Emine DAVUT YİTMEN
Kıbrıs Türk tarafının Avrupa Birliği (AB) uyum süreciyle ilgili yapması gereken pek çok çalışma daha bulunuyor. Ekonomide rekabet, altyapı, yeni yerleşim projeleri, detaylı analizler, mevzuat değişiklikleri ve geçiş sürelerinin saptanması gibi çalışmaların hazırlandırılıp tamamlanması gerekiyor. Bu noktada, Kıbrıs Türk tarafının AB uyum süreci çalışmalarında nerede olduğuna dair net veriler de yok.
Kıbrıs’ta çözüm öncesinde, Kıbrıs Türk tarafının yapacağı çalışmalar önem kazanıyor. Bu çalışmaların, adada çözüm olmasa da, AB ve dünya ile uyumu yakalamak açısından gerekli olduğu belirtiliyor. Kuzey Kıbrıs’ın AB uyumuna mevzuat açısından bakıldığında ise bu noktada da hazırlıklar yavaş ilerliyor.
Annan Planı döneminde başlatılan çalışmalar, hükümetlere göre zaman zaman ilerleme, zaman zaman da duraksama gösteriyor.
Son olarak hükümetin bankalar konusunda veri analiz çalışmalarına sorun çıkarması, “hükümetin AB uyum sürecini askıya almak istediği” şeklinde değerlendiriliyor.
Candan: Komite daha hızlı çalışabilir
Mecliste AB Uyum Yasa Tasarılarını Görüşmek Üzere Oluşturulan Geçici ve Özel Komite Başkan Yardımcısı CTP Milletvekili Armağan Candan, bugüne kadar toplamda 20’den fazla uyum yasası çıkarıldığını ancak, komitenin daha hızlı çalışabileceğini söyledi.
Candan, CTP’nin hükümette olduğu dönem en son Dernekler Yassı’nın geçirildiğine işaret ederek, hükümetten ayrıldıktan sonra 5-6 ay toplanamadıklarını, ardından yaptıkları çalışmada Veteriner Hizmetleri Yasası’nı geçirdiklerini belirtti.
Bugünlerde ise Veteriner Tıbbi Ürünler Yasa’nın geçeceği bilgisini paylaşan Candan, sonrasında komitenin gündeminde olan Organik Yasa Tasarısı, Tohum ve Üretim Maliyetleri Yasa Tasarısı ve Hayvan Islahı Yasa Tasarısı’nın çalışılmasına başlanacağını kaydetti.
Erel: Uyum süreci askıya alınmak isteniyor
Kıbrıs AB Derneği Denetleme Kurulu Üyesi Ali Erel, hükümetin AB’ye daha fazla yakınlaşmamak için AB uyum sürecini askıya almak istediğine dair bir görüntü bulunduğunu söyledi.
Bankalar noktasında özel bir durum ortaya çıktığını dile getiren Erel, hükümetin bankalar konusunda bilgi vermek istemediğini anımsattı.
Erel, genel anlamda hükümetin AB uyum çalışmalarına başından beri karşı çıktığına ifade ederek, “Bu arada bazı sivil toplum örgütlerinin de ‘AB içinde değilken neden onların kurallarına uyalım’ gibi tepkisel yaklaşımları var. Oysa çözüm olması halinde, hazır olmadan kendimizi AB içerisinde bulacağız” dedi.
“Adada çözüm olmazsa yolumuza devam ederiz” şeklindeki açıklamaların hatırlatılması üzerine Erel, “Yolumuza nasıl, ne şekilde devam edeceksek edelim, o uyumlara ihtiyacımız var.
Yani İnsan Hakları, Hukukun Üstünlüğü, Ekonominin Çalışması, Şeffaflık. Bankalardaki hadise de odur. Her şey denetim altına alınmalıdır” yorumunda bulundu.
AB uyum çalışmalarının Annan Planı döneminde başlatıldığını anımsatan Erel, çalışmaların planın ardından da devam ettiğini belirterek, “ Bu çalışmalar, toplum olarak, parça devlet olarak ihtiyaçlar ne ise sadece AB’ye değil, dünyaya uyumlu olmak için gereklidir. Ancak bugün hükümet, bu çarpık düzen içinde gidelim noktasındadır” diye konuştu.
Uyum için rapor hazırlandı
Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) tarafından geçtiğimiz yıl yayınlanan rapor, Kıbrıs Türk tarafının AB uyum süreci ile ilgili neler yapılması gerektiğini anlatıyordu.
Görüşme Süreci ve Federal Kıbrıs’ta Kıbrıs Türk Ekonomisi: Nihai Rapor’da, adada çözüm anından itibaren, çözümün gerektirdiklerinin yapılabilmesi için on milyarlarca Euro harcama yapılması gerektiği vurgulanmıştı.
Bu harcamaların miktarının tespit edilmesi, kaynağının yaratılmasının da başlı başına bir çalışma olduğunun belirtildiği raporda, “Federasyonun ortağı olacak Kıbrıs Türk Kurucu Devleti özellikle altyapı ve yeni yerleşim birimleri ihtiyaçları için projeleri ve icraatı nasıl yapabileceğini hazırlamalıdır. Bu arada Kıbrıs Türk ekonomisinin yeni rekabet koşullarına hazırlanması, bunun için müzakere masasındaki Kıbrıs Türk toplumu temsilcilerine gerekli desteğin verilerek geçiş süreçlerinin saptanması ve etkili bir şekilde kullanılması gerekmektedir” ifadelerine yer verilmişti.
Bankacılık-finans sektörünün eksikleri var
Raporda, Kıbrıslı Türklere ait finans kuruluşlarının, uluslararası finans piyasalarına entegre olup bundan azami faydayı sağlayabilmesi için mümkün olan en kısa sürede iyi işleyen, ekonomiye uzun vadeli, uygun maliyetli finansman ve finansal enstrümanlar sunabilen bir yapıya kavuşması gerekeceğinin altı çizildi. Bunu yaparken mudileri koruyacak düzenlemeler yapılması gerektiği belirtilerek “Uluslararası bankacılık-finans sisteminin dışında kalmasından dolayı bankacılık-finans sektörümüzün diğer AB ülkelerindeki kuruluşlarla karşılaştırıldığında, birçok açıdan—sermaye, mali, idari, teknik, ödemeler sistemi, finansal enstrümanlar ve benzeri—eksikleri vardır” denildi.
Özel finans kuruluşlarının stok sorunları bulunduğu, özellikle bankacılık sektörünün kamu bankalarının sistemik riskine maruz kaldığı bilgilerinin verildiği raporda, bu eksikliklerden dolayı, kapsamlı çözümün hemen sonrasında, AB bankacılık kurallarına uyum sağlanana kadar, özel sektörün finansmana erişimi açısından sıkıntılar ortaya çıkabileceğine dikkat çekildi. AB finansal sistem prosedürlerinin (örneğin kredi kullandırmadaki), kapsamlı çözümün başından itibaren, derhal yürürlüğe girmesi halinde, mevcut sistemle uyumlu olmayacağından sıkıntılarla karşılaşılabileceğinin aktarıldığı raporda, bunlara ek olarak, kredi almak isteyenlerin bilanço, ekonomide kayıtlılık, mülkiyet, varlıkların değerlendirilmesi, muhasebe standartları ve benzeri konularda daha detaylı ve karmaşık bilgiler sunması gerekeceği kaydedildi.
Raporda, hem finans kuruluşlarının hem de kredi için başvuranların yeni sisteme uyumunun belli bir süre alacağı düşünüldüğü zaman, finansal sistemle ilgili başlarda çok özel düzenlemelere ihtiyaç duyulabileceğine dikkat çekildi.
Yeni bir birim gerekli
Raporda, detaylı boşluk analizleri ile gerekli teknik ve finansal yardımın miktarının ve hedefe ulaşmak için ihtiyaç duyulan finansman ve zamanın hemen tespit edilmesi önerildi. Bunun için de Kıbrıs Cumhuriyeti’nin, AB’ye üyelik sürecinde kamuda ve değişik sektörlerde neler yaptığı, ne kadar zamanda bunları yaptığı, bunları yaparken AB’den ne tür teknik yardım ve ne kadar finansal destek aldığının belirlenmesinin önemine işaret edildi.
Özel sektördeki işletmelerin kapasitelerini artırmak ve AB içindeki ortama ayak uydurmak için erişebilecekleri değişik finans ve teknik yardım kaynakları hakkında bilgilendirilmelini önemi vurulandı
Kamu ve özel sektörü topyekûn AB üyeliğine hazırlamak üzere etkili ve yetkili etkin yeni bir birimin oluşturulması ihtiyacı otaya konuldu. Bu birimin, yürütmede kamusal yönetim ve idari kapasitenin oluşturulması ve özel sektörün AB içerisinde rekabete hazırlanması konularıyla tam zamanlı ilgilenebileceği kaydedildi.
AB’ye uyumlu sektörel politika, strateji, master plan, aksiyon planı vb. hazırlanması önersinde bulunuldu. Bunun yapılması gerekenler ise şöyle sıralandı:
“1) AB içindeki belli program ve fonlardan yararlanabilmek için bunların hazır olması şarttır; 2) Ülke kaynaklarının daha iyi dağıtılıp kullanılabilmesi için de bunlar elzemdir; 3) İşleri kolaylaştırıcı devletin (facilitating state) bu görevini yerine getirirken, gerekli teşvikleri verip altyapı yatırımlarını yaparken bu tür rehberlere ihtiyaç duyacaktır.”
Mülkiyetteki belirsizliğin kaldırılması için Almanya deneyimi
Raporda işgücü piyasasıyla ilgili öneriler de gündeme getirildi. Ayrıca, mülkiyetle ilgili belirsizliğin mümkün olan en kısa sürede ortadan kaldırılması çağrısında bulunularak, “Özellikle, yatırımlarda mülkiyetle ilgili belirsizliğin kaldırılması konusunda Almanya’nın yeniden birleşmesi deneyimi dikkatli incelenerek gerekli dersler çıkarılmalıdır” görüşü aktarıldı.
Bir diğer öneri de finansal kuruluşların, AB’nin koyduğu bankacılık kurallarına göre faaliyet gösterecek hale gelirken, işletmelerin de kredi başvurusu yapma konusunda eksiklerinin tamamlanması ve gerekli bilgi ile donanmalarının sağlanması oldu.



















Yorumlar kapalı.