MİLYONLARCA YÜK VE YOLCU TAŞINDI… Trenlerin faaliyette olduğu 1905’ten 1951’e kadar 46 yıllık süre boyunca 3 milyon 199 bin 934 ton yük ve 7 milyon 348bin 643 yolcu taşındı. Ancak 1951 yılında Kıbrıs’taki tren taşımacılığına son verilmesi kararı alındı ve rayları bile teker teker sökülerek satıldı
“BAYRAKLARLA UĞURLANDI”…O dönemde bu tren istasyonlarından birinde görev yapan Kıbrıslı Türk Hüseyin Dinçyürek, trenler hakkında Kıbrıs Gazetesi’ne bilgi verdi. Trenin faaliyetlerine son verdiğini günü gözleri dolarak anlatan Dinçyürek, son seferin 25 Aralık 1951’de yapıldığını ve her istasyonda vatandaşların treni bayraklar ve flamalarla karşıladığını belirtti
Ceren ÖZBİL
Kıbrıs’ta bir dönemler ulaşım ve yük taşıması trenlerle yapılıyordu. Bu trenlerin faaliyette olduğu 1905’ten 1951’e kadar ki 46 yıllık sürede, 3 milyon 199 bin 934 ton yük ve 7 milyon 348 bin 643 yolcu taşındı.
Ancak 1951 yılında Kıbrıs’taki tren taşımacılığına son verilmesi kararı alındı ve raylar teker teker sökülüp, satıldı. Trenlerden geriye sadece belli başlı yerlerdeki istasyonlar ve bazı parçaları kaldı.
Adanın güneyinde Evrychou köyüne bulunan tren istasyonu müzeleştirilirken, kuzeydeki istasyonlar ise
kaderine terk edildi.
Trenin faaliyette olduğu 46 yıllık süreç boyunca birçok Rum, Türk ve İngiliz, trenlerle ilgili çeşitli alanlarda çalışarak evine ekmek götürdü.
O dönemde bu tren istasyonlarından birinde görev yapan Kıbrıslı Türk Hüseyin Dinçyürek, trenler hakkında
Kıbrıs Gazetesi’ne bilgi verdi.
Trenin faaliyetlerine son verildiği günü gözleri dolarak anlatan Dinçyürek, son seferin 31Aralık 1951’de yapıldığını ve her istasyonda vatandaşların treni bayraklar ve flamalarla karşıladığını anlattı.
Amcası sayesinde işe başladı…
Babasının artık kendisini okutamayacağını söylemesinin ardından ilk önce buğday ambarlarında işe giren Dinçyürek, orada sadece 5 gün çalışabildi.
Oradan ayrılmasının ardından da amcası sayesinde babasının kendisini trenlerde çalıştırmak istediğini anlatan
Hüseyin Dinçyürek, trende makinist olan amcası sayesinde işe alındığını söyledi.
Tren istasyonunun müdürünün ikizleri ile aynı gün doğması Hüseyin Dinçyürek’in işe alınmasında önemli bir rol oynamıştı.
Henüz 14 yaşındaydı…
İlk önce kendisine trenleri temizleme işi verildiğinden söz eden Dinçyürek, ancak müdürünün kendisine bu görevin verildiğini öğrenmesi üzerine sinir olduğunu ve kendisini yanına aldığını anlattı.
Dinçyürek, “Ben henüz 14 yaşındaydım. Oradaki görevli bana trenlerin üzerindeki pasları temizlemem gibi bir görev vermişti. Ancak bana bu görevin verildiğini gören müdürüm sinir oldu ve beni yanına aldı. Bana iş öğretilmesini istedi. Ben orada çırak olarak işe başlamıştım. O günden sonra ustamın yanında, yazahanesinde çalışmaya başladım ” şeklinde konuştu.
“Sendikaya üye olmaya korkuyordum”
AKEL’e bağlı PEO’nun tren işçileriyle de ilgili bir sendikası olduğundan söz eden Dinçyürek, o dönemde AKEL binasına girmenin suç sayılması ve o binaya girenlerin asla kamu işine giremeyecek olması nedeniyle sendikaya üye olamadı.
AKEL, PEO ve Tren İşçileri Sendikası’nın aynı binada bulunduğundan söz eden Hüseyin Dinçyürek, polis tarafından o binaya girenlerin sürekli isimlerinin not alındığını belirtti.
Dinçyürek, bu nedenle maaşının çok düşük olmasına rağmen hiç bir zaman sendikaya üye olmadığını ifade etti. Hüseyin Dünçyürek, “O bina bugün gibi aklımda. Yaz- kış pencereleri açıktı ve içerde Stalin resmi vardı. Bu resim pencereden görünüyordu. Tüm ısrarlara rağmen o kapıdan girip üye olmadım” dedi.
“Bana söz verdiler”
Kendisine İngilizce öğrenmesi durumunda teknik okula gönderileceği yönünde söz verildiğini ifade eden Dinçyürek, ardından yana yana İngilizce dersi alabileceği bir öğretmen aramaya başladı.
Yaklaşık bir yıl bir öğretmenden ders alan Dinçyürek, öğretmeninin rahatsızlanmasının ardından derslere devam edemedi. Dinçyürek, tekrardan ders alabileceği bir öğretmen ararken, Maraş’ta, İngilizce derslerinin verildiği bir yer bulup, orada eğitimine devam etti.
“Ustam değişti, kazalar, felaketler başladı”
Ustasının değişmesinin ardından, tren felaketlerinin ve kazaların yaşanmaya başladığından söz eden Hüseyin Dinçyürek, şöyle konuştu:
“Yeni gelen müdürün hiç atölyeye girdiğini görmedim. Eski müdürüm sürekli rayları kontrol eder, valiliğe bilgi verirdi. Ancak yeni müdür bunları yapmıyordu. 1947’de büyük bir sel felaketi olmuştu. Kanlıdere’den gelen sular, tarlalara, tren yollarına gelmişti. Bu felakette ölenler olmuştu. Ardından kazalar ve yolsuzluklar yaşanmaya başladı. Belli bölgelerde trenin yönünü değiştiren makaslar vardı ve bunu makasçılar belirlerdi. Benim tespitime göre bir gün makasçı daldı ve tam trenin yönünü değişmesi gereken yerde kesip değişmedi Tren geçtikten sonra kesti. Böyle olunca tren başka tarafa vagonlar başka tarafa gitti. Ben gördüğümde durumu söyledim. Ancak bana adamın 7 çocuğu var diyerek suçu raylara buldular. Bunun ardından trolli kazası yaşandı. İki istasyon bir biriyle hiç konuşmadan trolli gönderdi. Tam kesiştikleri yerde kaza oldu. Yine ölümler oldu. 3 kişi öldü, 20 kişi yaralandı. Bunu da ört pas etmek için suçu yine raylara buldular. En sonunda hırsızlıklar da başladı. Taşınan tunçları bile çalanlar oluyordu”.
“Kapatılacağı konuşulmaya başlandı”
Yolsuzluklar ve kazaların ardından trenin faaliyetlerine son verileceğinin konuşulmaya başlandığını kaydeden Hüseyin Dinçyürek, İngiliz Hükümeti’nin treninin faaliyetlerine son versin mi, yoksa açığı kapatıp devam etsin mi diye tereddütte kaldığını söyledi.
Dinçyürek, ancak o dönemlerde kamyon işletmecilerinin de trenler nedeniyle daha az iş yapmaktan şikayet ettiklerini belirterek, şöyle devam etti:
“Trenlerle yükler de taşınıyordu. CMS’de toplanan maden, teleferiklerle trenlere getiriliyor ve ardından da trenlerle Mağusa’ya getirilip, kamyonlarla limana taşınıyordu. Bu durumdan kamyoncular rahatsızdı. Ardından trenin faaliyetlerine son verme kararı alındı. En ez maaşı alıp, en çok işi yapan olduğum için beni en son durdurdular. Ben en son güne kadar orada çalıştım”.
“350’den fazla çalışan vardı”
Trenden ekmek parasını çıkaran 350’den fazla çalışan olduğundan söz eden Hüseyin Dinçyürek, faaliyetlerine son verilme kararı alınmasının herkes için bir yıkım olduğunu söyledi.
Dinçyürek, 350 çalışanın aileleriyle birlikte binlerce kişi anlamına geldiğinden söz ederek, tüm çalışanların kara kara düşünmeye başladığını anlattı.
“31 Aralık 1951’de faaliyetine son verildi”
Trenin 31 Aralık 1951 tarihinde son seferine çıktığından söz eden Dinçyürek, tüm istasyonlarda durarak kendisini bayraklar ve flamalarla bekleyen halkı selamladığını söyledi.
Bu yolculukta trenin de bayraklarla süslendiğini ifade eden Hüseyin Dinçyürek, treni kullananın ise amcası olduğunu belirtti.
Dinçyürek, “25 Aralık 1951’de tren son seferine çıkmıştı. Treni amcam kullanıyordu. Her istasyonda halkı acı acı selamladı. Binlerce kişi ekmek parasını buradan çıkarıyordu. 2 saatlik yolu yaklaşık 3 saat 15 dakikada gelebilmişti. Demiryolu seferleri durdurulduktan sonra İngiliz sömürge yönetimi hat üzerindeki tüm rayları ve lokomotifleri satışa çıkardı ve Meyer Newman & Co adlı bir şirkete satıldı” dedi.



















Yorumlar kapalı.