“Geçmiş yıllarda fotoğrafı ancak karanlık odadaki işlemden sonra görebilirdiniz. Şimdiki dijital teknoloji o açıdan büyük avantajlar sağlıyor. Şimdi herkesin evi birer karanlık oda oldu…”
Murat OBENLER
Ülkemizde son yıllarda büyük ilerleme gösteren sanatsal fotoğrafçılıkla ilgili farklı dönemlerde bu işe başlayan Yıltan Taşçı, Mehmet Bülent Türkelman, Veysi Canateş, Halil Irkım ve Cahit Arkut ile ülkedeki fotoğrafçılığın fotoğrafını çekmeye çalıştık…
“Dijital dönemde ülke fotoğrafçılığında büyük gelişme yaşanıyor”
SORU: Fotoğrafçılık duruma göre bir meslek, en güzel anıları ölümsüzleştirmek veya bir şeyi estetik kaygılar da taşıyarak sanat eserine dönüştürme hali. Ülkemizde bu fotoğrafçılık serüveni ne zaman ve nasıl başladı?
Yıltan Taşçı: Fotoğrafçılık 1839’da dünyada fotoğrafın icadıyla resmen başladı. 20.yüzyılın başlarında Henry C.Bresson gibi Fransız fotoğrafçıların bu konudaki öncülüğünü görürüz. Bizim adada çağdaş anlamda fotoğrafçılığın başlaması, dünya fotoğrafçılığıyla yakınlaşması 1960’lar, 1970’lere dayanır. Artistik anlamda hiçbir şey yok. İngilizler ve Ermeniler ise bizim adadaki öncüllerdir. Örneğin Öztan Özatay’ın ustası Ermeniydi.
Karma sergiler yapılıyordu ama Kuzey Kıbrıs’ta ilk fotoğraf sergisi 1983’te açıldı. 43 yıllık bir geçmişe dayanan bir sanattan bahsediyoruz. Analog dönemden sonra gelen dijital dönemde ülke fotoğrafçılığında büyük bir gelişme yaşanıyor. Analog dönemde fotoğraf yaratmak çok zor ve zahmetli bir işti. Şimdi ise makinelerin ucuzlaması, cep telefonları, sosyal medya gibi yeniliklerle fotoğrafçılığa ilgi arttı.
Bir zamanlar Sn.Denktaş bana fotoğraflarını nasıl bulduğumu sormuştu ve ben de ona “Sizdeki lensler bende olsa sizden 1000 kat daha iyi çekerdim”dedim. En iyi lensleri Denktaş tutardı. Gerçek bir cevap aldığı için de beni tebrik etmişti. Aslında ona lenslerinin hakkını vermediğini söylemiştim.
“FİAP’a üyelik bizim için çok ileri bir adım oldu”
SORU: Fotoğrafçılıkla ne zaman,n asıl tanıştığınız?
Yıltan Taşçı: Ben ortaokul yıllarında babamın bana aldığı Zenit bir makine ile fotoğrafa başladım. Daha sonra 79’dan itibaren çeşitli gazetelerde foto muhabiri olarak görev yaptım. Birlik Gazetesi’ndeki “Deklanşöre Takılanlar” köşemde her gün bir fotoğraf yayınlardım. 2008’e geldiğimizde yarım asırlık arkadaşım Tevfik İleri’nin beni sanatsal fotoğraf çekmeye yönlendirmesi ve beni o konuda motive etmesiyle sanatsal fotoğraflar çekiyorum.
Veysi Canateş: Çocukluktan elektroniğe ilgim vardı. Fotoğrafçılığa lise 1’e amatör olarak başladım. Malzemeleri Özatay’dan alırdık. Uzakdoğu’dan gelen makineler vardı o zamanlarda. Profesyonel makine ile tanışmam babamı kandırarak Muhi Sait’ten bir analog Yashica makine almasıyla oldu. 1984-85’lere denk gelirdi ve babam bana “Sana bu makineyi alıyorum ama bu 3 ay matbaada bu ciltleri ciltleyecen ki emek harcayarak bir şeye sahip olduğunu anlayasın” dedi.
