İstatistikler “İnşaat patladı, topraklarımızı kaybediyoruz” söylemlerinin doğru olmadığını gösterdi. Yapılan araştırmada 2021-2024 arasında sadece bin 804 dönüm üzerine 23 bin 635 daire yapıldığı ortaya çıktı.
3 yılda 23 bin 635 daire inşa edildi… İnşaat Müteahhitleri Birliği, İnşaat Komitesi üyesi Özalp Nailer, 2021-2024 arasındaki inşaat faaliyetlerine yönelik yapılan araştırmanın sonuçlarını paylaştı. 9 büyük firmanın yürüttüğü 54 projede 23 bin 635 daire yapıldığını kaydeden Nailer, bu konutlar için kullanılan arazinin sadece bin 804 dönüm olduğunu, ülke yüz ölçümüne göre kullanılan arazi oranının 10 binde 7, yani yüzde 0.07’ye tekabül ettiğini vurguladı.
İsrailli alıcı sayısı sadece yüzde 6.49… İskele’nin yüzde 59.11 oranı ile en çok konut satılan ilçe olduğuna dikkat çeken Özalp Nailer, satılan konutların ülke vatandaşlarına göre dağılımı hakkında da bilgiler verdi. Toplam satışın yüzde 30’unun Kıbrıslı Türkler ve Türkiyelilerden oluştuğunu söyleyen Nailer, “Topraklarımızı Yahudiler alıyor” söylemlerinin gerçekleri yansıtmadığını, İsraillilerin satın aldığı dairelerin oranının yüzde 6.49’da kaldığını açıkladı.
Yaşamak için değil yatırım için… Özalp Nailer, verilerin konut arzının yüzde 93’ünün stüdyo, 1+1 ve 2+1 olduğunu gösterdiğinin altını çizerken, “Bu veriler yatırımcıların bunları kısa vadeli yani AirBNB modeli ile kiraladıklarını, proje üreten firmaların verilerinden görüyoruz. Yüzde 40 oranında kiraya verme eğiliminde olduğu geçmiş verilerden çıkarılmaktadır. Bu hesap yöntemi ile yıllık arzın 5 bin 473 adeti kiralanan konut oluyor.” ifadelerini kullandı.
KIBRIS Özel
İnşaat Mühendisleri Odası tarafından yapılan “Taşınmaz Mal Krizinin İnşaat Sektörüne Etkisi” panelinde sunum gerçekleştiren Kıbrıs Türk İnşaat Müteahhitleri Birliği (KTİMB) çatısı altında faaliyet gösteren İnşaat Komitesi Üyesi Özalp Nailer, inşaat sektörünün mevcut durumuna ilişkin çok önemli istatistiki veriler paylaştı.
Nailer, verilerin detaylarını KIBRIS okurları için yorumlarken, kamuoyunda birçok ‘doğru bilinen yanlışların da gün yüzüne çıkmasını sağladı.
Özalp Nailer, yap-sat sektörünün gerçek verilerle analizi ve interpolasyon ile 10 yıllık projeksiyon yaptıklarına dikkat çekerek, Yap-Sat sektörünü domine eden büyük ölçekli 9 proje yatırımcısının 2021-2024 yılları arasında yapılmış ve satışa sunulmuş olan tamamlanmış veya halen devam eden projelerin gerçek verilerinden derlenmiş bir çalışma ortaya koyduklarını kaydetti.
Bu veriler ile yatırımcı profili, konut türleri, bölgesel dağılım, interpolasyon ile 10 yıllık projeksiyon, konutların arazi kullanım miktarı, konut satışlarının ülke ekonomisine katkıları ortaya çıktı.
3 yılda 23 bin 635 konut
Nailer, “Bu veriler ülkedeki projelerin yaklaşık %75’ini temsil ettiği kabulü ile yapılmıştır. Yapılan çalışmada verileri toplanan firma sayısı 9, proje sayısı 54, projelerde arz edilen konut sayısı 17 bin 726 adet (%75’ine göre) ve bu oranın yüzde 100’e tamamlandığında toplam proje arzı 23 bin 635 adet daire yapıldığı görülmektedir.” dedi.
