“BÜTÇE DENGESİ YİNE ARTIDA”… KKTC Merkez Bankası tarafından üçer aylık dönemlere dair mali bilgilendirmeleri içeren bültenlere göre, bütçe uygulamaları genel sonuçlarında ilk dokuz aylık gerçekleşmeler incelendiğinde, 2018 yılının üçüncü çeyreği sonunda 170 milyon 400 bin TL fazla veren KKTC bütçe dengesinin, 2019 yılının aynı döneminde 261 milyon 900 bin TL tutarında fazla verdiği çıkarımını yapmak mümkün, ki bu da yüzde 53,7’lik bir orana tekabül ediyor.
“VERGİ GELİRLERİ YİNE ZİRVEDE”… Merkez Bankası raporuna göre, 2019 mali yılı üçüncü çeyreği itibarıyla bütçe gelirleri, bir önceki yılın aynı dönemine göre 990 milyon 200 bin TL artış göstererek 2 milyon 400 bin 800 TL oldu. Bütçe gelirleri içerisinde en büyük paya sahip ‘vergi gelirleri’ kalemi toplamı 2019 yılı üçüncü çeyreğinde 1 milyon 437 bin 400 TL’yi buldu. Vergi gelirleri toplamı, 2018 yılının aynı döneminde 1 milyon 35 bin 700 TL olarak kayda geçmişti.
“GİDERLERDE REKOR HİZMET ALIMINDA”… Merkez Bankası’nın 3. Çeyrek Raporu’nda, 2019 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla bütçe giderleri toplamının, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 45,7 artış göstererek 1 milyon 383 bin 200 TL’den 2 milyon 14 bin 900 TL’ye yükseldiği bilgisi de paylaşılırken; söz konusu dönemlerde cari transferler, mal ve hizmet alım giderleri ile personel gideri kalemlerinde sırasıyla yüzde 16,8; 359,2 ve 28,6 oranlarında değişim yaşandığı verisine de ulaşılıyor.
Ali ÇATAL
KKTC Merkez Bankası bünyesinde hazırlanıp kamuoyuyla paylaşılan ve 2019’un üçüncü çeyreğini kapsayan bültene göre, 2019 mali yılının üçüncü çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla, KKTC bütçe gelir toplamında yüzde 70,2 artış olurken; gider toplamındaki artış ise yüzde 45,7 olarak kayda geçti.
Bu değişimlerin ardından bütçe gelir ve giderlerinin, 2019 yılı üçüncü çeyreğinde sırasıyla 2 milyon 400 bin 800 ve 2 milyon 14 bin 900 TL olarak gerçekleştiği de görülüyor. Ayrıca, 2018 yılının üçüncü çeyreğinde 27 milyon 400 bin TL fazla veren kamu maliyesinin, 2019 yılının aynı döneminde 385 milyon 900 bin TL fazla verdiği de ilgili rapordan okunabiliyor.
Öte yandan, 2018 yılının tamamında elde edilen 5 milyon 502 bin 400 TL tutarındaki bütçe gelirleri toplamının yüzde 25,6’sının üçüncü çeyrek içinde tahsil edildiği de söz konusu bültende görülürken; 2019 yılının aynı döneminde öngörülen toplam bütçe gelirlerinin ise yüzde 32,1’inin tahsil edildiği göz çarpıyor.
2019 yılı içinde hizmet ve faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılacağı tahmin edilen 8 milyon 275 bin 100 TL’nin yüzde 24,3’ünün üçüncü çeyrek dahilinde kullanıldığı verisinin de bulunduğu söz konusu rapor uyarınca, bu oran, bir önceki yılın aynı döneminde ise yüzde 25,4 olarak gerçekleşmiş.
Bütçe gelirleri arttı
Bahse konu rapora göre, 2019 mali yılı üçüncü çeyreği itibarıyla bütçe gelirleri, bir önceki yılın aynı dönemine göre 990 milyon 200 bin TL artış göstererek 2 milyon 400 bin 800 TL oldu. Bütçe gelirleri içerisinde en büyük paya sahip ‘vergi gelirleri’ kalemi toplamı 2019 yılı üçüncü çeyreğinde 1 milyon 437 bin 400 TL’yi buldu. Vergi gelirleri toplamı, 2018 yılının aynı döneminde 1 milyon 35 bin 700 TL olarak kayda geçmişti.
