1. Haberler
  2. Kıbrıs
  3. Ergün Olgun: Hedefleri ‘federasyon’ değil, ‘devolüsyon!’

Ergün Olgun: Hedefleri ‘federasyon’ değil, ‘devolüsyon!’

featured


Eski müzakereci Olgun, kritik cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde Rum tarafının gerçek yüzünü ortaya koydu.

“Türkleri azınlık görüyorlar”… Kıbrıs meselesinin en deneyimli isimlerinden Ergün Olgun, bir federasyonun ‘federasyon’ diye tanımlanması için olması gereken unsurlara dikkat çekerek, “Rum tarafı bunların tümünün karşısında çünkü onların istediği federasyon değil; ‘devolüsyondur’. Yani Kıbrıs Türk toplumunu kendi devletleri karşısında azınlık haline getirip kendi devletlerini ‘yetki devriyle’ yükseltmektir.” dedi.

“Sağlıklı ilişki için tanınmış devlet”… “Karşımızda uluslararası tanınmışlığı olan bir devlet var. Kıbrıs Türk tarafının bu statüye sahip olmadan eşitlik çerçevesinde bir ilişki geliştirilmesi mümkün değil. Dolayısıyla, ancak tanınmış bir devlet zemininde Rum tarafıyla sağlıklı bir ilişki kurabiliriz.” diyen Olgun, aksi takdirde onların daha yüksek bir statüye sahip olduğu bir ilişkiye girme durumuyla karşı karşıya kalırız.” uyarısında bulundu.

Candan MERT

Eski müzakereci Ergün Olgun, KIBRIS TV’de Seher Akbağ’ın sunduğu Gün Ortası programına katıldı.

Moderatör Seher Akbağ, gündemdeki cumhurbaşkanlığı seçimi için öne çıkan iki adaydan birinin tezinin federasyon, diğerinin tezinin ise iki devletli çözüm olduğunu ifade ederken, federasyon için ülkemizde gerekli zeminin olup olmadığı sorusunu Eski Müzakereci Ergün Olgun’a yöneltti.

Olgun, ‘tezlerin yarışı’ ifadesinden ziyade Rum tarafı ile Türk tarafının kafasındaki ‘federasyon’ tanımının denk olmasının, denk değilse aradaki farkın kapatılıp kapatılamayacağının ve ‘federasyon modeli’nin Kıbrıs şartlarına uygun olup olmadığının sorgulanmasının daha önemli olduğunun altını çizdi. Bu gibi hususların toplum tarafından tam olarak anlaşıldığı konusunda endişelerinin olduğunu dile getiren Olgun, “Kıbrıs Türk tarafı izolasyonlar, ambargolar altında kaldı. Bunun getirdiği yorgunluk olmuş olabilir. Konuya başta Türkiye ve Yunanistan olmak üzere asli aktörlerin kendi aralarındaki ilişkiyi sağlıklı bir zemine oturtabilecek ve Kıbrıs’ta onların da çıkarına hizmet edebilecek sürdürülebilir bir anlaşma şartlarının hangi model ile gerçekleştirilebileceği hususunda bakılıp bakılmadığına dair de birtakım endişelerim var.” ifadelerini kullandı.

“Çözümde eşit statü son derece önemli”

Eski Müzakereci Olgun, “Karşımızda Yunanistan marşını çalan bir Helen devleti var. Onlarla gerçekten eşitlik zemininde ilişki geliştireceksek ve bu bir ‘iş birliği ilişkisi’ olacaksa, eşit statü son derece önemlidir” diyerek, bu eşitliğin gereklerinin gözetilmesinin Kıbrıs Türk toplumu için önemine dikkat çekti. Eşitliğin gereklerini yerine getirmiş olmak için Kıbrıs Türk toplumuna eşit statü verilmesi gerektiğini vurgulayan Ergün Olgun, “Karşımızda uluslararası tanınmışlığı olan bir devlet var. Kıbrıs Türk tarafı bu statüye sahip olmadan eşitlik çerçevesinde bir ilişki geliştirilmesi mümkün değil. Dolayısıyla, ancak tanınmış bir devlet zemininde Rum tarafıyla sağlıklı bir ilişki kurabiliriz. Aksi takdirde, onların daha yüksek bir statüye sahip olduğu bir ilişkiye girme durumuyla karşı karşıya kalırız.” dedi.