Halil Irkım: Ben kendi başıma başladım. 80’lerin sonunda ailemizle yaptığımız bir İstanbul gezimiz sayesinde arkadaşımdan satın aldığım 24’lük analog makine ile fotoğrafçılık serüvenim başladı. Amatör olarak çekimler yaptıktan sonra 2006’da Antalya’da bir otelde gördüğüm dijital makinelerden almayı aklıma koydum. 2010’a kadar para biriktirerek ilk DSLR makinem olan Nikon ile bu yola daha ciddi anlamda çıktık. KIFSAD ile eğitimlere katılarak ve hep öğrenerek ilerlemeye çalışıyorum.
Cahit Arkut: 1980’de Kanada’ya gittiğimizde babam Yashica marka analog bir makine almıştı. Makine ile ilk orda tanıştım. Yıllar sonra 2009’da Reşat Maner ve Cüneyt Bayram ile HP marka bir dijital makine almamızla birlikte fotoğrafçılığa onunla başladık. O zaman gelişigüzel çekiyordum. Bilinçli değildim. En son Canon marka bir makine alarak 2014’te KIFSAD’da eğitimlere başladım ve daha bilinçli fotoğraf çekmeye başladım. Eğitim gereklidir. İnternetten makaleler okurum, iyi fotoğrafları incelerim, makinelerin özelliklerini araştırırım vs.
Mehmet Bülent Türkelman(KIFSAD Başkanı): Adaya 1979’da gelerek burada kaldım. Gençliğimde okul anılarını ölümsüzleştirmek için fotoğraf çekmeye başladım ama 2002 yılında bir Kodak marka analog makineyle bu işe özel olarak eğilmeye başladım. Bağayı film tab ettirdiğimi hatırlıyorum ama dijital makinelerin çıkmasıyla Sony marka bir makine aldım. 2010’da emekli olunca doğayı da sevdiğim için fotoğrafçılıkla ilgilenmeye daha ciddi şekilde karar verdim ve Nikon D90 bir makine aldım. 2011 yılında KIFSAD’ı kurarak fotografik değerlerde fotoğraf çekmeyi orda öğrendik, çeşitli yarışmalara katıldık, kendimizi geliştirmeye başladık. Sergilemeler aldıkça bu bizleri daha da motive etti. 30 yıldır tanıdığım Yıltan Hoca’yla birlikte gittiğimiz özel çekimler benim için çok öğretici oldu. 2014 yılında FİAP’a(Uluslararası Fotoğraf Sanatı Federasyonu) üye olduk. Bu bizim için çok önemli bir ileri adımdı. Kuzey Kıbrıs’tan FİAP’a üye olan tek derneğiz. Rumlar bile çok şaşırdı bu üyeliğe.
“Şimdi herkesin evi birer karanlık oda oldu”
SORU: Karanlık odalardan bilgisayarlarda photoshop programlarıyla makyajlanan günlere geldik. Aranızda karanlık odaya girenleriniz var mı?
Yıltan Taşçı: 1982 yılında Birlik Gazetesi’nde Cahit ustayla birlikte karanlık odaya girerdik. Karanlık odanın en büyük zevki son aydıngerden suyu girip yavaş yavaş görüntünün belirme anında yaşadığınız duygudur. Sanki de bir çocuk dünyaya gelir gibi. Eskiden çektiğimizi görmezdik. Fotoğrafı ancak karanlık odadaki işlemden sonra görebilirdiniz. Şimdiki dijital teknoloji o açıdan büyük avantajlar sağlıyor. Zevkine belki girerim karanlık odaya ama şimdi herkesin evi birer karanlık oda oldu.
Canateş: Soyut bırakma dönemi geride kalmıştır
SORU: Fotoğrafçılıkta eğitim hep tartışılır.Eğitim gerekli midir ve eğer gerekliyse bu eğitimler bilim kurumları(üniversite)nda mı verilmelidir yoksa bu konuda uzmanların yer aldığı dernekler de bu görevi yapabilir mi? Bir de fotoğrafçılığa başlamanın ideal bir yaşı varmı dır?