Bütçe gelirleri içinde en yüksek ikinci paya sahip ‘vergi dışı gelirler’ kalemi ise 2019 yılı üçüncü çeyreğinde önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 95,6 artış gösterdi ve 472 milyon 100 bin TL olarak gerçekleşti. 2019 yılı üçüncü çeyreği içinde alınan bağış, yardım ve krediler kalemi ise 426 milyon 700 bin TL seviyesine çıktı.
2018 yılının üçüncü çeyreğinde alınan bağış, yardım ve krediler kaleminin toplam bütçe gelirleri içindeki payı yüzde 7,1 iken, 2019 yılının aynı döneminde bu kalem yüzde 17,8 olarak gerçekleşti. Aynı dönemler içinde vergi gelirleri kaleminin payı yüzde 73,4 iken yüzde 59,9; vergi dışı gelirler kaleminin payı ise yüzde 17,1 iken, yüzde 19,7 bandında ifadesini buldu. Diğer gelirler kaleminin payı ise yüzde 2,4’ten yüzde 2,7 seviyesinde yükseldi.
Gider kalemleri de yükseldi
2019 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla bütçe giderleri toplamının, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 45,7 artış göstererek 1 milyon 383 bin 200 TL’den 2 milyon 14 bin 900 TL’ye yükseldiği bilgisinin de paylaşıldığı raporda, söz konusu dönemlerde cari transferler, mal ve hizmet alım giderleri ile personel gideri kalemlerinde sırasıyla yüzde 16,8; 359,2 ve 28,6 oranlarında değişim yaşandığı verisine de ulaşılıyor.
KKTC bütçesinin cari transferler gider kalemi, 2019 yılı üçüncü çeyreğinde 784 milyon 800 bin TL olurken, bu dönemde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 28,6 artış gösteren personel giderleri kalemi, 666 milyon TL seviyesine ulaşıyor. Sermaye giderleri ve transferler kalemi de aynı dönemler içinde yüzde 20,8 düşüş gösteriyor ve 2019 yılı üçüncü çeyreğinde 47 milyon 600 bin TL’lik seviyesiyle raporda yer alıyor.
Bültene göre, personel giderleri kaleminin toplam giderler içindeki payı ise 2018 yılı üçüncü çeyreği içinde yüzde 37,4 iken, 2019 yılı üçüncü çeyreğinde yüzde 33,1 seviyesinde gerçekleşiyor. 2018 yılı üçüncü çeyreğinde bütçe giderleri toplamının yüzde 48,6’sını oluşturan cari transferler kaleminin payı, 2019 yılı üçüncü çeyreğinde artış gösteriyor ve yüzde 38,9’a tırmanıyor.
Personel giderleri ile cari transferler kalemleri toplamının bütçe giderleri içindeki payı da rapora göre 2018 yılı üçüncü döneminde yüzde 86 iken; 2019 yılı üçüncü döneminde yüzde 72 olarak gerçekleşti.
Bütçe uygulama sonuçları
2019 yılı dokuz aylık uygulama sonuçlarına göre, 2019 yılı için öngörülen bütçe gelirlerinin yüzde 70,7’si tahsil edilirken; öngörülen bütçe giderlerinin ise yüzde 60,8’i harcandı. 2018 yılının aynı dönemi için bu oranlar sırasıyla yüzde 69,4 ve 66,9 seviyelerindeydi.
2018 yılının ilk dokuz aylık döneminde 3 milyon 818 bin 700 TL olan bütçe gelirleri toplamının, aynı zaman zarfında 5 milyon 289 bin 700 TL seviyesine ulaştığı da görülürken; 2018 yılı ilk dokuz aylık dönemin sonunda 3 milyon 648 bin 300 TL olarak gerçekleşen bütçe giderleri toplamı ise 2019 yılının aynı döneminde 5 milyon 27 bin 800 TL seviyesinde gerçekleşti.
Buna göre, ilk dokuz aylık gerçekleşmeler incelendiğinde, 2018 yılının üçüncü çeyreği sonunda 170 milyon 400 bin TL fazla veren bütçe dengesinin, 2019 yılının aynı döneminde 261 milyon 900 bin TL tutarında fazla verdiği çıkarımını yapmak mümkün, ki bu da yüzde 53,7’lik bir orana tekabül ediyor.



















Yorumlar kapalı.