“Rumların ‘egemen benim’ zihniyeti”

Ergün Olgun, ‘eşit haklar’ meselesinin de önemli olduğunu ifade ederken, Rum tarafının ‘adanın egemeni benim’ dediğini ve bunun karşısında Kıbrıs Türk tarafının egemenlik hakkını teslim etmeden eşit hak zemininde bir ilişki geliştirmesinin önünün kapatıldığını dile getirdi. Olgun, konuşmasında, “Taraflardan biri kendisini egemen görüyorsa ve kendi devleti zemininde bir çözüm arıyorsa bu federasyon olamaz ve bu durumda sağlıklı bir ilişki de geliştirilemez.” ifadelerine yer verdi. Bütün bu durumlardan kaynaklanan nedenlerle Kıbrıs’ta iki ‘tanınmış’ devlet arasında iş birliği ilişkisi geliştirilmesinin önemine dikkat çeken Olgun, bu durumun hem ada için, hem Rum-Türk tarafı için, hem Türkiye ve Yunanistan ilişkilerinin sağlam bir zemine oturması için daha sağlıklı olacağını düşündüğünü belirtti.

“Bu zihniyetle federasyon mümkün değil”

Kendisini yaklaşık 20 yıldır aktif olarak Denktaş döneminden Annan Planı’nın baştan sona müzakerelerinin içinde bulunan teknik nitelikli kişi olarak tanımlayan Ergün Olgun, “Bütün yaşanmışlıklara rağmen hâlâ federal çözümü destekleyen ve bu zeminde Kıbrıs’ta cumhurbaşkanlığına aday olup bunun için müzakereler yapacak adaylar var. Bu adayların bu bahsettiğim nedenlerle cevaplaması gereken birtakım sorular olduğunu düşünüyorum.” ifadelerini kullandı. Federasyon modelini isteyenlere bu soruları yönelteceğini belirten Olgun, “Rum tarafı bu soruların tamamının karşısında duruyor.” dedi. Soracağı on sorunun, gerçek anlamda iki uluslu bir federasyonun ‘federasyon’ olabilmesi için olması gereken unsurlar olduğunun altını çizen Ergün Olgun, “Rum tarafı bunların tümünün karşısında çünkü onların istediği ‘federasyon’ değil, ‘devolüsyon’dur. Yani Kıbrıs Türk toplumunu kendi devletleri karşısında azınlık haline getirip kendi devletlerini ‘yetki devri’ ile yükseltmektir.” dedi.

“Güç dengesizliği ve tarihsel tutsaklık”

Bu durumun ‘federasyon kılıfına bürünmüş’ bir durum olduğunu ifade eden Eski Müzakereci Ergün Olgun, “Gerçek anlamda federasyon olsa bile bu kadar güç dengesizliği, bu kadar tarihsel tutsaklık içerisinde bulunan ve Helenizm vizyonunu 1821’den beri Kıbrıs ile bağlantılı olarak devam ettiren ve bunu değiştiremeyen Rum tarafının bu zihniyeti ile Kıbrıs’ta bir federasyonun gerçekleşmesi mümkün değil.” dedi. Federasyonun ihtiyaçtan kaynaklandığının altını çizen Olgun, “Karşı tarafı bir ‘istenmeyen unsur’ olarak görürseniz, bu bir ortaklık değil, karşı tarafa hükmetme arayışı olur.” diyerek, gerçek bir federasyonun gerekliliklerine değindi.

“3D teklifimiz de reddedilmişti”

1960 yılındaki başarısızlığın anayasal bir başarısızlık değil ‘bir zihniyet başarısızlığı’ olduğunu savunan Olgun, bu anlaşmazlığın ‘patron biziz’ kafasından dolayı yaşandığını ve yaşanmaya devam ettiğini söyledi. Kıbrıslı Türklerin eşitlik isteğinin aslında kabul edildiğini ancak bu kabul edilmenin yalnızca sözde kaldığını ifade eden Ergün Olgun, bunu icraatta göremediklerini kaydetti. Ortak zeminin görülüp masaya oturulabilmesi için 3D teklifinin yapıldığını ve bunların ‘Direkt Ticaret, Direkt Uçuş ve Direkt Temas’ olduğunu ifade eden Olgun, bunların insan haklarına aykırı olarak reddedildiğini dile getirdi.

