Ülkemizin 2015 yılı ekonomisinde kamu borç stokunun yüzde 67’sinin dış borç, yüzde 33’ünü ise iç borcun oluşturduğu bildirildi.
İç borcun alacaklılar dağılımında en önemli iki alacaklı toplamda 3 milyar 602 milyon TL ve 169,1 milyon dolar (yaklaşık 4.1 milyar TL) ile Kooperatif Merkez Bankası ile İhtiyat Sandığı. Bu borçlar 2009 yılına kadar yapılan borçlanmaların anaparası ile faizinden oluşuyor. Henüz bütçenin borç ödeyecek kapasiteye ulaşmaması yeni borçlanma yapılmasa dahi borç stokunu faizler kadar artırmakta.
Bu iki alacaklıya 2015 yılında yeni borç alınmaksızın sadece faizden kaynaklanan ilave borç miktarı, yaklaşık 350 milyon TL’ye ulaşıyor.
Bilgilerin kaynağı, TC Lefkoşa Büyükelçiliği “Kalkınma ve Ekonomik İşbirliği Ofisi”nin “2015 KKTC Ekonomi Durum Raporu”…
Raporda, 2015 yılında KKTC genel bütçesinden yapılan harcamanın 820 milyon TL’sinin TC yardımlarından karşılandığı belirtildi. 2010 yılından itibaren uygulanan ekonomik programlar sayesinde KKTC’de mali disiplin kısmen de olsa sağlandığı ifade edilen raporda, 2013-2015 döneminde uygulanan ekonomik programda da mali disipline devam edildiğinden programlarda öngörülen yardım miktarının dışında yardım yapılmadığı belirtildi.
Raporda, 2015 yılında yapılan yardımın tutarının 2014 yılına göre azaldığı, bunun başlıca nedeninin reform destekleme ödeneğinin kullanılamaması olduğu kaydedildi.
Altyapı yatırım harcamaları, reel sektörün desteklenmesine yönelik harcamalar ve savunma harcamalarının toplamı 2014 yılına göre yüzde 31 artarak 548 milyon TL’ye ulaştı; krediler ise yüzde 10 azalarak 273 milyon TL’ye düştü.
Borçlar artıyor
Kamu borcunun GSYH’ya oranı, 2015 yılında bir önceki yıla kıyasla 24,5 puan artarak yüzde 173’e yükseldiği belirtilen raporda şöyle denildi:
“KKTC’nin 2015 yılsonu itibarıyla toplam kamu borç stoku 4 milyar 451 milyon TL ve 3 milyar 982 milyon ABD doları toplamına ulaşmıştır. Böylece 2015 yılsonu itibarıyla toplam kamu borç stoku bir önceki yıla kıyasla TL bazında yüzde 21,9 oranında artarak 16 milyar 050,4 milyon TL’ye yükselmiştir. Böylece kamu borcunun GSYH’ya oranı, 2015 yılında bir önceki yıla kıyasla 24,5 puan artarak yüzde 173’e yükselmiştir.
Bu artışın önemli bir bölümü kur artışından kaynaklanmış, yıllık faiz ödemeleri yapılmadığından stoka eklenmiş ve yeni borçlanma neredeyse hiç yapılmamıştır. 2015 yılsonu itibarıyla toplam stokun yüzde 79,3’ünü geçen yıla göre 2 puanlık artışla Devlet Borcu oluşturmaktadır.
Devlet Borcu kalemi altında T.C. Kredileri, Emekli Sandığı ve İhtiyat Sandığı kaynaklı borçlar yer almaktadır.
Devlet kefaletli borçlar
Devlet kefaletli borçlara da değinilen rapora şöyle devam edildi:
“Bunu toplam stoktaki yüzde 14,4’lük ağırlığıyla geçen yıla göre yarım puan azalan Devlet Kefaleti Nedeniyle Üstlenilen Krediler izlemektedir. Bu borçlar, geçmişte Devlet Kefaleti ile borçlanan KİT’lerin zaman içerisinde borçlarını ödeyemez duruma gelmeleri neticesinde üstlenilen borçlardır. Bunu toplamda yüzde 5,6’luk ağırlığı ile geçen yıla göre 1,5 puan azalan Devlet Kefaletli Krediler kalemi izlemektedir.
KIBTEK ve Sosyal Sigortalar Dairesi gibi kamu bağlantılı kuruluşların halen canlı ve dönen kredilerinin yanı sıra KKTC Kalkınma Bankası Tahvilleri, Eti Teşebbüsleri ve tasfiye halindeki Kıbrıs Türk Havayolları kaynaklı borçlar yer almaktadır
Devlet Kefaletli Krediler, toplam stok içerisindeki ağırlığı Devlet Borcu ile Devlet Kefaleti Nedeniyle Üstlenilen Krediler kalemlerine kıyasla düşüktür.
