Ergül ERNUR
Bakanlar Kurulu, üç yıllık gelişmeler de dikkate alınarak Devlet Planlama Örgütü (DPÖ) tarafından hazırlanan “2017-2019 Orta Vadeli Program Taslağı”nı onayladı.
Program, KKTC ekonomisinin gelecek yıllarda istikrarlı bir şekilde büyümesi ve halkın refahının artırılması hedeflerine ulaşmak için gerekli atılımları gerçekleştirmek üzere tasarlandı. Programda değerlendirmeler ve hedefler aktarıldı:
Gelir politikalarının sosyal ve ekonomik etkilerinin daha sağlıklı şekilde analiz edilebilmesi amacıyla istisna, muafiyet ve indirimlerle ayrılan paylar teşvik sistemi içerisinde değerlendirilerek vergi sistemi sadeleştirilecektir. Haksız rekabetin önlenmesi ile ekonomide rekabet gücünün ve kamu gelirlerinin artırılması amacıyla kayıt dışılık ile etkin bir şekilde mücadele edilecektir. Bu amaçla; denetim kapasitesi artırılacak ve etkinleştirilecek, idarelerin uygulama kapasitesi ve bilişim altyapısı geliştirilerek kurumlar arası işbirliği ile
veri paylaşımı artırılacak, kaçakçılıkla mücadele ve toplumsal farkındalık yaygınlaştırılacaktır.
Vergiye uyumun artırılması ve vergi tabanının genişletilmesine yönelik çalışmalara devam
edilecektir.
Kayıt dışılıkla mücadele bir ‘devlet politikası’
Adil, etkin ve kayıt dışını en aza indirecek bir vergi sistemi oluşturma hedefi doğrultusunda, kamu gelir politikası; istihdamı ve yatırımları teşvik edecek, yurtiçi tasarrufları artıracak, gelir dağılımını iyileştirici, sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlayan ve ekonomiye rekabet gücü kazandıracak şekilde yürütülecek.
Kayıt dışılıkla mücadele bir ‘devlet politikası’ olarak ele alınacak ve ‘toplumsal mutabakat’ içinde çözülecek. Gelir ve Vergi Dairesi’nin otomasyonunun geliştirilerek e-beyanname ve bankalar aracılığıyla ödeme yapılmasının sağlanmasıyla personelin daha fazla inceleme ve denetim konularında yoğunlaştırılması dolayısıyla vergi gelirlerinde artış sağlanacak.
Vergi politikalarının uygulanmasında istikrar; vergilendirmede öngörülebilirlik esas olacak. Ekonominin rekabet gücünü artırıcı üretim yapısının oluşturulmasına, yabancı yatırımların ülkeye girişinin kolaylaştırılmasına ve Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesine yönelik, yüksek katma değerli ürünlerin geliştirilmesini destekleyen politikalar uygulanacaktır.
Vergi mevzuatının sadeleştirilmesi ve günümüzün ihtiyaçlarına göre yeniden yapılandırılmasına, mükellef güvenini ve haklarını artırmayı gözeten anlayışla ele alınmasına yönelik çalışmalara devam edilecek.
Motorlu araçların seyrüsefer ruhsat harçları ile ilgili mevcut uygulamanın değiştirilmesine yönelik yeni bir sistem çalışması yapılacaktır.
Sosyal Sigortalar Dairesi’nin, İhtiyat Sandığı Dairesi ile Gelir ve Vergi Dairesinin takipteki alacaklarına ilişkin tahsil kapasitesini artıracak ve tahsilat sürecinin hızlandırılacak önlemler alınacaktır.
Belediyelerin öz kaynak gelirlerinin artırılmasına yönelik düzenlemeler hayata geçirilecektir. Kamu taşınmazlarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması ve ekonomiye kazandırılması için gerekli tedbirler alınacaktır. Bireysel ve kurumsal tasarruflar teşvik edilecek, sermaye birikimi özendirilecektir.
İşsizlik azalacak
Programda, istihdam ve işsizliğin gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ülkeler için önemli ekonomik ve toplumsal sorunlardan biri olarak tanımlandı.
