GÖRÜŞÜLMEYE BAŞLANDI… Hal Yasa Tasarısı, Avrupa Birliği Uyum Yasa Tasarılarını Görüşmek Üzere Oluşturulan Geçici ve Özel Komitesi’nde görüşülmeye başlandı. Komitenin tasarı ile ilgili görüşmelerini ekim ayına kadar tamamlaması ve tasarının ekim ayı içerisinde Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’nun onayına sunulması bekleniyor.
ÜRETİCİ VE TÜKETİCİNİN HAKKI KORUNACAK… Hal Yasa Tasarısı, mal ticaretinin kayıt altına alınması, gıda güvenliği, üretici ile tüketicilerin hak ve çıkarlarının korunması ve yetki karmaşasının aşılması için büyük önem taşıyor. Ayrıca yine aynı tasarı ile hallerin alt yapılarının çağdaş bir sisteme kavuşturulması ve işletilmesi hedefleniyor.
“ÇOK ÖNEMLİ BİR YASA TASARISI”… Avrupa Birliği Uyum Yasa Tasarılarını Görüşmek Üzere Oluşturulan Geçici ve Özel Komitesi Başkanı Ersan Saner, söz konusu tasarının 2002’den beri gündemde olduğunu söyledi ve bu tasarının yasalaşmasının ülke için çok önemli olduğunu anlattı. Saner, “Bu yasa tasarısını 4 önemli ana başlık altında toplayabiliriz. Bunlardan biri üretimin kayıt altına alınması, diğeri üretici ve tüketici haklarının korunması, diğeri hallerin alt yapılarının geliştirilmesi ve yetkilerin belirlenmesidir” dedi.
Ceren ÖZBİL
Yıllardır “gıda güvenliği” ve “fiyat dengesi” için olmazsa olmaz olduğu söylenen ancak bir türlü ciddi bir çalışma yapılmayan Hâl Yasası için en sonunda önemli bir adım atıldı.
Cumhuriyet Meclisi’nde yaklaşık 18 yıldır bekleyen tasarı revize edilerek, Avrupa Birliği Uyum Yasa Tasarılarını Görüşmek Üzere Oluşturulan Geçici ve Özel Komitesi’nde görüşülmeye başlandı.
Komitenin tasarı ile ilgili görüşmelerini ekim ayına kadar tamamlayıp, tasarının ekim ayı içerisinde Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’nun onayına sunulması bekleniyor.
Söz konusu yasa tasarısı mal ticaretinin kayıt altına alınması, gıda güvenliği, üretici ve tüketicilerin hak ve çıkarlarının korunması gibi konular için büyük önem taşıyor.
Konuyla ilgili KIBRIS Gazetesi’ne konuşan Avrupa Birliği Uyum Yasa Tasarılarını Görüşmek Üzere Oluşturulan Geçici ve Özel Komitesi Başkanı Ersan Saner, yasa tasarısı hakkında bilgi verdi.
Saner, komite olarak hedeflerinin bu yasa tasarısı ile ilgili görüşmeleri 3 ay içinde tamamlamak ve ekim ayı gibi Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’na sunmak olduğunu ifade etti.
“Çok önemli bir tasarı”
Saner, söz konusu yasa tasarısının 2002’den beri gündemde olduğunu söyledi ve bu yasa tasarısını 4 önemli ana başlık altında toplanabileceğini belirtti.
Bunlardan birinin üretimin kayıt altına alınması, diğerinin üretici ve tüketici haklarının korunması, diğerinin hallerin alt yapılarının geliştirilmesi ve bir diğerinin yetkilerin belirlenmesi olduğunu kaydeden Ersan Saner, bunlara ek olarak da yasa tasarısının anlaşmazlık hallerinde sorunları çözmesi için bir de Hakem Heyeti oluşturulmasını içerdiğinden söz etti.
Saner, söz konusu yasa tasarısının çok ciddi bir tasarı olup, ülke için de çok öneli olduğunu yineledi.
Tasarı ile ilgili yapılan komite toplantısına üretici temsilcilerini davet ettiklerini kaydeden Saner, daha sonra da ilgili odalar ve tüccarlarla da görüşeceklerini ifade etti.
Tasarı şunları içeriyor:
En fazla iki hal olacak
Hal Yasa Tasarısı’nın mevcut hali ile yasalaşması durumunda bakanlık, belediyelerin görüşlerini alarak, belli kurallar çerçevesinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde en fazla iki tane olmak üzere Hal kurulması için çalışma başlatacak.