Federasyonculara 10 kritik soru

Federal çözümü destekleyen adaylara sorularının olduğunu belirten Eski Müzakereci Ergün Olgun, bu soruları şöyle sıraladı:

“Kıbrıs Rum tarafı, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin dönüşümüne dayalı olarak bir çözüm istediğini Kıbrıs Türk tarafına yazılı olarak bildirmiştir. Bu yazı da cumhurbaşkanlığına 2022 yılında Anastasiadis’in Tatar’a göndermiş olduğu bir mektupla iletilmiştir. Bu mektupta ‘federal ortaklık’tan bahsediliyor ancak buna ‘federal ortaklık’ diyebilmemiz için gerekli eşitlikler sağlanmıyor. Eğer bir federasyon olacaksa, iki tarafın bir kuruluş anlaşmasıyla yeni bir devlet kurulmasıyla olabilir, Rum tarafı bunu şiddetle reddediyor. Federasyon tezini savunan adaylar bu konuda ne yapacak?”

İkinci sorunun, ‘egemenlik’ konusu ile ilgili olduğunu aktaran Olgun, “Federasyonu kuracak olan federe birlikler, bazı yetkileri federal ortaklığa verir, bazı egemen yetkileri de kendilerinde saklı tutarlar. Şu anda Rum tarafı tek egemenlik üzerinde ısrar ediyor. Halbuki demokratik federal ortaklıklarda tek egemenlik yoktur, egemenlik bölünmüş ve aşamalı olur. Burada Rum tarafının ‘tek egemenlik’ duruşuna karşı çıkıp, egemenliğin bölünmüş olması gerektiğini savunacaklar mı?” diye sordu.

“Amaç Kıbrıs Türkü’nü savunmasız bırakmak”

Olgun, üçüncü soru olarak, “Rum tarafı Crans-Montana’da açıkça ‘sıfır asker, sıfır garanti’ tezini ortaya koydu. 1963 ve 1974 yıllarında biz garanti ve ittifak anlaşmaları sayesinde bugün Kıbrıs’ta yok olmaktan kurtulduk. Bizim için kendimizi savunabileceğimiz son müracaat noktası garanti ve ittifak anlaşmalarıdır. Rum tarafı, ‘sıfır asker, sıfır garanti’ konusunda kesin bir şekilde ısrarcı. Buna karşı, federasyonu savunan adaylar Kıbrıs Türkü’nün garanti ve ittifak anlaşmalarını olmazsa olmaz bir şekilde savunacak mı?” sorusunu sordu. Ergün Olgun, Rum tarafının ‘sıfır asker, sıfır garanti’ konusundaki ısrarının sebebini “Türkiye’nin elini Kıbrıs’tan çektirip Kıbrıs Türkünü savunmasız bırakmak” olarak açıkladı.

“Veto hakkımızı savunacaklar mı?”

Olgun, dördüncü soru olarak, “Rum tarafı eşit ortaklıklar için olmazsa olmaz olan ortaklık kurumlarında konsensüsle karar alma ve gerektiğinde veto hakkını reddetmektedir. Federal çözüm modelini savunan adaylar federal organlarda konsensüsle karar alma ilkesini ve gerekli durumlarda veto hakkını olmazsa olmaz olarak ortaya koyacak mı?” sorusunu sordu.

“Ayrılma hakkımızı koruyacaklar mı?”

Ergün Olgun, beşinci soru olarak “Federasyon uzmanlarının belirttiği gibi eşit taraflar arasında ihtiyaç ve güven sonucu ortaya çıkan çok toplumlu eşitliğe dayalı federal ortaklıklarda taraflar kendi hür iradeleri ile ortaklık kurabildikleri gibi bu ortaklığın aleyhlerine çalıştığı veya kuruluş amaçlarını yerine getirmediği/getiremediği koşullarda ortaklıktan ayrılma ve kendi yollarına bağımsız bir devlet olarak devam etme hakkına sahip olmalıdır. Nitekim Çek ve Slovaklar ortaklıklarında böyle bir ihtiyaç duymuş ve kadife bir ayrılıkla bunu gerçekleştirmişlerdir. Diğer yandan Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti kuruluş amaçlarına aykırı gelişmeler üzerine çözülme sürecine girmiş ve sonuçta federasyonu oluşturan kurucu cumhuriyetler var olan sınırları doğrultusunda bağımsızlıklarına kavuşmuştur. Federal ortaklığı savunan adaylar olası bir federal ortaklıkta olmazsa olmaz olarak Kıbrıs Türk halkının ayrılma hakkını ortaya koyacak mı?” diye sordu. Federasyona girmenin hak olduğu gibi çıkmanın da hak olduğunu ifade eden Eski Müzakereci Ergün Olgun, “Kurulan ortaklık amaçlara hizmet etmiyorsa ve Kıbrıs Türkünün yaşamsal çıkarlarını tehdit ediyorsa, bu federasyondan ayrılma hakkının da olması lazım.” dedi.

