Ayşen ATABEY
Mimar & İç Mimar
[email protected]
Yapı, Gazimağusa, Namik Kemal Meydanı’nda gotik nizamda yapılmış bir yapıdır. Uzun yıllar bakım ve yenileme yapılarak ibadete açilarak ibadete açık tutulduğundan çok iyi bir durumda günümüze kadar gelmiştir.
Lüzinyanlar döneminde, 1298 – 1312 yılları arasında inşa edilen yapı, tüm Akdeniz dünyasının en güzel Gotik yapılarındandır. Lüzinyan kralları, önce Lefkoşa’da St. Sophia Katedrali’nde Kıbrıs Kralı, sonra da Mağusa’da St. Nicholas Katedrali’nde Kudüs Kralı olarak taç giyerlerdi. 1571 yılında cami haline getirilene dek, bu törenler yapılagelmiştir. Katedralin en güzel ve en iyi korunmuş olan batı cephesinin mimarisi Fransa’daki Reims Katedralinden etkilenmiştir. Gotik tarzda işlemeli eşsiz bir penceresi bulunan katedralin 16’ıncı yüzyıl Venedik galerisi avluda yer almakta ve günümüzde şadırvan olarak kullanılmaktadır. Girişteki yuvarlak pencerelerin üzerinde bir Venedik arması görülmektedir. Bazı hayvan figürleriyle süslü kabartmanın Salamis’teki bir tapınaktan geldiği sanılmaktadır. Katedralin apsiti, çoğu Kıbrıs kiliselerinde olduğu gibi, Doğu üslubunda ve üç bölmelidir.
Osmanlı’nın Mağusa kuşatması sırasında top atışlarıyla hayli zarar gördüğünden, kentin ele geçirildiği 1 Ağustos 1571 tarihinden sonra Sinan Paşa’nın emriyle, mihrap ve minber eklenerek camiye çevrilmiş ve Lala Mustafa Paşa’nın 17 Ağustos 1571 Cuma günü II. Sultan Selim’in adına burada okuttuğu hutbeyle ibadete açılmıştır. Caminin kuzey batı köşesindeki minare, II. Selim’in 1 Mayıs 1572 tarihli buyruğuyla yapılmıştır. Yıldırım isabetiyle tehlike arz ettiğinden 1930 yılında orijinal çan kulesine kadar yıkılarak yerine şimdiki 110 veya 115 ayak yüksekliğindeki minare yapılmıştır.
Camiye çevrildiği tarihten itibaren ‘’Küçük Ayasofya’’ (Ayasofya-i Sağır), ‘’Mağusa Ayasofya’sı’’ ve ‘’Büyük Cami’’ adıyla bilinmekteydi. Ancak Kıbrıs Müftüsü Mehmet Dana Efendi’nin 14 Ağustos 1954 tarihinde aldığı bir kararla adı “Lala Mustafa Paşa Camisi” olarak değiştirilmiştir. Planlı, üç sahınlıbazilikal tiptedir. Güneydeki sahında Osmanlı ilavesi olan iki mihrap ile bir minber bulunmaktadır.
Caminin önünde, Kıbrıs’ta varlığını en uzun süre sürdürebilen büyük bir “cümbez”ağacı vardır. Bu ağacın 2011 yılı itibariyle 699 yaşında olduğu hesaplanmıştır.Katedralin giriş bölümünde yer alan tarihi cümbez ağacı veya tropikal incir (FicusSoycomorus veya Minimal Deciduos) yaklaşık 700 yıllık geçmişi ile Kıbrıs adasındaki en yaşlı canlı varlıktır. Ağacın katedralin inşaatına başladığı 1298 yılında dikildiği söylenmektedir. Gövdesi 2.70 metreden sonra 7 dala ayrılır. Yılda yedi kez meyve veren ağaç katedralin önüne büyüleyici bir gölge verir. Kökleri Doğu Afrika’ya ulaşan ağaç, güzel bir meyveye sahip olması, sıcak yerler için yarı kapalı gölge bir mekan oluşturma özelliği ve mobilya yapımı için değerli kerestesinin olması nedeniyle eski Mısır’lılar döneminden beri yörede önemliydi. Ağacın meyvelerine halk arasında Firavun meyvesi denmesi belki de buna bağlanabilir.
Yorumlar kapalı.