Bu kurallar ise üretici ve tüketicilerin korunması, hallerin sayısı ve bunların birbirlerine yakınlığı, üretici yoğunluğu ve tüketici piyasasının büyüklüğü, hal kurulacak yerin coğrafi konumu, mesken ve işyerlerine, gıda güvenilirliği bakımından risk oluşturan tesis ve benzeri yerlere uzaklığı, ulaşım olanakları ve hallerin çevreye, altyapıya ve trafiğe getireceği yüklerden oluşuyor.
Tapu, Planlama ve İnşaat ile
Çevre Dairesi’nin görüşü alınacak
Bakanlık, Hal kurulması düşünülen arazi ile ilgili olarak Tapu Dairesi’nden, Planlama ve İnşaat Dairesi’nden ve Çevre Dairesi’nden görüş alacak.
Arazi mülkiyeti durumunun devlet arazisi olması, gerçek veya tüzel kişilere kiralamada yasal engelin bulunmaması, bölgede hal kurulmasının imar mevzuatına uygun olması ve çevresel etki değerlendirmesinin olumlu olması durumunda, söz konusu dairelerden olumlu görüş alınması koşulu ile Bakanlık tarafından Bakanlar Kurulu’na öneri yapılacak.
İhaleye çıkılacak
Bakanlar Kurulu, öneriyi uygun bulması halinde alacağı karar ile önerilen bölgede hal kurulması için söz konusu araziyi, bu yasa kurallarına bağlı olarak, bakanlığın kontrol ve yönetiminde olmak üzere Bakanlığa tahsis edecek.
Bakanlar Kurulu, tahsis kararı ile birlikte, söz konusu bölgenin gerçek veya tüzel kişilere, hal yapılması ve işletilmesi için kiralanması maksadı ile Kamu İhale Yasasına göre ihaleye çıkılması kararını verecek.
İhaleyi kazanan gerçek veya tüzel kişiler ile Bakanlık arasında aşağıdaki (4)’üncü fıkradaki kurallara uygun olarak önce Ön Kira Sözleşmesi sonrasında ise İşletme- Kiralama Sözleşmesi imzalayacak.
İdari Şartname ve Teknik Şartname kuralları
İhalenin İdari Şartnamesi ile Teknik Şartnamesinde belli kuralların yer alması ve Bakanlığın yapacağı Ön Kira Sözleşmesinin ve İşletme-Kiralama Sözleşmesinin bu kurallara bağlı olarak yapılması koşul olacak.
Bu doğrultuda Ön Kira Sözleşmesi en fazla bir yıllık olacak ve ön Kira Sözleşmesinden sonra Kira- İşletme Sözleşmesi yapılacak ancak toplam kiralama süresi en fazla on yıl olacak.
Kira sözleşmesi yapılan gerçek veya tüzel kişi “İşletmeci” olarak adlandırılacak.
Arazi kira bedeli, Taşınmaz Hazine Malları (Kiralama ve Değerlendirme) Yasasına göre belirlenmiş olan en yüksek bedel olacak. Halin işletilmesinden doğacak ciro üzerinden Devlete ödenecek bedel, ihalede belirlenecek. Ciro üzerinden paylaşım oranı yüzde yirmiden düşük olamayacak.
İşletmeci, en geç bir yıl içerisinde hal tesis yatırımını tamamlayacak. Tesis yatırımı tamamlanıp, yetkili makamdan nihai izin alındıktan sonra, İşletmeci ile Bakanlık arasında İşletme-Kiralama Sözleşmesi yapılacak.
Yapılan tesis Devlet mülkiyetinde olup, işletmecinin tesis üzerinde, İşletme-Kiralama Sözleşmesi süresince tesisi kullanma ve işletme hakkı mevcut olacak.
İşletmeci, İşletme-Kiralama Sözleşmesini imzalamadan, Halden yer kiralayamayacak veya hizmet tarifesi uygulayamayacak.
İşletmeci, kiralanan araziyi veya yatırımını başkasına devredemeyecek veya başkası ile birlikte kullanamayacak.
İşletmeci, Halin işletilmesi için, bilgilerin elektronik ortamda izlenmesi ve duyurulması, kayıt altına alınması amacıyla ilgili bilişim alt yapısını kurar, ihtiyaca göre güncelleyecek ve Bakanlıkla çevrim içi (on-line) olmasını sağlayacak. Bilgilerin yedeklenmesini sağlayacak. Sistemin ayrıntıları ihale teknik şartnamesinde ve kira sözleşmesinde belirlenecek.
İşletmeci, yapılan her işlemi kayıt altına alacak ve haldeki fiyatların açık ve sistematik bir şekilde, halka açık internet sitesinde, çevrimiçi (on-line) olarak görülebilecek şekilde yayınlanmasını ve halde işlem yapanların teklif verebileceği şekilde kurulmasını sağlayacak. Sistemin ayrıntıları ihale teknik şartnamesinde ve kira sözleşmesinde belirlenecek.