“Eşit süreli başkanlığı savunacaklar mı?”

Ergün Olgun, federasyonu destekleyen adaylara altıncı soru olarak “Federal ortaklıklarda ortaklar için eşit dönüşümlü başkanlık ilkeleri uygulanmaktadır. Federasyonu savunan adaylar böyle bir ortaklık için eşit süreli dönüşümlü başkanlık gereğini savunacak mı?” sorusunu yöneltti.

Olgun’un hazırladığı yedinci soru şöyle:

“Federasyonu savunan adaylar olası bir müzakere sürecinde çok toplumlu bir federal ortaklık için uzmanların belirttiği tüm gereklilikleri yok sayan ve Garanti ile İttifak Antlaşmalarını ortadan kaldırma sürecini başlatan geçmiş tavizkar yakınlaşmalar zemininde sürecin 2017’de Crans-Montana’da bırakıldığı yerden devamını kabul edecek mi?”

Eski Müzakereci Olgun, sekizinci soru olarak, “Rum tarafı Kıbrıslı Türkleri ada nüfusunun %20 sınırı içine hapsetmeye çalışmaktadır ve bu doğrultuda bir yakınlaşma da sağlamıştır. Kuzey Kıbrıs’ta ortaya çıkan mukayeseli fırsatları görüp ada ekonomisi ve hayatına entegre olan, gerekli yasal gereklilikleri yerine getirdikten sonra vatandaş olup bugün sosyo-ekonomik hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelen KKTC vatandaşlarını olası bir uzlaşıda Rum tarafı vatandaş olarak kabul etmeme eğilimi içindedir. Rum tarafının Kıbrıs Türk halkını ada nüfusunun %20 sınırı içine hapsetme girişimini ve bu konuda varılan yakınlaşmayı federal çözümü destekleyenler kabul edecek mi?” sorusunu sordu.

“Gerçekleştirilemeyen çözüme alternatifiniz nedir?”

Ergün Olgun’un dokuzuncu sorusu şöyleydi:

“Müzakere süreçlerinde sonucu etkileyen, hatta belirleyen, müzakere şartları ve tarafların adil bir anlaşmaya varmada ihtiyaç/zorunluluk derecesidir. Örneğin müzakere şartlarında lafta değil gerçek anlamda eşitlik gözetilmiyorsa böyle bir süreçten eşitliğe dayalı bir sonuç elde etmek mümkün değildir. Aynı şekilde, taraflardan biri karşılaştırmalı olarak statükodan daha fazla yaralanıyorsa ve adil bir anlaşmaya varma ihtiyacı karşılaştırmalı olarak daha azsa bu tür ortamlarda da adil bir sonuç elde etmek mümkün değildir. Bu tür olumsuzlukları münhasıran adalete davet veya idealizme dayalı argümanlarla değiştirmek mümkün değildir.  Toplumsal/tarihsel saplantılar dahil derin psikolojik boyutları bulunan bu gibi olumsuzlukları değiştirmek için koz/manivela (leverage) geliştirerek zorlamalara ihtiyaç vardır. Karşı tarafı etkileyecek/zorlayacak en etkin araçlardan biri de Kıbrıs Türk tarafının müzakere masasına mahkûm olmadığı, müzakere masası dışında da gerçekleştirebileceği bir alternatifinin bulunduğunu (BATNA) Rum tarafının görmesidir.  Kurucu Cumhurbaşkanımız Denktaş ve onu takiben Cumhurbaşkanları Derviş Eroğlu ve Ersin Tatar bunu yapmıştır. Peki, federasyonu savunanların müzakere masasında on yıllardır gerçekleştirilemeyen çözüme alternatifi (BATNA’sı) nedir? Rum tarafını özden gelen eşit haklarımız (egemenlik dahil) ve statümüze dayalı olarak bir anlaşmaya zorlayacak kozları nelerdir?”

