Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim üyesi Doç. Dr. Sertaç Ak madde kullanımının önüne geçmekteki en etkili yolun önerildiği zaman hayır demek olduğunu anlattı.
Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Kültegin Ögel, “Kişi bir yakınının madde kullandığını ilk öğrendiği zaman şoka uğrar ve ne yapacaklarını bilemez. Bu nedenle nasıl davranmaları gerektiği çok önemlidir. Hemen gidip ‘ne oldu? ne için?’ diyerek konuşmaya çalışmayın. Konuşmak için en doğru zaman sakinleştikten sonra olacaktır.” dedi.
Cemre CEMALİ
Başbakan Ünal Üstel’in eşi Zerrin Üstel’in himayelerinde düzenlenen “KKTC Uyuşturucu ile Mücadele Stratejileri Paneli”nde sunum yapan psikiyatri uzmanları madde kullanımına ilişkin yapılması gerekenler hakkında önemli bilgiler paylaştı.
KIBRIS muhabirine konuşan Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim üyesi Doç. Dr. Sertaç Ak, uyuşturucunun ilk önerildiği zaman reddedilmesinin önemine değinirken, Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Kültegin Ögel, madde kullanımını ilk öğrenen ailelerin nasıl tepki vermeleri gerektiğini anlattı.
Ak: Biz zincirin son halkasıyız
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim üyesi Doç. Dr. Sertaç Ak bağımlılık tedavilerinde kullanılan ilaçlar hakkında bilgi vererek sözlerine başladı:
“Kabaca ikiye ayırabiliriz birincisi aynı madde gibi etki edip maddenin yerine konulduğu ilaç tedavileridir ki kişi madde kullanmasın onun yerine madde benzeri etki olarak verelim ve o şekilde kişiyi maddeden uzak tutalım mantığı ile ilerleyen ilaçlardır. İkincisi ise; beyin ters etki yaparak tamamen maddeden kurtulmayı hedefleyen ilaçlardır.”
Ak, bu ilaçların hangi kişiye uygun olduğunun hekimler tarafından belirlendiğinin altını çizerek “madde tedavisi bir bütündür. Madde ile mücadele bir zincir şeklindedir. Biz zincirin son halkasıyız. İş bize kadar gelmişse, bağımlılık oluşmuşsa gerçekten çok zorlanıyoruz. Daha önemli olan bizden önceli aşamalardır.” dedi.
Madde bağımlılığında mücadelenin bir bütün olduğunu, önleme ile başladığını ve tedavi ile bittiğini kaydeden Ak, arada pek çok zincir olduğunu ve bunlar arasında bir aksama olması halinde o toplumda madde bağımlılığı sorununun ortaya çıktığını ifade etti.
“İlk önerildiğinde ‘hayır’ de”
Ak, “KKTC’de bağımlılık sorunu yaşamak istemiyorsanız bu zincirin tüm halkalarını sağlam tutmak zorundasınız. En önemlisi önleme ile çalışmalarda hiç başlamamak ile ilgili çalışmalarda bunu ön planda tutmak zorundasınız.” diyerek madde bağımlılığının bir beyin hastalığı olduğunu ve madde bağımlılığının beyine bir kere işlenmesi halinde ömür boyunca kişinin hafıza hücrelerinin çıkmadığına vurgu yaptı.
Bu nedenle de tedavi de başarı şansının ancak yüzde 50’lerde olabildiğine dikkat çeken Ak, “O da çok ciddi bir biçimde ve çok ciddi merkezlerde rehabilitasyon merkezlerinde bu tedavi verildiği zaman olabilir. Buna da herkes ulaşamıyor. Bu nedenle dünyada en etkili olduğu bilinen ilk önleme çalışması şudur ‘hayır de’ ilk önerildiğinde hayır demektir.”
Ögel: Konuşmak için önce sakinleşmeli
Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Kültegin Ögel, yaklaşık 28 yıldır bağımlılık alanında çalıştığını ifade ederek çocuğunun ya da bir yakının madde kullandığını öğrenenlerin ne yapması gerektiğine yönelik şunları söyledi:
“İlk öğrenen insanlar şoka uğrar ve ne yapacaklarını bilemezler. Bu nedenle nasıl davranmaları gerektiği çok önemlidir. Hemen gidip ‘ne oldu? ne için?’ diyerek konuşmaya çalışmayın. Öncelikli olarak okuyun web sitelerinden kitaplardan bilgilenin, sakinleşin. O öfke, üzüntü ve kaygı ile konuştuğunuzda yanlış davranışlar sergilenebilir.”
Konuşmak için en doğru zamanın sakinleştikten sonra olacağını belirten Ögel, öncelikli olarak hissedilen kaygılardan bahsedilmesinin önemine işaret etti.
Ögel, “ben böyle bir şeyden kaygı duyuyorum, beni rahatlatır mısın?” denilebileceğini söyleyerek bu noktada genelde reddedildiğine dikkat çekti.
Konuşma anında reddedildiğinde, aynı konunun15-20 gün sonra tekrara açılabileceğine vurgu yapan Ögel, “kaygım devam ediyor. Böyle şeyler duydum.. böyle şeyler gördüm…” denilerek yeniden sorulabileceğini açıkladı.
Ögel, uzun zamandır bu alanda çalıştığını ve deneyimlerinden yola çıkarak, 3-4 kere sorduktan sonra madde bağımlısı kişilerin bunu kabul ettiğini söyleyerek “çok hızlı davranmanıza gerek yok, sabırlı olun acele etmeyin ama iyi sonuç alın.” vurgusu yaptı.
“ ‘Tedavi ol, iyileş’ yerine ‘bir uzmana danışalım’ denilmeli”
Sıklıkla karşılaştıkları sorunun bir bağımlının tedaviye başlamak istememesi olduğunu belirten Ögel, “Çünkü değişmek zordur ve bunun için çaba sarf etmek gerekiyor. Bu nedenle tedaviye başlamak istemezler.” dedi.
Ögel, tedaviyi reddeden madde bağımlılarına karşı ne yapılması gerektiği hakkında bilgi vererek şöyle devam etti:
“Kişi tedaviyi reddediyorsa ‘tedavi ol, iyileş’ demek yerine ‘gidip bir uzmana danışalım, bize hakem olsun, fikir versin’ denilebilir. Tedavi olmaktan kaçarlar ama danışmanlık almaktan çoğunlukla kaçmazlar. Yine danışmanlığı da reddederse birkaç hafta sonra tekrar danışmanlık almak üzere konuşmayı deneyebilir, konuşurken sadece anne baba ya da eşlerin korkusu etkili olmaz yanınıza birisini de alıp konuştuğunuzda tedaviye başlama isteği daha çok artacaktır. Tedavi çok önemlidir ama önemli olan ilk adımı atmadır.”
Fotoğraflar: Serap KABAK
Yorumlar kapalı.