İşletmeci, Halin güvenliğinden sorumlu olacak. Hali sigortalatacak.
İşletmeci, Halin düzeni ve temizliğinden sorumlu olacak.
İşletmeci, Halin işletilmesi için yeterli sayıda personel çalıştıracak.
İşletmeci, Halin günün yirmi dört saati esasına göre izlenmesi ve kayıt altına alınması, yedeklenmesi için gerekli görüntüleme ve izlenme sistemini kuracak, devamlılığını sağlayacak ve Bakanlığın bu sisteme erişimini temin edecek.
İşletmeci, Bakanlığın, maliye işleri ile ilgili Bakanlığın, Sağlık Bakanlığı’nın, Tarım işleri ile görevli Bakanlığın ve yetkili Belediyenin kendi yasalarına göre yapacağı denetimlerde onlara yer temin edecek ve her türlü kolaylığı sağlayacak. Bakanlık veya denetim görevlilerinin direktiflerinin yerine getirilmesini ve uyarılan aksaklıkların giderilmesini sağlayacak.
Halde uygulanacak kira bedelleri ve diğer tüm hizmet tarifeleri işletmecinin görüşleri alınarak, Bakanlık tarafından önerilecek Bakanlar Kurulu tarafından onaylanıp Resmi Gazete’de yayımlanacak bir Tüzükle düzenlenecek.
İşletmeci, yetkili muhasip ve denetçi tarafından denetlenmiş hesaplarını her yıl Bakanlık ve Maliye işleri ile görevli Bakanlığa sunacak.
İşletmeci, Halde satılan mallardan, yüzde bir (%1) oranında Hal Katkı Payını satışı yapandan tahsil edecek.
Ancak Hale bildirimde bulunmak koşuluyla 8’inci maddenin (1)’inci fıkrasında belirtilen mallardan Hal Katkı Payı alınamayacak.
Kiralanan arazi, Hal maksatları dışında, başka herhangi bir amaç için kullanılamayacak.
Ön Kira Sözleşmesinin veya Kira-İşletme Sözleşmesinin fesih edilmesi veya sona ermesi halinde işletmeci bu yatırımlarından dolayı Devletten herhangi bir zarar ziyan veya tazminat talep edemeyecek.
Tesis yatırımının imar mevzuatına aykırı olarak yapılması halinde, yıkım masrafları işletmeciden kamu alacağı olarak tahsil edilecek.
İşletmecinin bu madde kurallarına ve/veya Ön Kira veya Kira-İşletme Sözleşmesinin herhangi bir kuralına veya Yasanın işletmeci ile ilgili diğer madde kurallarına aykırı davranması halinde, Bakanlık tarafından aykırılığın giderilmesi için işletmeciye iki aylık bir süre verilecek. Bu süre sonunda aykırılığın işletmeci tarafından giderilmemesi halinde sözleşme fesih edilecek. Bakanlık bölge ile ilgili tekrar ihaleye çıkılması için Bakanlar Kurulu’na önerge yapacak.
İhaleye girecek kişilere ilişkin kıstaslar ihale şartnamesinde belirtilir. Tüccarlar, eşleri, birinci ve ikinci derece kan ve sıhri hısımları, evlat edindikleri ve evlat edinenleri ile kendilerinin ve bu kişilerin ortak olduğu şirket veya işletmeler ihaleye katılamayacak. Herhangi bir Belediye veya Belediyeler Birliği, şirket kurarak veya şirkete ortak olarak ihaleye katılabilecek. Aynı işletmeci birden fazla hali işletemeyecek.
Hallerde satış zorunluluğu
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları içerisinde malların toptan alım ve satımı Hallerde yapılacak. Malların, haller dışında toptan alım ve satımı yapılamayacak.
Yurt dışından yasalara uygun olarak ithal edilen malların satışı, Halde yapılacak. Hale girişi yapılmayan ithal mallar, ithalatçı tarafından toptan veya perakende satılmak amacıyla alıcılara teslim edilemeyecek.
Haller dışındaki paketleme tesislerinde paketlenen veya soğuk hava depolarında muhafaza edilen yerli üretim veya ithal malların satışı hale giriş yapılarak gerçekleştirilecek. Malların belediye sınırları içerisinde perakende veya toptan alım satımını yapmak amacıyla nakliyesini yapanlar veya muhafaza etmek üzere ambar işlemlerini yapanlar, söz konusu malların Halden satın alındığını veya Halde satılmak üzere nakliye veya muhafaza edildiğini belgelemek zorunda olunacak. Malları taşıyan nakliyeciler ve ambar sahipleri, bu maddeye göre, malların Halden alımı ve satımı yapılmamış malların taşınmasından mal sahibi ile birlikte müteselsilen sorumlu olacak.