“Sorunlar görülmezse beş yıl daha kaybederiz”

Eski Müzakereci Ergün Olgun, onuncu soru olarak şu soruyu sordu:

“Son olarak sözde federal çözüm şeklini savunanlar anavatanımız Türkiye’nin gereklilik sonucu kararlı bir şekilde iki egemen devlete dayalı bir uzlaşıyı savunduğu bu koşullarda Türkiye ile koordinasyonu hangi zemine oturtacaktır?”

Olgun, “Korkum, geçmişte de defalarca karşılaştığımız ve Rum tarafının hegemonyacı zihniyeti nedeniyle Kıbrıs şartlarına uymadığı kanıtlanan federal çözüm modelini yukarıdaki kemikleşmiş sorun ve soruları gerçek anlamda göz önünde bulundurmadan girilecek yeni bir federasyon macerasının geçmiştekiler gibi bize beş yıl daha kaybettirmesidir.” dedi.

Konuşmalarına öz eleştiri yaparak devam etmek istediğini belirten Ergün Olgun, “Geldiğimiz bu noktada iki devletli çözümün gerçekleşebilmesi, uluslararası camia tarafından sürdürülebilir olduğunun görülerek toplum tarafından benimsenebilmesi, Kıbrıs Türkünün beklentilerini karşılayabilmesi için gerekeni yapmadık” dedi. Bir tarafın kendisini diğer taraftan üstün görmediği ‘gerçek’ iki devletli çözümün, Batı ittifakının, Türkiye-Yunanistan ilişkisinin ve Türkiye- Avrupa Birliği ilişkilerinin sağlıklı bir zemine oturtulması için Kıbrıs’ın problem olmayacağı çözüm modeli olduğunu vurgulayan Ergün Olgun, “Bunun gerçekleşebilmesi için ‘ekonomik sürdürülebilirlik’ son derece önemlidir ancak bu noktada gerekeni yaptığımızı söyleyemem” ifadelerini kullandı.

“Gerçek bir ‘denklik’ her sorunu çözecek”

Küresel standartlarda iyi yönetişimin de çok önemli olduğunu dile getiren Olgun, “Dışarıdan bakıldığında Kıbrıs Türkünün sürdürülebilir bir ekonomiye sahip olduğunu, insan haklarına ve hukukun üstünlüğüne saygılı iyi bir yönetişim sisteminin küresel standartlar zemininde oturduğunun görülmesi son derece önemlidir. Bu konuda da Kıbrıs Türkü’nün bugüne kadar yaptığı uygulamalarda gereken noktaya geldiğini söylemem mümkün değildir.” dedi. Olgun, özellikle iki devlete dayalı çözüm isteyenlerin Kıbrıs Türkünün bu eksiklerini giderecek adımlar atması halinde bu politikanın daha ileriye gitmesinin mümkün olduğunun altını çizdi. Gençlerin adadan gitmesini engelleyecek hatta uluslararası alanda tecrübe kazanmış Kıbrıslı Türkleri tekrar adaya çekecek politikalar izlenmesinin önemine vurgu yapan Ergün Olgun, “Kıbrıs dışında yaşayan kendi alanında çok iyi yerlere gelmiş Kıbrıslı Türkler var. Bu insan kaynaklarını adaya çekecek adımlar atmak mecburiyetindeyiz.” diye konuştu. Olgun, “Kıbrıs’ta gerçek bir ‘denklik’ içinde oluşturulacak anlaşmanın, sadece Kıbrıslı Türklerin ve Kıbrıslı Rumların değil, diğer tüm müttefiklerin yararına olacak çok kapsamlı bir küresel anlatıma ihtiyacımız var. Bütün bu eksikleri gidermenin de yararımıza olacağını düşünüyorum.” ifadelerini kullandı.

Ergün Olgun: Hedefleri ‘federasyon’ değil, ‘devolüsyon!’
+ -

Yorumlar kapalı.

AI ile Haber Hakkında Sohbet

AI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir