Ayla KAHRAMAN (Psikolog)
İnsan bağımlılığı ve buna bağlı olarak kurulan bağımlı ilişkiler; çiftler arasında olabileceği gibi, aile ve dostluk ilişkilerinde de sıklıkla karşımıza çıkabilir.
Kişilerin kendilerinden, ihtiyaçlarından uzaklaşmalarına, kendilerine yabancılaşmalarına neden olabilecek bu bağımlılık türünde, kişi, bağlandığı kişiyi ön planda düşünür hatta onu yönlendirmeyi, etkilemeyi ve değiştirmeyi de doğal karşılar. Kendini yok farz eder ve bağımlılık geliştirdiği kişi ile ilgili endişeleri vardır.
Moralinin bozukluğu veya iyiliği bağımlı olduğu kişinin ne hissettiği ile doğrudan ilgilidir. Öyle ki, düşünse, vazgeçeceği eylemleri, sırf bağımlı olduğu kişiyi hoşnut etmek için yapabilir. Kendi arzu ve isteklerine yönelik bir şeyler yaptığında pişman olur, vicdani rahatsızlık duyar.
Aslında, kafasındaki model ile bağımlılık kurduğu kişi arasında fark vardır ama bunun farkında değildir.
İlişkisinin biteceğinden ve onu kaybedeceğinden çok korkar. Kendini, sevdiğini mutlu ettiği ve ihtiyaçlarını giderebildiği ölçüde değerli görmeye eğilimlidir.
Bağımlı ilişkilere yön veren önemli bir özellik, size ihtiyaç duyulduğuna ve sizden beklenenleri yapmanıza yönelik bir eğilimdir. Böylece, sevgiliniz, eşiniz, arkadaşınız, çocuğunuz, ebeveyniniz… size güvenir. Sizden bekler. Siz de her bekleneni vermek konusunda hazır olursunuz. Koşulsuz destek verirsiniz.
Bu böyle devam eder. Onlar bekler, siz verirsiniz. Her adımda kendinizden uzaklaşarak, elbette.
Oysaki, bütün ilişkilerde “alavere” dengesi olmalıdır. Beklemeden verirsiniz, verdiğiniz de size beklemeden verir. Bu karşılıklılık ilkesidir. Bu durumda bile, kişileri kendilerine yabancı kılacak “alavere” ilişkisi abartılmamalı; kişilerin özel sınırları korunmalıdır.
Elbette güven duyulan olmak, iyi bir şeydir. Ancak bu tüketici noktalara ulaştığınızda, kendi benliğinizden, varoluşsal anlamınızdan da uzaklaşır ve kendinize yabancı düşersiniz.
İlişkilerde birbirimize güven duymamız ve ilişkiyi besleyen kaynakları unutmamamız gerekir. Ancak bunun tek taraflı işlemesi; “bağımlılık” kavramının devreye girdiğinin göstergesi olabilir. Buna dikkat edilmelidir.
Çiftler arasındaki ilişkide yaşanan bağımlılıkta en sık görünen özelliklerden biri, çiftin bir eşinin, bazen de her ikisinin kendi arzu ve isteklerinden koparak, onları düşünmeyerek veya bir kenara iterek eşini memnun veya mutlu edeceğini düşündüğü davranışlara yönelmektir. Oysaki, çiftin her bir eşinin beklentileri ve verebilecekleri vardır. Çift, uzlaşarak, ilişki dengesini kurarak, uyum ve doyum yollarını oluşturur. Bunları yok farz ederek davranmak; çifti tüketir. İlişki dinamiklerini bozar.
Çift; onca fedakârlık, vericilik ve mutlu etme gayreti sonucunda, boşlukta, uzak ve tükenmiş hissedebilir. Çünkü iyi hissetmek için, partnerinin onayına, fark etmesine çok ihtiyacı vardır. Bu dönütü alamadığında kendini değersiz hisseder, sevdiğinin onun hakkında iyi şeyler hissetmediğini ve belki de terk edebileceğini düşünerek, sıkıntı yaşar. Öyle ki, ihtiyaç duyduklarını hissedebilmek için, daha çok verir, daha çok takdir eder ve kontrolü de artırır.
Affedici olur. Arzu ve isteklerini sorgulamaz. Çift arasında olması doğal karşılanan çatışma ve uzlaşma deneyimlerinden kaçınır. Yeter ki, onaylanmış, değerli ve seviliyor hissetsin.
Ancak bağımlı ilişki, hasta ilişkidir ve bir şekilde tıkanır.
Bu durumun en dramatik tarafı, kendine dönemeyecek kadar kendinden uzaklaşmış olan kişinin; bağımlı ilişki kurduğu kişiye yönelik kaybetmişlik duygusuna yenik düşmesi ve yıkıma uğramasıdır.
İlişkilerde, bir denge içerisinde bağlılık gereklidir. Ancak, her bir kişi kendi benlik bütünlüğünü, kimliğini koruyarak ve ihtiyaçlarını unutmayarak bu dengeyi kurmalıdır.
Bütün yakın ilişkilerde güven için buna gerek vardır. Özellikle çift ilişkisinde çiftin her bir eşi kendini ifade edebilmede, beklentilerini dile getirmede özgür olmalı ve bu bir sorun olmamalıdır. Her ikisi de bağımsız kararlar verebilmeli ve bunu dışlanmışlık olarak algılamamalıdır.
Aslında bize düşen, sevdiklerimize yönelik bağımlı davranışlarımızın olup olmadığını gözden geçirmemizdir.
Öğrenilmiş bir davranış olan bağımlılıktan kurtularak, sevdiklerimizle kurduğumuz ilişkilerin daha sağlıklı ve verimli, uyumlu olmasını sağlayabiliriz.
Yorumlar kapalı.