2016 yılında yüzde 6.2 olarak gerçekleşeceği tahmin edilen gelişmiş ülkeler işsizlik oranının 2019’a kadar yüzde 5.9 seviyesine gerileyeceği öngörülüyor.
Söz konusu dönemde yüzde 10 gibi oldukça yüksek seviyelerde seyreden Euro bölgesi işsizlik oranının düşüş eğilimine girerek 2019 yılı sonunda yüzde 9 seviyesine gerileyeceği tahmin ediliyor.
Türkiye Kalkınma Bakanlığı’nın yayınladığı 2017-2019 Orta Vadeli Programa göre, 2016 yılında yüzde 10.5 olarak gerçekleşeceği tahmin edilen işsizlik oranının program dönemi sonu olan 2019’da yüzde 9.8 seviyesine düşmesi hedefleniyor.
KKTC’de 2015’te yüzde 7.4 olan işsizlik oranı 2016’da aynı seyirde devam etti.
2017’deki işsizlik beklentisi ise yüzde 7.3’e, 2018’de yüzde 7.2’ye, 2019’da da yine yüzde 7.2.
Türkiye’de ise 2015’te yüzde 10.3 olan işsizlik oranı, 2016’da yüzde 10.5’e çıktı. 2017’deki beklenti ise yüzde 10.2, 2018’de yüzde 10.1 ve 2019’da yüzde 9.8.
KKTC ve Türkiye’de olduğu gibi birçok ülkede de 2017-2019 döneminde işsizlik oranının düşmesi bekleniyor.
2016’nın ilk 10 ayında enflasyonda yüzde 5.9 değişim
2016’nın ilk 10 ayında enflasyonda yüzde 5.9 değişim gerçekleşti. Aynı dönemdeki döviz kurlarında meydana gelen değişim oranları yüzde 7.4 ile Euro kurunda, yüzde 4.7 dolarda artış, sterlinde yüzde 13 düşüş oldu.
2016 yılının ilk 10 ayında enflasyonda en yüksek yıllık artış alkollü içecekler ve tütün ana grubunda gerçekleşti. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar ana grubunda ise düşüş oldu.
Yüzde 5 büyüme öngörülüyor
KKTC ekonomisinin 2016 yılında yüzde 2.4 oranında büyüyeceği tahmin edilirken, 2017 ve 2018 yıllarında yüzde 5, 2019’da ise yüzde 5.5 oranında büyümesi hedeflendi. Bu büyüme oranlarıyla GSYİH’nın cari fiyatlarla sırasıyla 2017’de 12 milyon 601 bin 7 TL, 2018’de 13 milyon 941 bin 4 TL ve 2019’da 15 milyon 396 bin 3 TL olması hedeflendi.
Ekonominin büyümesinde en önemli etkenlerden biri olan toplam kaynakların yatırımlara dönüşme oranıdır. Bu çerçevede büyüme hedeflerine ulaşmak için 2016 yılında GSYİH’nın yüzde 15.1’i olan toplam sabit yatırımların, 2017’de yüzde 18.5, 2018’de yüzde 19.5 ve 2019’da yüzde 20 olması hedeflendi.
İstihdamdaki gelişmelere bakıldığında 2016 yılında 115 bin 716 kişinin istihdam olanaklarından yararlandığı tahmin edilirken, program dönemi sonunda bu sayısının 126 bin 324 kişiye ulaşması, istihdam oranının ise yüzde 7.2 düzeyinde gerçekleşmesi bekleniyor.
2019’da turizmden 791 milyon ABD Doları gelir
Bütçe açığının GSYİH içindeki payının, 2016 yılında yüzde 5 olarak gerçekleşmesi beklenirken, program dönemi sonunda yüzde 1.6 gerileyerek cari fiyatlarla 246.7 milyon TL düzeyinde gerçekleşeceği öngörülüyor.