Toplam arzın yüzde 70.68’i (16 bin 705) konut stüdyo ve 1+1 konutlardan oluştuğunun görüldüğüne dikkat çeken Nailer, sözlerine şöyle devam etti:
“Bu veri çok önemlidir. Çünkü bu tip daireleri alan kişiler bu ülkeye yerleşmek veya uzun vadeli yaşamak için değil, yatırım yapmak maksadı ile geliyorlar. Sitelerdeki veriler bunu doğruluyor. Yine bu veriler bize gösteriyor ki, yapılan projeler kısa vadeli konaklamaya uygun tesislerdir. Yeni turizm trendi olan AirBNB modeli konutlar, siteler ve rezidanslar üretildiğini göstermektedir.”
İstatistiklerin detaylarını paylaşan Özalp Nailer, 2021-2024 verilerinden hesaplanan yıllık konut arzının yaklaşık 7 bin 878 adet olduğunu bunun da arzın yaklaşık 5 bin 568 adetini stüdyo ve 1+1 konut olarak piyasaya sunulduğunun ortada olduğuna vurgu yaptı.
Satılan konutların sadece yüzde 6.49’i İsrailli
Arz edilen konutların ilçelere göre dağılımı hakkında da bilgiler veren Nailer, İskele’de yüzde 59.11, Gazimağusa’da yüzde 21.42, Girne’de yüzde 16.07 ve Lefke’de yüzde 3.4 oranında konutların yapıldığını söyledi.
Satılan konutların ülkelere göre dağılımı hakkında da bilgiler veren Özalp Nailer, toplam satışın yüzde 30’u Kıbrıslı Türkler ve Türkiyelilerden oluştuğunu söyledi. Nailer, “Topraklarımızı Yahudiler alıyor” söylemlerinin gerçekleri yansıtmadığını rakamlarla ortaya koydu. İşte bu rakamlar:
Satılan konutları yüzde 18.45 oranında Türkiyeliler, yüzde 11.62 oranında KKTC’liler, (Toplam satışın %30.07 si Türkler oluşturuyor), yüzde 24.6’sını AB ülkeleri vatandaşları, yüzde 12.71’ini Ruslar, yüzde 11.22’sini İranlılar, yüzde 6.49’unu İsrailliler, yüzde 5.28’ini Ukraynalılar, yüzde 4.15’ini Türki Cumhuriyetlerden kişiler ve yüzde 2.53’ünü de diğer ülkelerden kişiler satın aldı. Amerika Birleşik Devletleri’nden yüzde 0.84 ve Arap ülkelerinden de yüzde 0.67 oranında mülk sahibi olanlar var.
Alıcı profillerinin yatırım bölgelerine göre dağılımları konusunda da bilgiler paylaşan Nailer, en yoğun satış yapılan Esentepe, İskele Long Beach ve İskele Boğaz bölgesinde KKTC ve Türkiyelilerin yoğun konut edindiği, Tatlısu bölgesinde de Avrupa Birliği ülkelerin vatandaşlarının çok sayıda konut aldığının görüldüğüne işaret etti. İşte detaylar:
Hangi ülke vatandaşları, nerelerden, ne kadar mal aldı?
TC ve KKTC’lilerin Esentepe’de aldığı mal oranı yüzde 37.12, Tatlısu’da yüzde 22.72, Lonf Beach’te yüzde 27.22 ve İskele Boğaz’da yüzde 38.9.
AB vatandaşlarının Esentepe’de yüzde 27.85, Tatlısu’da yüzde 22.72, Long Beach’te yüzde 27.22 ve İskele Boğaz’da yüzde 23.74.
Rusya vatandaşlarının Esentepe’de yüzde 13.97, Tatlısu’da yüzde13.38, Long Beach’te yüzde 12.87 ve İskele Boğaz’da yüzde11.74.
Ukrayna vatandaşlarının Esentepe’de 8.52, Tatlısu’da 6.33, Long Beach’te yüzde 3.92 ve İskele Boğaz’da yüzde7.78.
İran vatandaşlarının Esentepe’de yüzde 3.73, Tatlısu’da 1.35, Long Beach’te yüzde 17.69 ve İskele Boğaz’da yüzde 5.57.
Birleşik Krallık vatandaşlarının Esentepe’de yüzde 2.49, Tatlısu’da yüzde 0.93, Long Beach’te yüzde 1.38 ve İskele Boğaz’da yüzde1.21.
İsrail vatandaşlarının Esentepe’de yüzde 0.77, Tatlısu’da yüzde 2.49, Long Beach’te yüzde 9.07 ve İskele Boğaz’da yüzde 6.84.
