Fizyoterapist & Schroth Terapist Kardelen Besen Aktuğ, skolyoz konusunda aydınlatıcı bilgiler verdi:
Skolyoz, en yalın tanımlamayla, omurganın yana eğrilmesi. KKTC’de bu konuda net veri yok; ancak Akdeniz bölgesinde gençlerde görülme oranı yüzde 2-3.
Zamanında tanı ve tedavi başlatılması, gelecekteki sorunları azaltıyor.
Bu konuda, Fizyoterapist & Schroth Terapist Kardelen Besen Aktuğ, KIBRIS Gazetesi’nin sorularını yanıtladı. Besen Aktuğ, “Skolyoz tedavisi, hastanın yaşı, eğrilik derecesi ve skolyozun ilerleme riskine göre şekillendirilir. Erken tanı ve doğru tedavi yöntemi ile skolyozun ilerlemesi önlenebilir veya yavaşlatılabilir. Hafif dereceli skolyoz vakalarında düzenli takip ve egzersiz yeterli olabilirken, daha ciddi vakalarda korse ve cerrahi müdahale gerekebilir. Skolyoz tedavisinde fizik tedavi ve özellikle Schroth yöntemi önemli rol oynamaktadır.” dedi.
Besen Aktuğ ile yaptığımız mülakatı, birlikte okuyalım…
Skolyoz nedir?
Skolyoz, Yunanca “Çarpık ya da kavisli” anlamına gelen “Scolio” kelimesinden türetilen bir omurga rahatsızlığıdır. Omurganın yana eğilmesi durumudur. Normalde arkadan bakıldığında düz olması gereken omurga skolyozu olan bireylerde “S” ya da “C” şeklinde yana eğrilmiştir. Üç boyutlu kompleks eğrilik skolyoz, omurganın kendi ekseninde dönmesi sonucu ortaya çıkar ve 10 derece üzerindeki eğriliklere skolyoz denir.

Skolyoz neden olur?
Skolyozun nedenleri çeşitlidir ve skolyoz, altta yatan sebebe göre farklı kategorilere ayrılır. Skolyoz vakalarının yüzde 80’ini İdiyopatik Skolyoz oluşturur ve nedeni tam olarak bilinmeyen omurga eğriliğidir. Genellikle sağlıklı çocuklarda ve ergenlerde, hiçbir belirgin sebep olmaksızın omurgada yana doğru bir eğrilik ve omurganın kendi ekseni etrafında dönmesi şeklinde ortaya çıkar. Doğum öncesi dönemde omurganın anormal gelişimi sonucu ortaya çıkan Konjenital Skolyoz ise omurların tam olarak oluşmaması veya birbirine kaynamaması ile meydana gelir. Nöromüsküler Skolyoz ise sinir ve kas hastalıklarına bağlı olarak omurga ve çevresindeki kaslarda dengesizlikle birlikte meydana gelen omurga eğriliğidir. Bunların dışında yaşlılıkta ortaya çıkan Dejeneratif Skolyoz omurgadaki disk ve eklemlerin zamanla aşınması sebebiyle oluşur.
Skolyoz belirtileri nelerdir?
Hafif dereceli skolyoz, uzun süre fark edilmeyebilirken; daha belirgin eğriliklerde görsel ve fiziksel bazı belirtiler ortaya çıkabilir. Omuz ve kalça asimetrisi en yaygın belirtilerindendir. Örneğin, bir omuz diğerine göre yüksek veya daha önde görünebilir, kalçanın bir tarafı diğerine göre daha belirgin ya da yüksek olabilir. Skolyozun yapısal belirtisi gibozite ise omurgada meydana gelen eğrilik sonucu oluşur. Omurgadaki rotasyonel hareket, omurganın bağlı olduğu kaburgaları da etkileyerek sırtın bir tarafında çıkıntıya sebep olur. Hasta öne doğru eğildiğinde sırtın bir tarafında kaburgaların diğer tarafına göre daha çıkıntılı olduğu görülür. Duruş bozuklukları da skolyozun önemli belirtilerindendir. Skolyozu olan bir birey doğal dengesini sağlamak amacıyla bir tarafa daha fazla eğilme eğilimindedir, bu da kollar ile bel arasındaki boşluklarda fark yaratır. Örneğin ayakta dururken vücudun eğrildiği taraftaki kol ile bel arasında geniş bir boşluk oluşurken diğer tarafta boşluk olmayabilir. Skolyoz genellikle ağrısız bir durum olsa da özellikle yetişkinlerde ve ilerlemiş vakalarda sırt ve bel ağrısı gibi belirtiler de görülebilir. Ayrıca omurgada eğrilik arttıkça vücudun ağırlık dağılımı bozulduğu için omurlar ve disklerde baskıya yol açarak ağrıyı tetikleyebilir. Eğriliğin ileri seviyelerinde ise göğüs kafesi baskılandığı için solunum güçlüğü ve akciğer kapasitesinde azalma gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Son olarak, skolyoz giysilerin asimetrik durmasına neden olabilir. Omuzlar veya bel hizası dengesiz durabilir, bu da belirtilerin fark edilmesini kolaylaştırır.
“Teşhiste en güvenilir yöntem X-ray”
Skolyoz nasıl teşhis edilir?
Doktor ya da fizyoterapist tarafından yapılan fiziksel muayene sırasında duruş ve vücut simetrisi değerlendirilir. Özellikle hastanın omuz ve kalça asimetrisi olup olmadığına bakılır. Ayrıca kollarla bel arasında oluşan boşluklar değerlendirilir. Fiziksel muayene sırasında en yaygın kullanılan yöntem olan Adam’s Testi de denilen Öne Eğilme Testi sırasında hasta ayakta dururken öne doğru eğilir ve omurganın eğriliğinin yanı sıra varsa kaburgalardaki çıkıntılar gözlemlenir. Bu muayene sırasında skolyoz belirtilerine rastlanırsa, skolyometre kullanılarak gövde rotasyonu açısı ölçülür, daha ayrıntılı incelemeler için görüntüleme yöntemlerine başvurulur. Skolyoz teşhisinde röntgen (X-ray) en güvenilir görüntüleme yöntemi olarak kabul edilir. Röntgen üzerinde yapılan Cobb açısı ölçümü ise skolyozun derecesini belirlemeye yardımcı olur.
Skolyoz nasıl tedavi edilir?
Skolyoz tedavisi, hastanın yaşı, eğrilik derecesi ve skolyozun ilerleme riskine göre şekillendirilir. Erken tanı ve doğru tedavi yöntemi ile skolyozun ilerlemesi önlenebilir veya yavaşlatılabilir. Hafif dereceli skolyoz vakalarında düzenli takip ve egzersiz yeterli olabilirken, daha ciddi vakalarda korse ve cerrahi müdahale gerekebilir. Skolyoz tedavisinde fizik tedavi ve özellikle Schroth yöntemi önemli rol oynamaktadır.

