakam 33 bine düştüğünü gözlemledik. 8 bin dönüm narenciye bahçesi kesilip gençleştirme yapılırken, girdilerin yüksekliğinden dolayı birçok üretici bahçeyi bakımsız bıraktı ve veriminden bir şey kazanmamasından dolayı da kurutma noktasına gitti” dedi.
Narenciye sektörünün zaman içinde para kazandırmama durumuna gelmesi ile birlikte, sektörün gittikçe daralma ve yok olmaya gittiğini anımsatan Alioğlu, Tarım Master Planı’nın çıkacağı ile ilgili duyumlar aldıklarını ancak kendileriyle bir istişarede bulunulmadığını söyledi.
Ülkede özellikle tarımsal üretimde en önemli faktörün su olduğunu ve suya çözüm bulunmadığı sürece üretim yapmanın da mümkün olamayacağını kaydeden Alioğlu, günübirlik politikalar ile hareket edilmesi halinde, bunun ülkede üretimin son noktasına gelindiğinin bir göstergesi olduğunu belirtti.
“Geri adım atılmazsa hayvancının tepkisi ağır olacak”
Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği Başkanı Mustafa Naimoğulları, sektöre yardım edileceği yerde daha fazla sıkıntı yaratıldığını söyledi.
Elektik ve suyun bir litre süte maliyetinin 5 kuruş olduğunu anlatan Naimoğulları, girdi maliyetlerinin düşürülmesi gerektiğini, bu konu ile ilgili bugün Başbakan Yardımcısı ve Maliye Bakanı Serdar Denktaş ile bir görüşmeleri olduğunu açıkladı.
“Bizim derdimiz süt ve etin fiyatını artırmak değildir. Bizi öyle bir duruma getirdiler ki kasap ve halk ile karşı karşıya kaldık” diyen Naimoğulları, elektrikte olan yüzde 10’luk teşviğin kaldırılması ile birlikte üretimin zora gireceğini belirtti.
Türkiye’den gelen suyun bugün denize akıtıldığını, hayvancının tonu 5-6 TL’den su aldığına dikkat çeken Naimoğulları, bütün meselenin girdi maliyetlerini düşürmek olması gerekirken bunun yapılmadığını söyledi. Her çiftliğin aylık soğuk zincirde süt sağdığı için elektrik gideri olduğunu anlatan Naimoğulları, 10 kuruşluk teşvik daha da artırılıp maliyet aşağıya çekilmesi gerekirken bunun tam tersinin yapıldığını kaydetti.
Devletin bu tür hamleleri sanayi, hayvancılık, narenciye ve turizmde doğru bir şekilde düzenlemesi gerektiğini anlatan Naimoğulları, KIB-TEK çıkmaza girdikçe, üreten insanların üzerine saldırılmaması gerektiğini belirtti.
Maliye Bakanlığı’nın üreticilere zamanında teşvik alacaklarını ödemediğini ve aylardır üreticilerin ve hayvancıların alacaklarını beklediğini de hatırlatan Naimoğulları, diğer yandan ise zamlar ile girdi maliyetlerinin artırılmasının kabul edilmez olduğunu söyledi.
Bunun doğru bir anlayış olmadığını bunun tamamen üretilen ürünün daha pahalı olması için yapılan hamleler olduğunu kaydeden Naimoğulları, “vatandaşların alım gücü gittikçe düştü. Biz, temel gıda maddesi olan eti ve sütü vatandaşa daha ucuza vermek için uğraşıyoruz. Ancak hükümet bu konuda açılım yapacağı yerde girdiler yükseltiliyor. Girdi maliyetleri dünyada sürekli desteklenir. Bizde tam tersi olur. Biz nasıl Türkiye ve güney ile rekabet edip, üretilen ürünü dışa pazarlayacağız. Elektrik bu ortamda ciddi bir girdidir” dedi.
Naimoğulları, bu konuda herhangi bir konuda açılım yapılarak geri adım atılmaması halinde, hayvancıların bu konudaki tepkisini en ağır şekilde koyacağını söyledi.
Yorumlar kapalı.