Tarım ve hayvancılığın içinden gelen ve adada ilk olarak ayçiçeğinden hayvan yemi elde eden Ali Osman Can, ayçiçeğinde verimin çok yüksek olduğuna dikkat çekerek, üreticilere çağrıda bulundu:
“Devlet desteklesin”… 6 yıldır ayçiçeği üretimi yapan Ali Osman Can, çok yüksek verim elde ettiğini belirterek, rekoltenin bu sene 5-6 ton arasında olduğuna dikkat çekti. Devletin üreticilere destek vermesi gerektiğini ifade eden Can, buradaki amaçlarının dışa bağımlılıktan kurtulmak olduğunu kaydetti.
“Para ülke içerisinde kalır”… “50 yıldır arpa eke eke, arpada 7 çeşit hastalık mevcut oldu. Artık değişim şart.” diyen Can, ayçiçek tohumunun çok pahalı olduğunu belirtti. Can, “Bu yemin bana ucuz gelmesi gerekir ki ben de ucuz et üretebileyim. Bu yapılırsa paramız ülke içinde kalır.” ifadelerini kullandı.
“Her kiloda yüzde 18 protein, 5.1 de yağ var”… En kaliteli yem kategorisinde başı çeken yoncanın ‘kraliçe’ olduğuna, ancak ayçiçek slajında yoncadan daha üstün enerji ve protein bulunduğuna vurgu yapan Can, “Ayçiçek slajında yüzde 18 protein, yüzde 5.1 de yağ mevcut.” dedi.
Emine Gül ÖZER
Muratağa köyünde 1954’te dünyaya gelen Ali Osman Can, baba mesleği olan tarım ve hayvancılığın içinden gelen biri. Can, tarımdaki tecrübelerini kullanarak ülkede bir ilke imza atıp ayçiçeğinden hayvan yemi elde etti.
KIBRIS’a konuşan Can, ayçiçeğinde verimin çok yüksek olduğuna dikkat çekerek, üreticilere “ayçiçeği üretin” çağrısı yaptı.
Teknik okul mezunu olmasına rağmen kendi işini yapmayıp toprak ve hayvancılıkla uğraşan Can, üretimin önemine vurgu yaptı.
Ali Osman Can, geçmişte üreticilerin kendi yemlerini kendilerinin ürettiğine dikkat çekerek, “1974’ten sonra bu ülkede öyle bir model geliştirdiler ki taşıma yemle hayvan besleme şekli oluşturuldu. Bu doğru değil. Bizim ekilebilir 801 bin dönüm arazimiz var. Biz bu arazilerden, hayvanın ihtiyacı olan enerji ve proteini maksimum şekilde üretmemiz gerekir.” şeklinde konuştu.
Bu görüşü hayat felsefesi haline getiren Can, adaya bir ilki taşıyarak, yaklaşık 6 yıl önce ayçiçeği slaj üretimine girişti.
Üretimden çok fazla verim aldığını ve kendi hayvan yemini kendisinin ürettiğini kaydeden Can, tüm üreticilere de bu işe girişmeleri yönünde çağrı yaptı.
“Ayçiçeği slajı üretiminde 6 yılı geride bıraktık”
Adada ilk ve tek olarak ayçiçeği slajı işine girişen Ali Osman Can, üretime başlama hikayesini şöyle anlattı:
“Ayçiçeği üretiminde bu yıl 6’ncı ya da 7’nci yılına girdik. Çok başarılı olduk. Arpanın ihtiyacı olan 250 miligramlık yağış alan bir ülkede ayçiçeği her halükarda yetişir diye düşündük. Arpadan çok daha iyi bir verim aldık. Biz bunları kanıtladık.”
Bu işe girişirken önce Ukrayna’da ayçiçeğini yem bitkisi olarak kullandıklarını öğrendiğini, sonrasındaysa İzmir Torbalı’da bunun yavaş yavaş yaygınlaştığını ve hayvan yemi olarak kullanıldığını gördüğünü belirten Can, şöyle devam etti:
“Sonra bir araştırma yaptım. Ne kadar su ister, hangi şartlarda olur diye… Bizim ülkemizde susuzluğa en dayanıklı olan tohumu buldum ve o tohumu 6 yıldan beri kullanıyorum. Birim alandan 5-6 ton ürün elde ettiğimiz yıllar oldu. Bu yıl da rekolte 5-6 ton civarı. 5-6 ton derken, her kiloda yüzde 18 protein var, 5.1 de yağ var. Bu ülkeye gemilerle taşınan soya, ayçiçek posası, mısır gibi karışımlardan elde edebileceğiniz yüzde 17 proteinden çok daha değerlidir. Bu ülkede bu yaygınlaştırılmış olsa bizim cebimizdeki para yurt dışına gitmez, cebimizde kalır.”