2016 yılında yüzde 38.2 olarak gerçekleşeceği tahmin edilen devlet bütçe giderlerinin GSYİH’ya oranının, 2019’da yüzde 35.6 seviyesine düşerek cari fiyatlarla 5 milyon 418 TL olarak gerçekleşmesi hedeflendi.
KKTC ekonomisinin üretim yapısının ithalata olan yüksek bağımlılığından dolayı program dönemi sonuna kadar ithalatın cari fiyatlarla yıllık ortalama yüzde 11.7 artarak 2 milyon 94 bin ABD Doları, ihracatın ise cari fiyatlarla yıllık ortalama yüzde 15 artarak 160.4 milyon ABD Doları seviyesine ulaşması ve ithalat/ihracat oranının yüzde 7.7 olarak gerçekleşmesi hedefleniyor.
2016’da 721.5 milyon ABD Doları olarak gerçekleşmesi beklenen net turizm gelirlerinin program dönemi boyunca artış göstererek 2019 yılında 791 milyon ABD Doları’nın ulaşması ve GSYH içindeki payının program dönemi boyunca ortalama yüzde 17 seviyesinde gerçekleşmesi hedeflenmektedir.
2016 yılı sonunda yüzde 7.8 olarak gerçekleşmesi beklenen cari işlemler dengesinin GSYH’ya oranının program dönemi sonunda yüzde eksi 1.7 gerçekleşmesi hedefleniyor.
Tarım-sanayi-üniversite arasındaki işbirlikleri artırılacak
Sürdürülebilir bir büyümenin sağlanarak büyümede istikrarın korunması, istihdamın desteklenmesi ve potansiyel hızını yakalaması amacıyla, maliye ve gelir politikaları koordinasyon içerisinde yürütülecek.
Tasarruf bilincinin artırılmasına yönelik çalışmalar düzenli biçimde yürütülürken kamuda ve özel kesimde israfı azaltmaya yönelik politikalar uygulanacak. Yüksek ve istikrarlı büyüme için özel kesim yatırımlarını ve dış kaynaklı yatırımları artırmaya yönelik politikalara devam edilecek.
Ekonomik büyümeyi destekleyici altyapı ve insan kaynaklarını geliştirmeye yönelik kamu yatırımları sürdürülecek. İşgücünün niteliğini yükseltecek düzenlemeler hayata geçirilecek, istihdam yaratma kapasitesi artırılacak. Kayıt dışı istihdam ve kayıt dışı ücrete karşı mücadele edilerek kayıtlı çalışan sayısı artırılacak ve prim tabanı genişletilecektir. Kayıt dışı istihdamla etkin mücadele edilirken, bu kapsamda elde edilecek kaynak işgücü maliyetlerinin azaltılmasında kullanılacak.
Katma değeri yüksek ürünlerin geliştirilmesine yönelik çalışmalara öncelik verilecek, tarım-sanayi-üniversite arasındaki işbirlikleri artırılacaktır.
Kamu yatırımlarının, özel kesim yatırımlarını da dikkate alarak, öncelikli ve büyük ölçekli
altyapı alanlarına yönlendirilmesine önem verilecektir. İmalat sanayinin tarım ve hizmet sektörleriyle bütünleşmesinin güçlendirilmesi sağlanarak rekabet gücünün artırılmasına destek verilecek.
Geri dönüşüm ve toplama-ayırmaya konu atıkların değerlendirilerek ekonomiye kazandırılması sağlanacaktır.
Rekabet gücünü ve istihdamı artırma hedefi doğrultusunda KOBİ’lerin desteklenmesine devam edilecek, KOBİ’lerin markalaşmaları, kurumsallaşmaları, yenilikçi iş modelleri geliştirmeleri desteklenecek ve uluslararası ihracat pazarlarına erişimleri kolaylaştırılacaktır. KOBİ’lerin krediye kolay erişimini sağlamaya yönelik finansal araçların daha etkin kullanılmasını sağlayacak tedbirler alınacaktır.
