1. Haberler
  2. Kıbrıs
  3. Yeni bir kriz kapıda mı? Doğalgaz…

Yeni bir kriz kapıda mı? Doğalgaz…

Kıbrıs müzakerelerinin yeniden rayına oturması için diplomatik çabalar yoğunlaşırken, Güney Kıbrıs’ın Münhasır Ekonomik Bölgesi (MEB) içerisinde 6, 8 ve 10’uncu parsel için çıkılan üçüncü tur ruhsat ihalesinde seçilen şirketlerle yapılan müzakerelerin olumlu sonuçlanması, yeni sondajlarla birlikte yeni bir krizin de kapıya dayanmış olduğunu gösteriyor.

featured


ANALİZ  – Emine DAVUT YİTMEN

Diplomatik çevreler bir süreden beridir, müzakerelerdeki krizin aşılmaması ve zamanın ilerlemesiyle birlikte, politik dinamikler ve diğer konular yanında, doğalgazın yeniden ön plana çıkacağı yönünde uyarıda bulunuyordu. Netice de öyle oldu.

Doğalgaz müzakerelere dahil edilmeli mi?

Kıbrıs müzakerelerine doğalgazı dahil etmenin zamanı gelmiş olabilir mi? Doğalgazı müzakere sürecine katmakla birlikte ortaya çıkması muhtemel krizler aşılabilir mi? Nitekim, Rum Yönetimi Dışişleri eski bakanlarından Nikos Rolandis’le geçtiğimiz yıllarda yapmış olduğum bir röportajda, Kıbrıs sorununa çözüm bulma yönünde yürütülen müzakerelere, doğalgaz ve petrol konularının da dahil edilmesi gerektiğini söylemişti.

En baştan, petrol ve doğal gazın büyük bir değer olduğunu, Kıbrıs sorunu çözülürken bunun göz ardı edilmemesi gerektiği yönündeki düşüncesini paylaşan Rolandis’in şu ifadeleri dikkat çekiciydi: “Elinizde çok büyük değer bulunuyorsa bunu kolayca bir kenara koyup, sorunun geri kalanını çözemezsiniz. Bununla ne yapacaksınız? Bir 40 yıl daha, bu kez doğal gaz ve petrol mü tartışacaksınız? Bunun müzakerelere dahil edilmesi gerekiyor. Şunu da vurgulamak isterim ki uzun yıllar petrol ve doğal gazımız olmayacak. Bunları ancak, 2020 yılından sonra elde etmeye başlayacağız…”

Sanırım Rolandis’in yaklaşık üç yıl önce paylaştığı bu görüşler, bugün dönem dönem krizin kendisi olan doğalgaza farklı bir açıyla yaklaşılması gerektiğini ortaya koyuyor.

Şirketler müzakereleri bekledi

TOTAL şirketinin 11 numaralı parseldeki sondajı konusunda iki aylık bir gecikme yaşanmasına neden olarak, her ne kadar tarafların TOTAL şirketi ile EDT Offshore şirketi arasında imzalanan işbirliğini anlaşmasına itiraz gösterilse de aslında bu gecikmenin altında müzakereler olduğu görüşü bulunuyor. ΤΟΤΑL şirketinin, 11 Haziran 2017’de 11’inci parselde sondaj çalışmalarına başlaması bekleniyor.

ENI’nin de müzakerelerdeki gelişmeleri yakından takip ettiği biliniyor.  ENI/KOGAS konsorsiyumunun da 2017 yılı içinde araştırma programını sürdürecek.

6 numaralı parselin önemi

Ruhsatlandırma verilecek olan 6 numaralı parselle ilgili olarak, Güney Kıbrıs ile Türkiye arasında MEB sıkıntısı yaşanıyor. Güney Kıbrıs’ın geçtiğimiz yıl 6’ncı parselde ihaleye çıkmasının ardından, Türkiye Dışişleri bu konudaki hassasiyetini göstermiş ve 6’ncı parselin önemli bir bölümünün, Türkiye’nin kıta sahanlığının Birleşmiş Milletler nezdinde kayda geçirilen dış sınırlarının içinde yer aldığını duyurmuştu.

Güney Kıbrıs, bu nedenle ruhsatlandırma konusunda bir yıldır gecikme yaşadığını açıklıyor.