En çok stüdyo ve 1+1 satışı oldu
Satılan ev tiplerinin ülkelere göre alıcı oranları incelendiği zaman; alıcıların bu konutları yaşamak için değil, ticari bir amaç için aldıklarının görüldüğünü yineleyen Nailer, bu konutların genellikle turizmde konaklama olarak kullanıldığının anlaşıldığına dikkat çekti. Nailer, satılan konut tiplerinin alıcılar profilini paylaştı.
KKTC ve TC vatandaşlarının aldığı konutların yüzde 31.07 gibi büyük bir oranı stüdyo daireler. Türkler’in yüzde 29.71’i 1+1 daire satın alırken 2+1 daire alma oranları da yüzde 28.51. KKTC ve TC’li alıcıların yüzde 44.44 oranı 2+1 villa satın alırken, 3+1 alanların oranı yüzde 30, 3+1 villa alanların oranı da yüzde 30.08.
Avrupa Birliği vatandaşlarının birinci tercihi 2+1 villa. AB vatandaşlarının yüzde 55.56’sı 2+1 villa satın alırken yüzde 40.6’sı da 3+1 villa tercih etti. Yüzde 24.38 stüdyo, yüzde 25.54 1+1, yüzde 23.02 2+1 ve yüzde 20 oranında da 3+1 satın alımı yapıldı.
Rusya vatandaşlarının yüzde 13.14’ü stüdyo, yüzde 12.46’sı 1+1, yüzde 11.90 2+1, yüzde 15.79 3+1 ve yüzde 13.53 3+1 villa tercih etti.
Ukraynalıların yüzde 5.58’i, yüzde 5.97 1+1, yüzde 4.12 2+1, yüzde 6,32 3+1 ve yüzde 0.75 3+1 villa.
İran vatandaşları tarafından satın alınan konutlara bakıldığında yüzde 9.41, yüzde 11.87 1+1, yüzde 13.68 2+1, yüzde 17.37, yüzde 0.75 3+1 villa.
Çok tartışılan İsrail vatandaşlarının aldıkları konutların çeşitleri incelendiğinde şu tablo ortaya çıkıyor: Yüzde 6.5 stüdyo, yüzde 6.59 1+1, yüzde 7.28 2+1, yüzde 1.05 3+1 ve yüzde 3.13 3+1 villa.
İnşaat alanı sadece bin 804 dönüm
Özalp Nailer, satılan konutlar için kullanılan arazi büyüklüğü hakkında da önemli bilgiler paylaştı. 2021-2024 yılları arasında arz edilen konut sayısının 23 bin 635 adet olduğunu söyleyen Nailer, bu konutlar için kullanılan arazinin sadece bin 804 dönüm olduğunu vurguladı. Ülke yüz ölçümünün 3 bin 355 kilometre kare olduğunu anımsatan Nailer, kullanılan arazinin ülke yüz ölçümüne oranının sadece 10 binde 7 yani yüzde 0.07 olduğunu kayıtlara geçirdi. Nailer’e göre bundan sonraki 10 yıl daha inşaat sektörü bu hızda bile gitse arz edilen konut sayısı 102 bin 415’e ulaşır. Bunun da kullanılan arazi noktasındaki karşılığı bugün kullanılan da dahil olmak üzere 7 bin 825 dönüm olur. Bunun da ülke geneline oranı ancak yüzde 0.79’e denk geleceğinin altını çiziyor.
Kıyıların sadece yüzde 12’sinde yapılaşma var
Kıyılardaki yapılaşmaya yönelik eleştirileri de yanıtlayan Nailer, KKTC’de 584 kilometrelik kıyı şeridi olduğunu anımsatarak, bu şeridin yüzde 60’lık kısmının imara kapalı olduğunun altını çizdi. Özalp Nailer, geriye kalan yüzde 40’lık kıyı şeridinin sadece yüzde 12’lik alanında yapılaşma olduğunu ifade ederek, istatistikler üzerinden konuşulması gerektiğine vurgu yaptı.
Nailer, inşaat sektörünün ekonomiye çok yönlü katkıları olduğuna dikkat çekerek, yanlış bilgiler üzerine yapılan konuşmaların ve yayınların sektöre zarar veren bir algıya neden olduğunu ve bunun da ülke ekonomisini dağıtabileceğini vurguladı.
Konutların AirBNB yöntemi ile kiraya verilmesi
Özalp Nailer, verilerin konut arzının yüzde 93’ünün stüdyo, 1+1 ve 2+1 olduğunu gösterdiğinin altını çizerken, “Bu veriler yatırımcıların bunları kısa vadeli yani AirBNB modeli ile kiraladıklarını, proje üreten firmaların verilerinden görüyoruz. Stüdyolar 2 yatak, 1+1’ler 3 yatak ve 2+1’ler 4 yatak kapasitesi olarak hesap edilerek aynı zamanda stüdyo yüzde 90, 1+1 yüzde 80, 2+1 de yüzde 40 oranında kiraya verme eğiliminde olduğu geçmiş verilerden çıkarılmaktadır. Bu hesap yöntemi ile yıllık arzın 5 bin 473 adeti kiralanan konut oluyor.” ifadelerini kullandı.
“Kiraya verilen konutlardan kazanılan yıllık yatak kapasitesi ise 14 bin 434 yataktır. Bu da turizme büyük bir hizmettir.” diyen Nailer, Devletin bu alandaki yasal boşluğu da doldurmak için bir yasa hazırladığını, yeni yasama döneminde yasanın geçmesiyle hem kayıt altına alınacağını, hem de devletin bu kiralardan maddi kazanç sağlayacağının altını çizdi.
10 yıl sonra kira amaçlı konutların satışından 9 milyar 754 milyon sterlin gelir olacak
Yıllık kiraya verilmeyen ve ikamet edilen konut sayısının 2 bin 405 olduğuna dikkat çeken Nailer, 2021-2024 arasında arz edilen konutların 2025-2034 arasında aynı istatistiksel veriler ile kiraya verme amaçlı olanların satışında elde edilecek vergi ve TMK’ya katkı payı hesaplamasını yaptıklarını açıkladı. Buna göre istatistiksel veriler ile yapılan enterpolasyonlar 10 yılda Kira Amaçlı Konutların satış gelirleri 9 milyar 754 milyon 223 bin 110 sterlindir. Bu konutlardan elde edilecek TMK için alınan pay ise 414 milyon 56 bin 812 sterline tekabül ediyor. Devletin alacağı devir harcı toplamı ise 621 milyon 85 bin 218 sterlin.
Özalp Nailer sözlerine şöyle devam ediyor:
Yatırımcı her yıl 14 bin yatak kazandırıyor
“Bunu bir başka şekilde yorumlarsak; ülkemize her yıl yaklaşık 14 bin yatak kazandıran yatırımcılar sayesinde ‘Turizm Amaçlı Tesis’ yapıyoruz. Bunun için yaklaşık 10 milyar sterlin yatırım ülkeye geliyor. Ve ülkemize 10 yılda mevcut yatak kapasitesine ilave yaklaşık 140 bin yatak daha kazandırılıyor. Aynı zamanda bu yıllar içinde Kıbrıs’ta bütünlüklü bir çözüme ulaşılıncaya kadar sadece kira amaçlı satılan konutlardan, yılda yaklaşık 50 milyon sterlin bir kaynak kazandırılmış olacaktır.”
Kiraya vermek amaçlı yani kısa vadeli kira amaçlı konutların turizme kazandırılması sonucunda 10 yıllık projeksiyonları da paylaşan Nailer, “10 yıllık interpolasyonda yaklaşık 76 bin 42 konut kiralanacak. 10 yıl sonunda yaklaşık 176 bin 810 yatak kapasitesine ulaşılacak. Bugünkü değerler ile Turizm geliri yaklaşık 3 milyar 182 milyon 586 bin 780 sterlin olacak. Bugünkü değerler ile yaklaşık 1 milyar 689 milyon 462 bin 871 sterlin yıllık kira geliri toplanacak. Bugünkü kira stopaj değerleri ile de yıllık 219 milyon 630 bin 173 stopaj vergisi devletin kasasına girecektir.”
Özalp Nailer, konuşmasının sonunda “Özetle bugünkü piyasaya arz edilen verilerin 10 yıllık devamının aynı olması öngörüsü ile yapılan interpolasyonlardan çıkan sonuç, 10 yılda yaklaşık 18 milyar satış geliri olacak.
Bunun yaklaşık 11 milyarı piyasa ve alt sektörlere dağılacak. Yaklaşık 1.5 milyar vergi ve harç verilecek ve TMK’ya 713 milyon kaynak aktarılacaktır.” diyerek sektörün hem kamu maliyesine hem de ülke ekonomisine sağladığı ve bundan sonra sağlayacağı kazanımları anlattı.
Yorumlar kapalı.