Yıltan Taşçı: Ben 43 yıllık müzisyenim. Örneğin seviye 1’den seviye 6’ya kadar ilerledim ama 8-9’a ilerleyemem çünkü eğitimini almadım, beste yaparım ama nota okuyamam. Her sanatta mektepli olmak avantajdır. Mektepli ve alaylı olursan o zaman en iyisidir. Sadece alaylı olmanın her sanat dalında olduğu gibi dezavantajları fotoğrafta da görülür. Şimdilerde eğitim alınmadan bir fotoğrafçılık düşünülemez bile çünkü artık fotoğraf sadece çekilmiyor yapılıyor da. Photoshop’u bilmezsen fotoğrafın çektiğin kadardır.
Veysi Canateş: Fotoğrafta eğitim çok önemlidir. Eğitimsizlik seni iyi noktalara taşımaz. Fotoğrafı çektikten sonra işlemek, güzel bir estetik katmak, fotoğrafa iyi bir renk düzeneği getirmek çok önemlidir. Herhangi bir yarışmada jürinin de gözüne hoş gelir ve fotoğrafını ona göre değerlendirir. Soyut bırakma dönemi geride kalmıştır. İyi çekilen bir fotoğraf iyi işlenmiş bir şekilde taçlandırılabilir.
Halil Irkım: Fotoğraf için de bir teknik bilgimizin olması gerektir.
M.B.Türkelman: İlkokulda da ortaokulda da başlanabilir. İnsanda yetenek varsa yaş ikinci plandadır. Dernekler Yasası’na göre 18 yaşından küçükler derneklere üye olamaz ama yarışmalara katılabilir.
Yıltan Taşçı: Yani tabi 5 yaşındaki bir çocuğun teknik bilgileri algılaması ve özümseme hızı ile lisedeki bir gencin öğrenmesi arasında bir fark vardır o yüzden ortaokulun sonları ve lise başı bilgileri algılama açısından en ideal yaşlardır.
Cahit Arkut: En iyi ekipmana bile sahip olsanız fotoğrafçılığın temel kurallarını bilmeden yol alamazsınız. Donanım ve bilgiyi estetikle birleştirseniz iyi fotoğrafa ulaşırsınız. Bakmak yetmez, görmek lazım. Bir de ben oldum demekten kaçınmak lazım. Eğitimler okullarda alınabilir(bizim dönemde yoktu mesela). Derneklerde bu eğitimler alınabilir. Üniversitelerde de bu eğitimler veriliyor. Hatta ilkokullarda bunu gönüllü kol faaliyeti olarak veren arkadaşlarımız mevcuttur. Bu çok güzel bir şey.
“Fotoğrafçılık pahalıdır ama psikolojik terapidir”
SORU: Bugün bir kişi fotoğrafçılığa başlamaya karar versin. Ekonomik olarak başlayabilir mi? Bu fotoğrafçılık pahalı bir hobi midir?
Çok pahalıdır(Hep bir ağızdan). Bu masada 70-80 bin TL’lik ekipman var.
Cahit Arkut: Benim şu anda tuttuğum ekipmanla çok rahat 2.el bir Ford Focus, Megane araba alınabilir. Ama fotoğraf çekmeye çıktığında bütün dertleri unutun, doğaya veya o günkü kompozisyona odaklanın, başka bir dünyaya dalan. Sadece bu bile yeter.
Halil Irkım: En pahalı hobilerden biridir diyebiliriz.
Veysi Canateş: Fotoğraf çekmek bir nevi psikolojik terapidir. Kişi psikolojik sorunlar yaşar, psikologa gidip o kadar para verir ve düzelir. Biz bu paraları bu ekipmanlara veririz ama biz fotoğraf çekerek kendi psikologumuz kendimiz oluruz.
“KIFSAD, Dünya Kupası’da 22. geldi. Rumların çok üzerindeyiz”
SORU: Dünya fotoğrafçılığına baktığımızda bizim ülkemizin fotoğrafçılığı nerededir?
Veysi Canateş: Kıbrıs Türk halkı diğer halklarla ayni eşitliktedir, dünyalıdır ancak sadece imkânsızlıkları vardır. Teknik imkân olarak dünyayla aynı seviyededir. Dünyanın farklı yerlerinde, Avrupa’da yarışmalara katılan arkadaşlarımız da vardır. Değerli ödüller alırlar.
