Serdarlı (Çatoz) köyü yaz aylarının sevilen babutsa meyvesiyle özdeşleşse de şimdi bu özellik mazide kaldı. Babutsa ağaçları 10 yıldır süren ve çaresi olmayan ‘pamuk biti’ hastalığına yenik düştü, üretim sıfırlandı…
Satmalık değil, tadımlık bile yok… 55 senedir babutsa üretimi yapan Serdarlı sakinlerinden Altan Çoban, “pamuk biti” hastalığı yüzünden bölgedeki tüm babutsaların kuruduğunu ifade ederek, artık bahçelerde satmalık değil, tadımlık babutsanın bile kalmadığını söyledi.
Emine Gül ÖZER
Yazın sevilen meyvelerinden babutsa, diğer adıyla ‘dikenli incir’, 10 yıldır babutsa ağaçlarına musallat olan ‘pamuk hastalığı’ ya da ‘pamuk biti’ne karşı verdiği mücadeleyi kaybetti.
Özellikle Serdarlı (Çatoz) köyünün simgesi haline gelen babutsaların hastalıktan dolayı ölmesi, köydeki üretimi de sıfırladı.
Hastalık, bitkinin yaprağını tamamen kaplayarak nefes almasını engellediği için yapraklar kuruyup gidiyor.
10 yıldır çaresi bulunamayan pamuk biti hastalığı babutsanın sonunu getirdi. Babutsa ağaçları meyve veremezken, market ve pazarlarda da artık babutsa satılmıyor.
Pamuk biti (koşnil) istilasının ilk Maraş bölgesinde görülmesinin ardından çeşitli ilaçlama yöntemleri denense de, ne belediyelerin, ne de devletin çabaları başarılı olabildi.
Serdarlı’yla özdeşleşen babutsalar artık o topraklarda yetişemezken, 45 senedir babutsa üretimi yapan Altan Çoban, üretim yaptıkları günleri özlediklerini kaydetti. Çoban, “Bu hastalığın hiçbir çaresi yok.” dedi.
“Babutsanın merkezi Serdarlı’ydı”
Serdarlı’da yarım asrı aşkındır babutsa üretimi yapan Altan Çoban, “10 yaşımdan beri babutsa üretimi yapıyordum, şu an 65 yaşındayım. Babutsanın merkezi Serdarlı’ydı, artık kalmadı. Böyle bir şeyin başımıza geleceğini rüyamızda görsek inanmazdık. Pamuk biti hastalığı bir anda tüm babutsaları sardı ve hepsini öldürdü. Bu hastalık bitmiyor, tükenmiyor, çaresi de yok.” ifadelerini kullandı.
Kardeşinin bahçesine geçmiş dönemde babalarıyla birlikte ektikleri babutsalardan sadece 1-2 kök kaldığını aktaran Çoban, şöyle devam etti:
“Eskiden tüm köyün bahçeleri babutsayla çevriliydi. Şu anda satmayı bırakın, yenecek kadar bile kalmadı üstünde. Devamlı ilaçlamamıza rağmen, kurtaramadık. Devlet de, belediye de ilgilendi bizim kadar. Bu hastalık adanın her tarafına yayılmaya da devam ediyor. Babutsa üretimini Serdarlı’da tüm köy yapardı, şimdi tüm bahçelerdeki babutsalar öldü. Köyde yok denecek kadar bile yok. Eskiden üretilenleri tüm marketlere dağıtırdık, Lefkoşa’da arabalarda satardık. Özledik o işleri ama artık yapamıyoruz.”
“Öyle bir hastalık ki bitkinin kanını emiyor”
Serdarlı köyünde üretim devam etseydi hasadın 10 Temmuz – 15 Ağustos arasında gerçekleşmesi gerektiğine dikkat çeken Çoban, “Toplayacak babutsa kalmadı. Olan ağaçlarda satacak kadar değil, yiyecek kadar bile yok. Köyde bin 500 nüfus var, her taraf babutsa ekiliydi. Şu an hiçbir yerde göremezsiniz.” şeklinde konuştu.
Belediyenin, bu sorunu kendi derdiymiş gibi görev edindiğini ve ağaçları kurtarmak için elinden gelen her uğraşı verdiğini aktaran Çoban, “İlaçlar çözüm olmadı. Başkan en sonunda kepçesini gönderdi, şirosunu gönderdi. Ölen babutsa ağaçlarını kazarak kaldırdı.. Öyle bir hastalık ki bu pamuk hastalığı bitkinin kanını emiyor. Hiç çaresi yok. 3 kök – 5 kök olsa müdahale edilir ama binlerce ağaç öldü.” ifadelerini kullandı.
Çoban, babutsa üretimini yaz aylarında hobi olarak yaptığını, şimdi ise bir hobisinin de kalmadığını belirterek, şunları kaydetti:
“Bunu tekrar ekme şansımız da yok, çünkü o hastalık bitmedi. Babutsa pişmeye yanaştığında hastalık tekrar bulaşıyor üstüne. Daha öncesinde böyle bir şey yoktu. Üretim verimliydi, ağaçlar sağlıklıydı. 10 yıl öncesine kadar gayet güzeldi her şey.
Pamuk biti ilk benim babutsalarımda görüldü ama o dönem ne olduğunu bilmediğimiz için umursamadık. Daha önce böyle bir şey gelmedi ki başımıza. Şu an köyde kadınların yetiştirdiği kaktüs çiçeklerinde de bu hastalık mevcut. Onların da üzeri bembeyaz, onları da öldürecek.”
Yorumlar kapalı.