Schroth yöntemi nedir?
Schroth yöntemi skolyozun üç boyutlu yapısını dikkate alarak omurganın eğriliğini düzeltmeye yönelik yapılan özel egzersiz programlarından oluşur. Schroth terapist tarafından uygulanan bu yöntemde egzersizler, kişinin vücut yapısına ve eğriliğin şekline göre belirlenir. Tüm hareketler sırasında özel solunum teknikleri kullanılır ve omurganın doğru şekilde uzaması sağlanır. Aynı zamanda hastanın duruşunu düzeltmeye yönelik manuel teknikler uygulanarak doğru uyarılarla daha iyi bir duruş geliştirilmesine yardımcı olunur.
Skolyozun ilerlemesi durmasına rağmen şikayetler hangi koşullarda artar?
Yanlış duruş alışkanlıkları omurgaya dengesiz yük bindireceği için şikayetleri artırabilir. Ayrıca fiziksel aktivite eksikliği sebebiyle omurgayı destekleyen kasların zayıf olması sırt ve bel ağrılarını tetikleyebilir. Skolyozu olan bireylerde omurga sağlığına uygun olmayan egzersizler yapmak veya aşırı yüklenmek de mevcut şikayetleri tetikleyebilir.
“Aileler bilinçlendirilmeli”
Ülkemizde skolyoz vakalarının görünme yoğunluğu nedir?
Henüz ülkemizde skolyoz vakaları için prevalans çalışmaları yapılmamıştır fakat Akdeniz bölgesi için genç nüfusta skolyoz yaygınlığı yüzde 2-3 civarında kabul edilmektedir.
Erken tanı önemli olduğuna göre, okullarda tarama yapılmasının olabilirliği nedir?
Okullarda skolyoz taramaları, erken teşhis açısından önemli faydalar sağlamasına rağmen bazı uygulama zorlukları içerir. Örneğin skolyoz taraması yapacak sağlık personeli ya da öğretmenlerin skolyozun erken belirtilerini tanıyacak şekilde eğitilmeleri gerekmektedir. Eksik değerlendirmeler gecikmiş tanı gibi olumsuz sonuçlara yol açabilir. Ayrıca skolyoz taramalarında omurga eğriliğini tespit etmek için doğru ekipman kullanılması gerekir ve her okulda bu ekipmanların bulundurulması maliyetli olabilir. Ailelerin skolyoz konusunda yeterince bilinçlendirilmesi de önemli bir ayrıntıdır. Aksi halde, taramada skolyoz belirtisi olan çocukların tedaviye yönlendirilmesi sürecinde zorluklar yaşanabilir. Bir diğer konu, skolyoz ergenlik döneminde ilerleyebileceği için taramaların bir defa yapılması yeterli olmayabilir. 1-2 yılda bir yapılması önerilen düzenli taramalar, okulların programına dahil edilmezse bu sürekliliği sağlamak zor olabilir. Bu zorlukların aşılabilmesi için Sağlık Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığının iş birliği ile kapsamlı bir planlama ve kaynak tahsisi gerekir.
Ailelere bir mesajınız var mı?
Skolyozun erken teşhis edilmesi tedavi sürecini olumlu yönde etkilediğini vurgulamak isterim. Düzenli kontrollerle omurga gelişiminin izlenmesi, gerekli tedavilere zamanında başlanmasına olanak sağlar.




















Yorumlar kapalı.