Mali disiplinden taviz verilmeyecek
Maliye politikası, programda öngörülen gelir, harcama ve borç stoku büyüklükleri gözetilerek; yurt içi tasarrufların artırılması fiyat istikrarının sağlanması ve özel sektör öncülüğünde büyüme kapasitesinin yukarılara taşınmasına yardımcı olacak şekilde uygulanacaktır. Kamu tüketimi ve cari transferlerin denetim altına alınması yoluyla kamu yatırımlarına daha fazla kaynak ayrılabilecek ve borç stokunun küçültülmesi sağlanabilecektir. Harcama programlarına, özelde büyümeyi destekleyecek kamu altyapı yatırımlarında, teşviklerde, eğitim ile sağlık alanlarında ve bölgesel kalkınmada kullanılacak biçimde öncelik verilecektir.
Maliye politikasının uygulanmasında mali disiplinden taviz verilmeyecektir. Bu kapsamda, mali sonuç doğuracak düzenlemelerin yapılmasında kısa, orta ve uzun dönem etkilerin dikkate alınması esas olacaktır.
Merkezi Devlet Yönetimi ve Sosyal Güvenlik Kurumları ile Yerel Yönetimleri de kapsayacak şekilde diğer tüm bağlı kurum ve kuruluşları ile bütçe dışı fonları da kapsayan bütünlüklü bir Mali Yönetim Yasası çıkarılacak.
Devletin iç kontrol ortamlarını yeniden yapılandırması ve özellikle kamu sektörü kontrol sistemlerini uluslararası standartlar ve AB uygulamaları doğrultusunda güncellenebilmesi amacıyla Kamu İç Mali Kontrol Yasası çıkarılacaktır.
Kamu kurum ve kuruluşları arasındaki eşitsizliğin ortadan kaldırılması amacıyla kamu kurum ve şirketlerinde toplu iş sözleşmeleri ile kamudan yüksek olarak belirlenen ihtiyat sandığı kesintileri kamu ile eşitlenecektir.
Gelir dağılımındaki adaletsizliğin ortadan kaldırılması, sosyal adalet ve iş verimliliğinin artırılması esas olacaktır. Çalışma disiplininin sağlanması amacıyla ek mesai sistemi yeniden düzenlenerek vardiyalı çalışma sistemine geçilecektir.
20/2016 sayılı Kamu İhale Yasası ile şeffaflık, hesap verilebilirlik ve kaynakların etkin ve verimli kullanılmasının tüm kamu kurumları için yürütülmesi sağlanacaktır. Fonların bütçe gelirlerine dahiliyeti ve kamu kaynaklarının tek merkezden, verimli ve etkin kullanılması sağlanacaktır. Devlet borçlanma senedi, bono ile tahvil çıkarılması özellikle iç borçların çevrilebilmesi ve küçültülmesi yönüyle değerlendirilecektir.
Sağlık harcamaları daha akılcı hale getirilecek
Harcama programları verimlilik artışı sağlamak amacıyla gözden geçirilecek ve başta hizmet alımları olmak üzere kamu harcamalarına ilişkin karar alma sürecinde fayda-maliyet analizlerinden yararlanılacak.
Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği üzerinde olumsuz yansımaları olabilecek uygulamalardan kaçınılacak. Sistemde uzun dönemli aktüeryal dengeleri gözetilerek mali açığının milli gelire oranı azaltılacak.
Yerel yönetimler, tahsis edilen kaynakların daha etkili ve verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla idari ve mali yönden yeniden yapılandırılacaktır. Sağlık hizmetlerinde kalite, etkinlik ve verimliliği sağlamak, kişilerin hizmete erişimini kolaylaştırmak amacıyla sağlıkta dönüşüm programı uygulamaya konulacaktır. Sağlık
hizmetlerinin kalitesinden ödün vermeksizin, ilaç, tıbbi cihaz ve tedavi harcamalarında gereksiz kullanım önlenerek sağlık harcamaları daha akılcı hale getirilecektir.
Verimliliği ve sosyal politikaları dikkate alan bir tarım strateji belgesi hazırlanmış olup, tarımsal destekler için bütçeden ayrılan pay bu belge çerçevesinde dağıtılacaktır.
Özel sektörün katılımını sağlayan modeller geliştirilecek
Eğitim, sağlık, teknolojik araştırma, ulaştırma ile bilgi ve iletişim teknolojilerinin geliştirilmesine yönelik altyapı yatırımlarına öncelik verilecektir. Kamu altyapı yatırımlarında özel sektörün katılımını sağlayan (yap işlet devret, kamu özel işbirliği gibi) modeller geliştirilecek. Kamu ve özel kesim yatırımları birbirlerini
tamamlayacak şekilde bütünleştirici bir bakış açısı ile ele alınacak, kamu yatırımları ise, özel sektör tarafından gerçekleştirilemeyecek ekonomik ve sosyal altyapı alanlarında yoğunlaştırılacaktır.
İhracatın teşvik edilmesi ve desteklenmesi uygulamalarına devam edilecek, ihracat destekleri, dış talebe uygun nitelik ve nicelikteki yüksek katma değerli ürünleri destekleyecek çerçevede yapılandırılacaktır.
İthal ürünlerin teknik düzenlemelere uygun ve güvenli olmasını sağlamak için denetim sisteminin etkinliği artırılacak. Turizm sektöründe hizmet kalitesini artıran, pazarlama kanallarını çeşitlendirerek üst gelir gruplarını da hedef alan turizm çeşitlerini öne çıkaran politikalar değerlendirilecektir.
Kayıt dışılıkla etkin mücadele
Ürün ve girdi piyasalarının etkinliğinin artırılması amacıyla; haksız rekabetin önlenmesine, fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına, iş gücü eğitim seviyesinin yükseltilmesine, Ar-Ge faaliyetlerinin geliştirilmesine ve girdi maliyetlerinin düşürülmesine önem verilecek.
Başta vergi denetimi olmak üzere, kamu kurumlarının denetim ve uygulama kapasitesinin geliştirilmesine ağırlık verilerek insan kaynakları ve teknolojik altyapıları iyileştirilecek. Sosyal güvenlikte hak ve prim geliri kayıplarına yol açan kayıt dışılıkla etkin mücadele kapsamında, denetime, koordinasyona, bilişim altyapısına ve bilinçlendirme faaliyetlerine önem verilecek.
Kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarından istihdama ilişkin yeni bilgi ve verilerin alınması suretiyle çapraz denetim faaliyetlerinin kapsamı genişletilerek etkinliğinin artırılması sağlanacak.
39/2001 sayılı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bankalar Yasası, 32/2009 sayılı Tasarruf Mevduatı Sigorta ve Finansal İstikrar Fonu Yasası ile 4/2008 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Yasası’nda AB normları ve uluslararası standartlar çerçevesinde değişiklikler yapılacak.
Enerji politikasının temel amacı; artan nüfusun ve büyüyen ekonominin ihtiyaç duyacağı enerjinin, sürekli, kaliteli, güvenli ve çevresel etkilerin en düşük düzeyde tutulacak bir şekilde asgari maliyetle karşılanmasıdır. Bu çerçevede; elektrik enerjisi arz güvenliğinin sağlanması ve elektrik üretim, iletim ve dağıtım yatırımlarının arz-talep projeksiyonları çerçevesinde gerçekleştirilmesi için gerekli tedbirler alınacak.
Elektrik arzında sağlıklı bir kaynak çeşitliliği yaratmak ve arz güvenliğini artırmak amacıyla alternatif enerji kaynaklarının üretime dahil edilmesi yönünde çalışmalar hızlandırılacaktır. Elektrik enerjisi üretiminde ülke koşulları, ilgili mevzuat ve AB kuralları dikkate alınarak ve bu konuda gerekli fizibilite çalışması yapılarak yenilenebilir enerji kaynaklarının payının artırılması için gerekli tedbirler alınacak ve elektrik üretiminde yenilenebilir enerji payının artırılmasına çalışılacak.



















Yorumlar kapalı.