Bu kalem altında ağırlıklı olarak bazı kamu iktisadi teşebbüslerinin halen canlı ve dönen kredilerinin yanı sıra KKTC Kalkınma Bankası Tahvilleri ile Sosyal Sigortalar Dairesi’nin bankalardan nakit ihtiyacı çerçevesinde borçlanması ile borç stokuna eklenen yük yer almaktadır. Devlet Kefaletli Krediler içinde geçen yıla göre 2015 yılında ilk sıraya Sosyal Sigortalar Dairesi yükselmiştir. Sosyal Sigortalar Dairesi 2015 yılında KKTC’de borçlanmaya devam eden ender dairelerdendir.
KIB-TEK’in 2015 borç stokunda yaklaşık 95 milyon TL azalma
Bankacılık faaliyeti gereği borç stoku bulunan KKTC Kalkınma Bankası’ndan sonra üçüncü sırada bulunan KIB-TEK’in 2015 yılındaki borç stokunda yaklaşık 95 milyon TL azalmanın söz konusu olduğuna işaret edilen raporda, “Orta vadeli bir projeksiyonla bakıldığında KIBTEK’in 2010 yılında 53,9 milyon dolar olan döviz cinsinden borcunun 2015 yılsonu itibarıyla 32,0 milyon dolara gerilediği, Türk Lirası borcunun ise 2010’daki 124,6 milyon TL’den 168,5 TL’ye yükseldiği görülmektedir. KIB-TEK’in bazı borçlarının Borç Komitesi’nden izin alınmaksızın yapılması nedeniyle yukarıdaki rakamlara dahil olmadığı bilinmektedir.
Bunları son başlıkta yüzde 0,5’lik payıyla ağırlıklı olarak Belediyelerin borcunu kapsayan Devlet Kefaleti Bulunmayan Krediler izlemektedir” denildi.
KKTC’nin borç stoku yüksek
Raporda borç stoku konusunda ise şu ifadelere yer verildi:
“TC kredileri kaynaklı stokun toplam stok içerisindeki ağırlığı 2015 yılsonu itibarıyla 4 puan artışla yüzde 68’e yükselmiştir KKTC’de yakın geçmişe kadar etkin bir borç yönetiminin olmaması ve mali projeksiyondan yoksun gerçekleştirilen borçlanmalar neticesinde borç stoku yüksek bir seviyeye oturmuş durumdadır. 2010-2012 program döneminde kamu maliyesi alanında atılan kararlı adımlar neticesinde kontrol altına alınan bütçe dengesine rağmen, yüksek borç stoku bir yandan kamu sektörü açısından kırılganlık yaratırken diğer yandan özel sektörün krediye olan erişimini zorlaştırarak ekonomik aktiviteyi baskılamaya devam etmektedir.
Borç Yönetim Komitesinin faaliyete başlamasından sonra siyasi etkiden uzak bir zeminde çalışmasının sağlanması kamu borç stokunun son beş yılda tedrici olarak azalmasını sağlamıştır.”

Borcun, milli gelire oranı yüzde 161
KKTC’de aşağı revize edilen milli gelir rakamlarına paralel olarak 2013 yılında yüzde 154,2 seviyesine yükselen iç borç stokunun milli gelire oranı, 2014 yılında dış borç kaynaklı artış ile yüzde 161 seviyesine yükseldi. Dış borç hariç tutulduğunda ise oranın yüzde 57,6 seviyesinde gerçekleştiği görülüyor.
Rapora göre küresel ekonomik krizin etkilerinin aşılabilmesi amacıyla alınan önlemlerin kamu harcamalarını artırıcı ve bütçe dengelerini bozucu etkileri birçok ülkede borcun milli gelire oranında artış eğilimini güçlendirdi. Özellikle Euro Bölgesi’nde devam eden ekonomik durgunluk bölge ülkelerinin borç dinamiklerine olumsuz yansıdı.
Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin 2010 yılında yüzde 61,3 seviyesinde gerçekleşen borç stoku/milli gelir oranı 2014 yılsonu itibarıyla yüzde 107,5 seviyesinde kaydedildi. Söz konusu oranın 2015 yılında yüzde 115,2 seviyesine yükseleceği tahmin edildi.
Türkiye’de son yıllarda sürdürülen mali disiplin ve etkin kamu borç yönetimi sayesinde borç stoku milli gelire oran olarak önemli ölçüde azaltılırken, faiz harcamalarının vergi gelirlerine oranı keskin şekilde düşürüldü ve borcun vade ve döviz kompozisyonunda önemli iyileşmeler sağlandı. 2013 yılında yüzde 36,1 seviyesinde gerçekleşen brüt kamu borç yükünün milli gelire oranı 2014 yılında yüzde 33,5 seviyesine geriledi.



















Yorumlar kapalı.