“Kendi hayvan yemimi üretiyorum”
Ayçiçek yağının çok değerli olduğunu belirten Can, üretimini, iç ve dış pazarda satmak amaçlı değil, sadece hayvanlarının yem ihtiyacını karşılamak için yaptığına dikkat çekerek, “Bu ülkede yağ sanayisi yok. Halbuki ayçiçek yağı sanayisi de olsa bu ülke kendi yağını da üretir, posası da hayvan yemi olarak kullanılır. Ben şu an bu ayçiçek slajını ne iç, ne dış pazara satıyorum. 80 tane sağmalı büyükbaş hayvanım var. Kendi yemimi karşılıyorum bu işle.” ifadelerini kullandı.
Üretimin zor yanları olduğuna da dikkat çeken Can, “Ayçiçek tohumu Türkiye’den ithal ediliyor ve tohumu çok pahalı. Ayçiçek tarlarının ekim ayından yatağa hazırlanması gerekir, bu dört beş sürüm gerektiren bir işlem. Bu işlemi yaparken de ciddi anlamda mazot harcıyoruz. Bu da önemli bir girdidir. Bu yemin bana ucuz gelmesi gerekir ki ben de ucuz et üretebileyim. Benim üretmeye çalıştığım bile pahalıya mal oluyor.” şeklinde konuştu.
“Yüzde 18 protein, yüzde 5.1 de yağı mevcut”
Can, yaklaşık 150-200 dönüme ayçiçeği ektiklerini anlatarak, verimin çok yüksek olduğuna dikkat çekti. Can, normal şartlarda en kaliteli yemin, ‘yonca’ olduğunu, fakat ayçiçeği slajının yoncadan da üstün olduğunu belirtti ve şunları kaydetti:
“Ayçiçek slajı, yoncadan daha üstün enerji ve proteine sahip. Yonca su ister, ama ayçiçeği tamamen yağmura yönelik. Buradaki amaç, kaliteli, proteini yüksek hayvan yemi üretmek. Buradaki amacımız, dışa bağımlılıktan kurtulmak ve kendi öz kaynaklarımızı kullanmak. Ben bütün üretici arkadaşlarıma öneriyorum. Çünkü yüzde 18 protein, yüzde 5.1 de yağı mevcuttur. Her türlü tahlilleri de yaptırılmıştır. Kimse ayçiçeği ekmekten geri durmasın. Önümüzdeki yıllar umarım birçok üreticimiz de bu deneyimi kazanır.”
“Devletin rezerv arazileri kaliteli yem üretimi için şartlı olarak kullandırılmalı”
Bu işin ticaretini yapmak ve dışarıya muhtaç olmadan tüm üreticilerin kendi öz kaynaklarını kullanarak ekip biçebilmesi için yeterli alan olmadığına dikkat çeken Can, şöyle devam etti:
“Bu memlekette söylenen devletin 20 bin dönüm rezerv arazileri olduğu yönünde. Bu araziler hayvancının kullanımına verilmeli ve kaliteli yem üretimi için şartlı olarak kullandırılmalıdır diye düşünüyorum. 50 yıldır arpa eke eke, arpada 7 çeşit hastalık mevcut oldu. Değişim şart artık. Bununla birlikte Genel Tarım Sigorta Yasası da var.
Arka arkaya ekilen anız, kuraklık kapsamı dışındadır denir. Ama ne yazık ki buna rağmen arka arkaya ekilen anıza, devlet, doğrudan gelir desteği, mazot desteği veriyor. Bu doğru değil, ülke kaynaklarını çarçur etmektir. Biraz ona, biraz buna derken doğru noktaya ilerleyemiyoruz.”
Fotoğraflar / ÖZMEN YILANCILAR
Yorumlar kapalı.