1. Haberler
  2. Dünya
  3. Ayşen Atabey yazdı: Roma mimarisi

Ayşen Atabey yazdı: Roma mimarisi

MÖ 1. ve MS 4. yüzyıllar arasında merkezi italya olmak üzere Roma İmparatorluğu’nun egemen olduğu Akdeniz havzası ve çevresini etkileyen bir mimaridir. Kökeni Etrüsk mimarisine dayanan bu mimari tür, MS 4. yüzyılda Hristiyanlığın resmen kabulü ile bir "Hristiyan mimarisi" halini almış, Roma İmparatoluğu’nun ikiye ayrılmasından sonra 15. yüzyıla kadar yaşayan Doğu Roma mimarisi ise Bizans mimarisi adı ile tanınmıştır.

featured


Soyut güzellik ve nispet arayan Yunan mimarisine karşılık, Roma mimarisi faydacılık ve anıtsallık gibi, özellikleri ile dikkati çeker. Yunan mimarisinin en önemli eseri mabed iken Roma Mimarisi’nin en gösterişli eserleri “tiyatrolar ve hamamlar” olmuştur.

Malzeme olarak; beton ve tuğlanın, strüktür olarak; kemer ve kubbenin kullanılması Roma Mimarisi’nin başlıca özelliklerindendir. Bu özellikler Romalılara, büyük iç mekanlara sahip anıtsal yapılar inşaa etme imkânını sağlamıştır.

“Roma sanatı büyük ölçüde mimarîde kendini gösterir. Çoğun­luğu Romalı olan mimarlar, kemerli, tonozlu ve kubbeli yapım tekniğini geliştirmişlerdir. Mekâna önem kazandırıp, anıtsal yapı düzenini bunun üzerine kuran bir üslûp oluşturmuşlardır. Akdeniz ve çevresini içine alan Roma İmparatorluğu, 3 kıtanın çeşitli mimarî biçimlerini benimsemekle beraber, yapısına Roma damgasını vurmayı başarmıştır. Romalıların hafif ahşap çatı örtüsü yerine, büyük açıklıkların üzerini örten tonoz ve kubbeyi tercih etmeleri, ağır taşıyıcı duvarların önemini artırmıştır. Bu nedenle sütunlar daha çok dekoratif amaçlarla kullanılmıştır. Onların taş ya da tuğlaları bağlamada harç kullanmış olmaları, büyük yapı­ların gelişmesini sağlamıştır. Taş, tuğla kırıkları ve kireçle karışık sıvı harç­tan meydana getirdikleri bu betona horasan denilir.

Tapınaklar:

Etrüsk tapınaklarının etkisi altında yapılan Roma tapınakla­rının bazıları da Yunan tapınaklarına benzemektedir. Bunların yanı sıra, bir cephesi revaklı ve büyük bir merdivenle çıkılan yüksek bir kaide (podium) üzerine oturtulmuş olanlar da vardır. Roma tapınağını Yunan tapınağından farklı kılan husus da, Romalıların merdiven ve sütunları binanın ön cephe­sine yapmış olmalarıdır. Özel­likle daire plânlı ve kubbeyle örtülü yapılanlar karakteristik niteliktedirler. Roma’daki Pantheon, 43 m. çapındaki kubbesiyle, Antik dönemin kubbeli ve merkezî plânlı yapılarının en büyük ör­neğidir.

Önemli Tapınaklar : Hadrian Tapınağı , Domitian Tapınağı , Serapis Tapınağı , Artemis Tapınağı

Tiyatro:

Dinsel törenler, tragedya ve komedya türü oyunların sergilendiği tiyatroların ortaya çıkışları dinsel nedenlere dayanmaktadır. Tiyatrolar ilk olarak M.Ö. 6. ve 5. yüzyıllarda ortaya çıkmaktadır. M.Ö. 4. yüzyıldan itibaren taştan yapılmış tiyatrolar görülmeye başlanır. Bunlara örnek olarak; Yunanistan’da Atina Dionysos Tiyatrosu, Epidauros Tiyatrosu (mimar Polykleitos, M.Ö. 4. yüzyıl), Delos Tiyatrosu (M.Ö. 3. yüzyıl), Anadolu’da Priene (M.Ö. 3. yüzyıl), Milet, Bergama, Efes, Magnesia, Iassos, Metropolis tiyatroları verilebilir.
Roma’da ilk kalıcı tiyatronun yapımına M.Ö. 2. yüzyılın ortalarında girişilmiş, inşaata başlandıktan bir süre sonra Senato tarafından yapının yıkılmasına karar verilmiştir. Roma’daki ilk kalıcı tiyatro ise M.Ö. 58’de M. AemiliusScaurus’un bayındırlık memurluğu sırasında inşa ettirdiğidir, ahşap tiyatrodur.

Önemli Tiyatrolar : Miletos Tiyatrosu , Ephesos Tiyatrosu , Aphrodisias Tiyatrosu , Aspendos Tiyatrosu , Perge Tiyatrosu , Side Tiyatrosu:

Anfitiyatro: 

Gladyatör oyunları, yarışlar, hayvan ve insan mücadeleleri için kullanılan bir alanın etrafım çevreleyen basamaklı oturma bölümlerinden meydana gelmiş, büyük boyutlu tiyatrolardır. En büyüğü Ro­ma’daki Colesseum (Kolezyum)’dur. 

Hamam:

Roma hamamları, halkın ortak olarak kullandığı gimnazyum, kütüphane gibi yapıların da birleştirilmesiyle anıtsal bir bütünlük içinde inşa edilmişlerdir.Roma hamamlarının fonksi­yonel açıdan özel hacimleri vardır: Soyunma yerleri, so­yunduktan   sonra girilen ılık hacim sıcak hamam kısmı ve yıkandıktan sonra soğuk suyla yıkanılan yer.Sıcak kısımda bazen havuz bulunurdu. Hamamların kadınlar ve erkekler için ayrı bölümler şeklinde yapıldığı da görülmektedir.Roma hamamlarının döşeme altındaki boşluklardan ve duvar içlerindeki borularda dolaşan sıcak hava ile ısıtma tekniği, sonradan Bizans ve Türkler tarafından da kullanılmıştır.Roma şehrindeki Carakalla ve Diyokletianus hamamları, bu güne erişebilen en büyük Roma hamamlarıdır.Anadolu’da Milet’teki Fanstina Hamamı M.S. II. yy.’da yapılmıştır.

Stadyum:

Atletik oyunların ve yarışmaların yapıldığı uzun anfıtiyatro biçimindeki yapılardır.Batı Anadolu’da Afrodias ve Antalya çevresinde bulunan Perge (M.Ö. II. yy.) en iyi korunabilen örnekler arasındadır.Yukarıdaki yapı tipleri dışında mausoleum (mozole) denen mezar yapıla­rı, nimfeum adı verilen anıtsal çeşmeler, castrum denen askerî kamp merkez­leri, kütüphaneler, zafer takları ve şehir kapıları sayılabilir.İtalya’daki kadar olmamakla beraber, Anadolu’da da benzer şehir kapıla­rı gelişmiştir. Antalya’daki Hadriyanus (117-138) döneminde yapılan şehir kapısı iyi korunabilen örneklerdendir.

Konut(ev):

Romalılarda saray, villa, yüksek katlı ya da tek kat ev tipleri geniş kentlerin ana dokusunu meydana getirirler. Vezüv yanardağının kül ve lavları altında kalan Pompei ile Herkulanum şehrindeki evler. Roma evleri hakkında bilgi edinilmesini sağlamıştır.Anadolu’daki Roma evleri Yunan-Hellenistik çağın etkisindedir. Evler sütunlu bir iç avlu çevresinde olacak biçimde yapılmışlardır. İtalyan evlerinde de buna benzer şekilde; atrium denilen, çoğu kez sütunlu, küçük bir avlu bulunurdu. Sonraları bu atrium ev tipinin gerisine sütunlu avlular, daireler ve bir de bahçe katılmıştır.M.S. 1. yy.’dan başlayarak apartman tipi evler yapılmaya başlanmıştır.

Saraylar:

Roma İmparatorluğu’nun sarayları Palatin tepesindeydiler. Bu saraylar tören daireleri, oturma daireleri ve bahçe olmak üzere üç temel unsurdan meydana gelmektedirler. Bir de Adriyatik kıyısında bulunan Spalato’da yapılmış bir saray bulunmaktadır. M.S. III. yy.’da inşa edilen bu saray, ıssız bir yerde ve etrafı surlarla çevrilidir. Spalato Sarayı, Roma ordugâhlarında kullanılan plânın saray mimarlığına dönüşümüne örnektir.

Ayşen Atabey yazdı: Roma mimarisi
+ -

Yorumlar kapalı.

AI ile Haber Hakkında Sohbet

AI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir