Özel Haber
Cemre CEMALİ
BÜYÜK KATKI… Cypfruvex’in bu yıl ekonomiye katkısının sadece valensiya ürünü için 360 milyon TL olduğunu söyleyen Cypfruvex Genel Müdürü Cemal Redif, greyfurt, mandora mandalin ve diğer ürünlerle beraber bu katkının 500 milyon TL olduğunu açıkladı. Redif, “Ürünün üreticiden alınması, malzemesi, işlenmesi, stoklanması ve satılması ile birlikte bu sene yarım milyarlık iş yaptık” vurgusu yaptı.
GÜNLÜK GİDERİ 10 MİLYON TL… Cemal Redif, işletmelerindeki sıkma ve paketleme tesisinin tam kapasite çalıştığı ve günlük 700-800 ton ürünün işlendiği gün kesim, taşıma, elektrik, işçilik, malzeme giderleri ile birlikte ürün bedeli hariç günlük ortalama 5 milyon TL giderleri olduğunu söyledi. Redif, ürün bedelinin de eklenmesiyle tesisin günlük giderinin 10 milyon TL’ye çıktığını belirtti.
YENİ TESİSLER ŞART… Cemal Redif, mevcut tesis için yeni planları olduğunu ve ivedilikle dilimlenmiş narenciye ürünleri ve başka meyvelerin de pazara sürülmesi için meyve kurutma tesisleri kurulması gerektiğini söyledi. Redif, marmelat ve reçel tesisinin de yapılması gerektiğini ifade ederek, bu tesisin projesinin hazır olduğunu kaydetti.
Narenciye sektörü ülke ekonomisine çok büyük katma değer sağlıyor. Narenciyeyi değerlendirerek katma değere dönüştüren Cypfruvex de bu yıl güzel işler yaparak ekonomiye 500 milyon TL’lik katkı sağladı.
Cypfruvex, bu sene sadece valensiya ürününden 360 milyon TL, greyfurt, mandora mandalin ve diğer ürünlerle beraber toplam 500 milyon TL ekonomiye enjekte etti.
Valensiya portakalda bu sene tahmin edilen rekolte 52 bin ton iken, şimdiye kadar 29 bin tonu hasat edildi.
Bu yılki toplam rekolte rakamları da umut veriyor. Limonda 3,811 ton, greyfurtta 1,920 ton, yafada 352,780 kg, W. Murkot’ta 2,138 ton, novada 279,894 kg, oride 717,647 kg, mandorada ise 56 bin ton.
KIBRIS’a konuşan Cypfruvex Genel Müdürü Cemal Redif, bu sene paketleme ihracat kalitesinde 17 bin ton valensiya, sıkma tesisinde ise 6 bin ton valensiya işlendiğini anlattı. Redif, Cypfruvex’te ayrıca bin 500 ton greyfurt, bin 900 ton limon işlendiğinin de altını çizdi.
Redif, mandorada bin 500 ton, paketleme ihracat kalitesinde ise 2 bin 500 ton işlendiğini ifade ederek, “Şu ana kadar toplam 25 bin ton işlendi ve işlemeye devam ediyoruz” dedi.
Arz-talepteki dengesizlik ve dövizden kaynaklı fiyatların yükseldiğine işaret eden Redif, pet ve kimya ürünlerinin de çok yükseldiğini, bu durumdan dolayı ürünü işleme maliyetinin ürün fiyatına denk geldiğini vurguladı.
“Rekabet edebilir bir işletme yapmak için çalıştık”
Cemal Redif, 2006-2009 sezonlarında tesisin çok az işlem yapabildiğini, son iki yılda ise hiç paketleme yapılmadığını ifade ederek, 2009 yılında tekrar göreve geldiklerinde tesisin bakımsız kaldığını ve çalışır durumda olmadığını kaydetti.
Redif, göreve geldiklerinde tesisleri tekrar çalışır duruma getirme garantisi verdiklerini belirterek, bu tesislerde devletten katkı almadan, görev zararı yapma lüksü olmadan, reel sektörün yaptığı gibi rekabet edebilir bir işletme haline getirebilmek için çalıştıklarını söyledi.
O dönemde tesislerin devletle maddi ilişkisini keserek, tesisi bu şartla açtıklarına işaret eden Redif, “Gayemiz şuydu, aksi takdirde bu tesis de, diğer tesisler gibi özelleştirilecekti. Özelleştirmeye karşı değiliz. Keşke Cypfruvex’in de aynı formatta olabileceği bir konjonktür gelişse adada” vurgusu yaptı.
Redif, ada ülkesi olmamızdan dolayı iklim, deniz, rüzgar, elektrik, su, taşımacılık gibi faktörlerden dolayı serbest piyasa rekabet şartlarının oluşamadığını belirterek, Türkiye’deki ürün miktarına ve yapılmış olan yatırımlara karşılık rekabet edilebilirliğe bakıldığında, Cypfruvex’in gerekliliğinin açıkça ortada olduğunu ifade etti.
“Serbest piyasa şartları olmalı”
Cypfruvex’in üreticiler için denge unsuru olduğunu, bunun yanı sıra kesim ekipleri, fabrika işçileri, piyasadaki sanayi işletmeleri, lojistlik, gümrükler ve laboratuarların da bu sektörden ‘nemalandığını’ söyleyen Cemal Redif, bunu dengede götürmenin yolunun serbest piyasa şartlarının çalışmasından geçtiğini kaydetti.
Redif, piyasada Türkiye’den gelmiş olan 6 tane büyük özel işletme olduğunu, bu bağlamda da 6 tesisin yer aldığını hatırlatarak, “Bunlar rekabet edebilse, piyasada denge unsuru olabilecek bir kuruma ihtiyaç yoktur. Ama öyle bir şey yok. Tesisleri alan şahıslardan 1-2 tanesi dışındakiler ihracatçı değil. Ekonomik durumdan dolayı rekabeti doğuramıyorlar, çünkü bu iş için büyük bir sermaye gerekiyor” dedi.
Bu senenin şartlarına göre piyasada rekabet edebilirliğin minimum sermayesinin 100 milyon TL olduğunu işaret eden Redif, bir tesisi olan işletmenin ürün alabilmesi, ödeyebilmesi, işleyebilmesi, sevkiyatını yapıp satabilmesi ve bu döngüyü devam ettirebilmesi için böyle bir sermayeye ihtiyaç duyulmasına karşın, şu an böyle sermayedarların yok denecek kadar az olduğunu vurguladı.
“Optimumun maksimumunu veriyoruz”
Cemal Redif, bu sektörde 10 yıldır yer aldığını ve üreticinin üretim maliyetlerini dikkate alarak çalıştıklarına dikkat çekerek, üretim maliyetlerinin de serbest piyasada ürünün satılabileceği fiyata göre, malzeme ve diğer giderleri de hesaplayarak endeksleyerek verilebilecek en maksimum fiyat yerine, serbest piyasadaki rekabet edilebilirliği ortadan kaldırmamak için ‘optimumun maksimumunu’ vermeye çalıştıklarını anlattı.
Üreticinin ancak bu şekilde korunabileceğini söyleyen Redif, kesim ekipleri ve taşıma birliklerinin hayatlarını idame ettirebilecekleri, araçlarını, ekiplerini ödeyebilecek ve sosyal refah seviyesinde kazanabilecekleri bir hesaplama yaptıklarını kaydetti.
“Sadece mal göndermek için ihracat yapılmaz”
Cemal Redif, piyasayı uluslararası normların belirlediğini, iki sene önce Avrupa’ya tonlarca valensiya ihracatı yaptıklarını belirterek, “Şimdi İngiltere’ye mal satmak için bir deneme yaptık. İngiltere’ye göndereceğim valensiya ürünü şu anda navlun, buzluk, aktarma ve market masraflarını karşılamıyor. Sadece mal göndermek için ihracat yapılmaz” şeklinde konuştu.
Pandeminin dünya çapında yarattığı olumsuz etkilerinden sıyrılmaya başlandığını, arzın talebe yetişmeye başladığını ifade eden Redif, üretim fazlalığı başlaması ve talebin de bir miktar aşağıda kalması halinde fiyatların düşmeye başlayacağına işaret etti.
Redif, narenciye sektöründe de durumun aynı olduğunu söyleyerek, sektörün esas sıkıntı yaşadığı noktanın ise malzeme maliyetlerinin çok yükselmesi olduğunu kaydetti.
Arz-talepteki dengesizlik ve dövizden kaynaklı fiyatların yükseldiğini anlatan Redif, pet ve kimya ürünlerinin de çok yükseldiğini, bu durumdan dolayı ürünü işleme maliyetinin ürün fiyatına denk geldiğinin altını çizdi.
“Geçen yıl kesimde işçi sıkıntısı yaşandı”
Cemal Redif, bu sektördeki işçi ihtiyacının iç piyasadan sağlanamadığına dikkat çekerek, Türkiye’deki asgari ücretin KKTC’nin asgari ücretine çok yaklaşmasından dolayı narenciye sektöründe çalışacak işçilerin Türkiye’de alacağı paranın aynısı/yakın bir parayı alacağı için ‘ülkemize gelmemesini doğurduğunu’ vurguladı.
Geçen yıl kesimde yaşadıkları en büyük sıkıntının bu olduğunun altını çizen Redif, “Oradaki fiyatlarla buradaki fiyatlar aynı iken, insanlar niye evini terk edip buraya gelsin ki?” diyerek, işçi sıkıntısı yaşanmasının nedenine değindi.
Redif, tesisi uluslararası normlarda ürün üretebilecek potansiyele çıkarmak için çalıştıklarını belirterek, uluslararası konsantre piyasasında da adını belgeleriyle ve üretimiyle ortaya koymaya hazır olduklarını, bu bağlamda önümüzdeki yıl bunun meyvesini yiyeceklerini kaydetti.
“10 milyon TL’ye yakın yatırım yaptık”
Görev süresinde tesise olan yatırımlarını sürdürdüklerini anlatan Cemal Redif, şöyle devam etti:
“2009’dan 2014’e kadar fuel oil ile çalışan tesisi, mazota, sonra gaza döndürdük.
Tesisin 750 ton olan konsantre stok kapasitesini bin 600 tona çıkarttık.
Yükleme rampaları, ambalajlanan ürünlerin muhafaza edileceği alanlar yarattık.
2019’da tekrar göreve geldiğimde paketleme tesisini sıfırdan yeniledik. 4.5 milyon TL makinelere koyduk. O dönemde 2 bin 650 metrekare ile en küçük tesisi olan paketleme tesisini 5 bin 850 metre kare kapalı alana büyüttük. Bina, ekipman ve diğer bütün tesislerin toplamına 10 milyon TL’ye yakın yatırım yaptık.”
Redif, en son yatırım yaptıkları yılın hasadının geçen seneye tekabül ettiğini ifade ederek, işçi sıkıntısına rağmen geçen sene ürünleri dalında bırakmadıklarını, tüm ürünü sıkmada değerlendirmek durumunda kaldıklarını açıkladı.
“Tesisin kapasitesini artıracak çalışmalar yapıldı”
Bu sene fazla yatırım yapamadıklarını ama tesisin bakım onarımıyla ilgili, Meysan sıkma tesisine ciddi yatırımlar yaptıklarını kaydeden Cemal Redif, tesisin kapasitesini artıracak çalışmalar gerçekleştirdiklerine işaret etti.
Redif, bu sene ocak ayında 2 bin tona yakın greyfurt ürünü alarak konsantresini yaptıklarını, 2 bin tona yakın limonun meyve suyu olarak sıkıldığını söyleyerek, mandalin portakalında da 2 bin 500 ton civarında paketleyerek ihracatını yaptıklarını, bin 500 ton civarında da sıkma tesisinde değerlendirdiklerini belirtti.
Valensiyada ise paketleme kalitesinde alınan ürünün hasadını Mayıs’ın 10’u gibi tamamlayacaklarını, sıkma tesisinde işlenecek standart dışı valensiyanın hasadının ise en geç Haziran’ın 10-12’sine kadar tamamlanmasını öngördüklerini ifade ederek, valensiya rekoltesinde geçen seneye göre biraz düşüş olduğunu, bu bağlamda 52 bin ton rekolte beklentisi olduğunu belirtti.
“37 bin ton valensiya Cypfruvex’e kayıt yaptırdı”
Cemal Redif, satın alma duyurularından sonra 37 bin ton valensiyanın Cypfruvex’e kayıt yaptırdığını ifade ederek, “Paketleme ihracat kalitesine uygun olan üreticilerin ürünlerinden 17 bin tona yakınını sözleşme yaparak pakete aldık. Yaklaşık 12 bin tonu kesilmiş durumda, geri kalan valensiya kesimi şu an devam ediyor. 2-3 bin tonu özel sektöre kaçtığı için geri kalan 18 bin ton civarında valensiyayı da sıkacağız” dedi.
Redif, sıkma ve paketleme tesisinin tam kapasite çalıştığı ve günlük 700-800 ton ürünün işlendiği gün kesim, taşıma, elektrik, işçilik, malzeme giderleri ile birlikte ürün bedeli hariç günlük ortalama 5 milyon TL giderleri olduğunu açıklayarak, ürün bedelinin de eklenmesi halinde tesisin günlük giderinin 10 milyon TL’ye çıktığını belirtti.
“Ekonomiye toplam katkımız 500 milyon TL”
Cypfruvex’in bu seneki ekonomiye katkısıyla ilgili de bilgi veren Cemal Redif, sadece valensiya ürünü için 360 milyon TL, greyfurt, mandora mandalin ve diğer ürünlerle beraber Cypfruvex’in ekonomiye toplam katkısının 500 milyon TL olduğunu ifade ederek, “Ürünün üreticiden alınması, malzemesi, işlenmesi, stoklanması ve satılması ile birlikte bu sene yarım milyarlık iş yaptık. Standart dışı ürün üretmek, bir ülkenin ekonomisini kalkındırmaz ancak paketleme ihracat kalitesinde ürün üreten üreticiler sayesinde ekonomi kazanır” vurgusu yaptı.
“Kurulması gereken yeni tesisler ve planlarımız var”
Cemal Redif, mevcut durumdaki tesis için yeni planları olduğunu, ivedilikle kurulması gereken tesisler olduğunu kaydederek, dilimlenmiş narenciye ürünleri ve başka meyvelerin de kurularak pazara sürülmesi için meyve kurutma tesisine ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Narenciyede çok önemli olan bir başka konunun ise marmelat ve reçel tesisi olduğunun altını çizen Redif, bu tesisin projesinin hazır olduğunu kaydetti.
Redif, tesiste kullanılan malzemelerin bir kısmını üretme noktasında tesisler kurulmasının önemine işaret ederek, “plastik fabrikası, plastik boru üretim tesisi, soğuk hava tesisi olabilir. Güneş enerjisinden faydalanarak maliyetleri düşürmek için solar sistem olmalı. Biz solar sistemin projesini yaptık, Kalkınma Bankası’ndan cevap bekliyoruz” dedi.
Fotoğraflar: Özmen YILANCILAR






















Yorumlar kapalı.