Müzakereler ertelenmişti

Güney Kıbrıs, tek taraflı ilan ettiği MEB’e, Türkiye’nin savaş gemileri sokmasını gerekçe göstererek, 8 Ekim 2014’te müzakerelerden çekilmişti. Sismolojik araştırma gemisi Barbaros Hayreddin Paşa, 20 Ekim 2014 tarihinde KKTC ile Türkiye’nin yaptığı anlaşma çerçevesinde MEB’e girerek, doğalgaz arama çalışmalarını başlamıştı.

BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Danışmanı Eide’nin temasları neticesinde, Barbaros Hayreddin Paşa gemisinin arama faaliyetlerini durdurmasının ardından müzakereler yeniden başlanmıştı.

Güney Kıbrıs doğalgaz sürecine 19 yıl önce başladı

Güney Kıbrıs’ta doğalgaz süreci 1998 yılında o dönem ticaret, endüstri ve turizm bakanı olan Rolandis’in girişimiyle başlamıştı.

17 Şubat 2003 tarihinde, Güney Kıbrıs’ın Mısır’la Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) anlaşmasının imzalanmasıyla birlikte sürece de start verildi. Ardından Lübnan’la MEB anlaşmasını yapıldı. Bu arada, İsrail ve Suriye ile de temaslar devam ediyordu. Rolandis görevden ayrıldıktan sonra süreç devam etti.

2010 yılında Doğu Akdeniz’de doğalgaz sismik araştırmaları yapıldı ve Kıbrıs’ı çevreleyen sularda münhasır bölgeler belirlendi. Bu çerçevede de ruhsatlar dağıtıldı. Güney Kıbrıs, tüm Kıbrıs adına MEB anlaşmaları yaptı. 2003 yılında Mısır, İsrail ve Lübnan ile başlatılan çalışmalar sonlandırılarak, imzalar atıldı. 12’nci parselde sondajlara başlandı. Noble Enerji Şirketi’nin sondaj çalışmaları soncunda 240 milyar metreküp doğalgaz bulunduğu açıklandı. Bu sırada İsrail’e ait Leviathan yatağında 850 milyar metreküp doğalgaz bulundu. Ancak esas önemli doğalgaz rezervi bir diğer doğalgaz şirketi olan İtalyan ENI tarafından Zohr yatağında keşfedildi. Bu keşifle birlikte Güney Kıbrıs’ın hesapları tutmadı.

O dönem Mısır’da Zohr yatağındaki bulunan yeni keşfi değerlendiren Dr. Hayriye Kahveci Özgür, Mısır’ın keşifle birlikte ithalatçı konumdan, yeniden ihracatçı konumuna geçtiğini, son durumun İsrail’i zorda bıraktığına işaret etmiş, “İsrail, hiçbir zaman tek bir ihracat noktasından yana tavır koymadı. Artık Afrodit’in de hiçbir anlamı yok. Herkesin ayaklarının yere değme zamanı geldi” değerlendirmesinde bulunmuştu.

Kıbrıs sorunun çözümünde her zaman “Katalizör”  etkisi yaratabileceğinden söz edilen doğal gazın, müzakerelerin bir çözüm planıyla taçlandırılmaması halinde, yeni riskler taşıdığı uzmanlarca kabul ediliyor.

Prof. Dr. Vedat Yorucu Ocak ayında yayınladığı bir makalesinde  “Bu sürece gelinmesinin tek nedeni, bölgedeki zengin enerji kaynaklarıdır. Bunların paylaşılması ve paraya çevrilmesi için yeni bir konjonktür ortaya çıkmıştır. Ya zoraki bir çözüm planı ortaya çıkarılacak, ya da bölgede yeni huzursuzluklar cereyan edecektir. Yeni ruhsatlar 6’ncı, 8’inci ve 10’uncu parseller için dağıtılmıştır. Mart ayında sondajların başlayacağı duyurulmuştur. Peki anlaşma olmazsa bu sondajlar başlar mı? Bence zor başlar. Peki, iki lider arasındaki temel anlaşmazlıklar nelerdir? Dönüşümlü başkanlığın süresi, mülkiyetin ve çözümün finansmanı, toprak ayarlamaları, güvenlik ve garanti konuları. Bunlar, bence birtakım güçlerin baskıları ile iki tarafın çıkarlarının arakesitinde buluşturulacaktır” öngörüsünde bulunmuştu.

Yeni bir kriz kapıda mı? Doğalgaz…
+ -

Yorumlar kapalı.

AI ile Haber Hakkında Sohbet

AI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir