Gizem ÖZGEÇ
Tekke Bahçesi’nde yürütülen kayıp araştırma kazıları çerçevesinde 33 kişinin kalıntılarına ulaşıldı.
Tekke Bahçesi, özellikle 1963-64 yılında kaybolan bazı Kıbrıslı Türkler’in olası gömü yeri… Aileler uzun süre, Tekke Bahçesi’ndeki mezarların Kayıplar Komitesi tarafından kazılmasına izin verilmesini beklerken, en sonunda yapılan kazılarda savaş mağdurlarının kemiklerine ulaşıldı. Tekke Bahçesi’nde sadece Kıbrıslı Türk kayıpların değil, kaybolan ve bir daha haber alınamayan Kıbrıslı Rumların da bulunduğu tahmin ediliyor.
1963 yılında, Lefkoşa Devlet Hastanesi morguna toplanan Kıbrıslı Türkler’in naaşlarının buradan aranması için 4 Ocak 1964’te Kıbrıslı Rum yetkililer Kızılhaç aracılığıyla Kıbrıslı Türk yetkililere mesaj göndermiş. Ancak Kıbrıslı Türk makamlar morgdaki bu naaşları aramayınca, kayıplar, toplu olarak Ayvasıl Kıbrıslı Türk Mezarlığı dışındaki bir toplu mezara gömülmüş…
Şu anda Tekke Bahçesi’nde iki ayrı kazı yürütülüyor. İsimsiz mezarlar ve Tekke Bahçesi’nin hemen dışında kazılar yapılıyor. Kayıp yakınları ise DNA ve laboratuvar analizlerinin sonuçlarını bekliyor.
Babasını 8 yaşındayken kaybetti
Başkent Lefkoşa’da Raif Video’nun sahibi olarak da bilinen Raif Toluk da bu ailelerden birinin ferdi. Şu anda 64 yaşında ve babasını sekiz yaşındayken kaybetmiş. Babası Mehmet Raif ise, 22 Aralık 1963 günü işe gitmek için evden çıkmış ve bir daha geri dönmemiş… Toluk’un annesi ve bir abisi, baba ve eş hasreti ile hayata veda ederken, geride kalan beş kardeş babalarının öldüğünü bilmek ve ona kabir yapmak istiyor.
1952 doğumlu ve Lefkoşalı olan Toluk’un kayıp babası İpsillat-Sütlüce doğumlu… Annesi ise Abohorlu. Toluk’un babası CYTA’da memurdu. Telgraf Dairesi’nde…1963 gecesi olayların başladığı zaman, 22 Aralık Pazar gecesi, “sokağa çıkıp işe gidebilirsiniz” anonsuyla çalışmaya gitmek için evden çıktı. O geceden beri ise kendisinden haber yok.
Kazılar başlamış, sonra bir anda durmuştu
Tekke Bahçesi’nde gömülü olan kayıplardan bir kısmının Ayvasıl’da öldürülen Kıbrıslı Türkler, bir kısmının ise Lefkoşa’nın başka bölgelerinde öldürülmüş olan kayıp Kıbrıslı Türkler ve hatta Rumlar olduğu tahmin ediliyor.
Kayıplar Komitesi geçmişte Tekke Bahçesi Şehitliği’nde bir kazı başlatmış ancak kazı aynı gün bazı makamlar tarafından engellenmiş ve durdurulmuştu.
Yakınlarının Tekke Bahçesi’ne gömülmüş olabileceğinden kuşkulanan kayıp aileleri ise yıllarca Tekke Bahçesi’nde mezarların kazılması için gerek Kayıplar Komitesi nezdinde, gerekse başka makamlar nezdinde girişimler yapmıştı.
“Annem hep kapıdan girecek diye bekledi”
Annesinin eşini kaybettiğinde genç olduğunu ve çok zor günler yaşadığını anlatan Toluk, maddi anlamda yetersizlikler de yaşadıklarını söyledi. “Annem öleceğinde, on yıl önce hâlâ daha kabul etmezdi babamın öldüğünü. ‘Acaba kapıdan girecek mi?’ diye beklerdi” diyen Toluk, “Anneme babadan kalan maaşı ilk başta verdiler. Sonra onu da kestiler. Kiradan kiraya süründük. Ödeyemediğimiz zamanlar oldu. Garajı ev yaptık, üç kardeş orada kaldık. Ben 16 yaşında para kazanabilmek için asker oldum. Sonra amcam, Avusturalya’ya gelin dedi biz de gittik. Biz çocuktuk o zaman. 1971’de ben de gittim. Askerliği de okulu da bıraktım. 1990’da temelli döndüm Kıbrıs’a… İsteğim de ölmeden babamı bulmak” ifadeleriyle acısını ve özlemini anlattı.
“İki toplum birbirini anlamalı”
Toluk, bugün şehit ailelerinin akrabalarının ölü olduğunu bildiğini ancak kayıp yakınlarının psikolojisinin çok daha farklı olduğunu söyledi. Toluk, “Ölüyü bilirsiniz… Öldü ve aramızdan gitti diye kabul edersiniz. Ama bu çok daha kötü. Gençken düşünürdük kardeşlerimle, “Nasıldır, nerdedir, bizi özler mi” diye. Hiç kabullenmedik, hiç inanmadık. Çok zordu. Ço zor koşullar altında yaşadım. Şimdi babamı hayal meyal hatırlarım. Elimdeki fotoğraf da son… Sünnet olmuştuk o yaz ve babam aralıkta kayboldu. Hatırladığım sadece bu… Yıllar sonra kapılar açıldığında da değişik duygular yaşadık. Yollarda gözümüz baba aradı… Bunlar değişik hisler. Ne kadar söze döksek, anlatamayız. Kayıp ailelerinin çözüme etkisinin büyük olduğunu düşünüyorum Bazı fanatikler var iki tarafta da. Düşünceleri, ‘Bizi Rum öldürdü, Türk öldürdü affedemeyiz’. Ben öyle değilim. Onlar da acı yaşadı biz de. Kayıp ailelerinin durumu zaten çok farklı. Bizlerin birbirimizi anlamamız çok önemli. Artık birbirimizi suçlasak ne olacak? Kimin kimi öldürdüğü meçhul olduğu bir ortamda, bence kayıplar konusunun sonlanması barış için çok önemli” ifadelerini kullandı.
Toluk, o günü şöyle anlatıyor…
Toluk babasının kayıp olduğu günü ise şu sözlerle anlatıyor:
“Babam o gün yaşanan olaylardan korkmadı ve işe gitti. O gün Atatürk Heykeli kurşunlanmıştı. Radyodan çağrı yaptılar bir risk yok diye… Gidiş o gidiş, babam bir daha geri gelmedi. Yıllarca bir boşluğu bekledik durduk. En çok da annemin eşine ne olduğu bilmeden ve hep onu bekleyerek bu dünyadan gitmesi ağırıma gitti. Kızıyorum artık… Bu iş ne olursa olsun bitmeli. Elli sene önce öldüyse bu adam, kemiklerini istiyorum artık babamın. Artık hiçbir mazereti de kabul etmem. Annemin yattığı yer belli ama babam… Büyük fark var. Ölmeden babamı gömebilmek istiyorum. Kayıp ailesi olarak barışı kalpten desteklerim. İnsanların barış içinde yardımlaşarak yaşaması lazım. Bunun mücadelesinde de varım, her zaman da oldum. İnsanlar da birbirlerine karşı sevgi içinde olmalı. O zaman belli olaylar yaşandı. Savaşta her şey yaşanır. Mantık aranmaz. Babamın kimler yüzünden kayıp olduğu da meçhul. Kin tutmak bize ne getirecek? Babamı geri getirecek mi? Ben babamın kemiklerini istiyorum başka bir isteğim yok. Bilmiyorum… Birileri dedi ki CYTA’nın orada heykelin olduğu yerde bisikletle gece gelirken vurmuşlar. Eğer öyleyse bile sevinecek haldeyim. En azından işkence edilmeden bir anda ölmüştür. Türkler de öldürmüş olabilir. CTYA’a doğru gelirken bizim taraftakiler de vurmuş olabilir. Biz ölüsünü istiyoruz. Artık nasıl öldüğü, kimin öldürdüğünün bir önemi yok… Öldüğünü bilmek istiyoruz.”
“Kayıplar konusu kapanmadan çözüm zor”
Toluk, bu konuda medyanın da yanlarında olmasına ihtiyaç duyduklarını söylüyor ve “Kayıp Şahıslar Komitesi çok güzel uğraş içinde. Çok memnunuz. Onlara teşekkür ederiz. Bize çok fazla yardımcı oluyorlar. Bu sadece onların ve bizim mücadelemiz değil. Kayıplar konusu kapanmadan çözüme de ulaşmak zor” diyor.
Fotoğraflar: İsmail VOLKAN
Yorumlar kapalı.