M.B.Türkelman: Biz dernek olarak her yıl yapılan Dünya Kupası’na fotoğraflar göndeririz. Geçtiğimiz yıl KIFSAD olarak 73., bu yıl da 22. geldik. Kıbrıslı Rumların da çok üzerindeyiz. Türkiye’den gelen fotoğrafçı arkadaşlar da bizim ülke fotoğrafçılığının çok ileri gittiğini söylüyorlar. Sürekli övgüler alıyoruz. Biz dernekte 35-40 civarı arkadaş (70 civarı üye var)sürekli eğitimlere devam ediyoruz.
Yıltan Taşçı: Altuğ Galip ve Kenan Hürdeniz arkadaşlarımız çektikleri fotoğraflarla birer instagram fenomeni oldular. Kuzey ışıklarını çekip dünyayla paylaşıyorlar. Bir Buket Özatay mesela tartışmasız en başarılı kadın fotoğrafçımız.39 ülkede fotoğraflar çekti. Son yıllarda Kıbrıslı Türk fotoğrafçılar dünyanın çeşitli yerlerinde fotoğraflar çekiyorlar. Sonuçta dünyalı oluyorlar ama sayı çok az.
SORU: Yani ülkemizde bazı yerler ve temalar daha ne kadar çekilecek? Sergilerde hep benzer kareler. Bu kısırdöngünün çıkışı yok mu?
Yıltan Taşçı: Yani insanlar usandı artık sesta ören köylü kadın, çörek hellim, pilavuna, Gemikonağı, Girne, Karpaz, Surlariçi,Selimiye vs. fotoğrafından.
Halil Irkım: İlk bunun pahalı bir hobi olduğunu söyledik ya aslında yurtdışına gitmek de bir fotoğrafçı için lüks bir durumdur. Paran yoksa işte Karpaz sahilleri, Girne Limanı, Lefkoşa Surlariçi, Mesarya,Trodos gibi yakın yerlerde fotoğraf çekiyoruz.
“Bir federasyon çatısı olması gerekir”
SORU: Ülkemizde sağlıklı bir örgütlenme var mı? Kaç derneğimiz var? Bu küçük coğrafyada bu kadar fazla derneğin olması bana göre saçmalık. Neden birleşerek güçlü bir camia olma olgunluğunu gösteremiyoruz?
Veysi Canateş: Bu ülkede bir federasyon olsa çok iyi olurdu. Devletten katkı da alabilirdik. Derneklerin tek tek zorlandıkları durumlar oluyor. Federasyon çatısı olsaydı hem yurtdışından sanatçı getirme hem eğitimler hem de ulaşım konularında daha rahat çalışabilirler.
Halil Irkım: Derneklerin devlet tarafından kendilerine verilen bir binaları yok. Kendi imkânlarıyla yerler kiralıyorlar. Bir federasyon olsa çok faydalı olur.
M.B.Türkelman: Girne’de GİFDER,Mağusa’da FODOS var,Lefkoşa’da FODER,KIFSAD var, Diyafram(kapalı grup) var. Daha önce de söyledim, yine söyleyeyim bir federasyon çatısının olması gerekir. Federasyon için daha hazır değiliz diyen dernekler var.
“İnsanlarda hırs var”
SORU: Siyasetimiz hep tanıdık, torpil üstüne acaba fotoğrafçılık alanındaki yarışmalardaki ahbap-çavuş ilişkileri ne boyutta?
Cahit Arkut: Bizim ülkede insanlarda hırs var. Dereceye giremediysen/sergileme alamadıysan sorun etmeden yola devam etmek lazım.
Yıltan Taşçı: Yarışmalar kriteri çok yanlış bir şey. Yani ulusal/uluslararası yarışmalarda elde edilen ödüller bir kriter değildir. Ben bugüne kadar 13 ödül aldım ama ben daha fotoğrafçı değilim.



















Yorumlar kapalı.