Malların perakende olarak satışını yapan üretici veya perakendeci, bunların Halden satın alındığını belgelemek zorunda olacak.
Tüzük çıkarılacak
Tarım işleri ile görevli Bakanlığın görüşleri alınarak gerekli görülmesi halinde; sebze ve meyve yanında ve arz ve talep derinliğine göre, et ve et ürünlerinin, süt ve süt ürünlerinin, su ürünlerinin, bal ve yumurta gibi diğer gıda maddelerinin, kesme çiçek ve süs bitkilerinin mal kapsamına alınması ve ihtiyaç olması halinde; kilogram, bağ, adet, litre birimleri dışındaki toptan veya perakende satış birimlerin belirlenmesi hususunda Bakanlık tarafından hazırlanıp, Bakanlar Kurulu tarafından onaylanıp ve Resmi Gazete’de yayımlanacak Tüzük çıkarılabilecek.
Bakanlık, Tarım işleriyle görevli Bakanlık ve Belediyeler, malların Belediye sınırları içerisinde toptan alım ve satımlarının münhasıran Halde yapılmasını sağlamak amacıyla Hale girişini sağlamak, malları toplatmak, satışını durdurmak, el koymak, imha etmek gibi gerekli her türlü önlemi almakla görevli ve yükümlü olacak.
Halde perakende satış yapılamayacak
Halde mal satışları, toptan mal miktarı olarak tanımlanan miktarın altında olmamak kaydıyla ve ancak toptan alım veya satım şeklinde yapılabilecek. Halde perakende satış yapılamayacak.
Haldeki mal satışları peşin olur. Halde malların pazarlık usulü ile satışı esas olacak. Ancak, açık artırma yoluyla veya birim fiyat üzerinden de satış yapılabilecek.
Belediyelere de katkı sağlayacak
Ödenen bedel ile ilgili vergi kesintileri, kıymet tartı, işletmeci hal katkı payı ödemelerinin tahsilinin takibi işletmeci tarafından yapılacak. Halde yapılan tüm satışlar ayda bir olmak üzere Gelir ve Vergi Dairesine bildirilecek.
Belediye kıymet tartı ücreti, Belediyeler Yasasında belirlenen oranlara göre; Belediyelere düşen paydan malların üretildiği yer Belediyesine %75 oranında, Halin bulunduğu yer Belediyesine %25 oranında, İthal edilen mallarda ise Halin bulunduğu yer Belediyesine %25 oranında, diğer tüm Belediyelere %75 oranında paylaştırılacak.
İşletmeci Belediyeler adına tahsil etmiş oluğu kıymet tartı ücretini her ayın ilk iş ünü ilgili Belediyelerin hesabına yatıracak. Yatırımlar ile ilgili bilgilendirmeyi aynı gün Bakanlığa yazılı olarak yapılacak.
Ürün künyesi zorunluluğu
Halde satışa sunulan malların kap ve ambalajlarının üzerinde ürün künyelerinin bulunması ve bu ürün künyeleri ile birlikte sergilenip satışa sunulmaları zorunlu olacak.
Halde yapılan her türlü işlemlerde kayıt tutulur ve belgelendirilecek. Haldeki tüm satışlar, Mal ve Hizmetler (Düzenleme ve Denetim) Yasası kuralları uyarınca, fatura ve makbuz karşılığı olacak. Halde satışı yapılan malların faturalarında satışın yapıldığı anda miktar ve fiyatın yazılması zorunlu olacak.
Malların toptan satışı, üreticiler, üretici örgütleri, tüccarlar tarafından yapılacak. Hal içinde üreticilerin üreticilerden veya tüccarın tüccarlardan mal alması, satması veya devretmesi yasak olacak.
İhraç edilmek üzere alınan mallar ihraç edilebilecek
Üreticiler kendi ürünlerini, Üretici Satış Noktalarında veya Üretici Pazarlarında perakende olarak satabilecek. İhraç edilmek üzere satın alınan mallar, ihraç edilebilecekler.
Sanayi üretiminde kullanılmak üzere, ithal edilen veya ülkede üretilen mallar sanayi üretiminde kullanılabilecek.
Hale bildirim, Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde, (1)’inci fıkranın (A) ve (B) bentlerinde ve (C) bendindeki ülkede üretilen mallar için, üretildiği yerdeki Hale, (C) bendindeki ithal mallar için, malın girdiği gümrük kapısının bulunduğu yerdeki veya en yakın yerdeki Hale yapılan beyan işlemidir.
Henüz satışa konu olmayan ve depolarda muhafaza edilmek üzere gönderilen veya buralarda muhafaza edilen mallar üretildiği yerdeki Hale bildirilecek.
Ancak, üretildiği bölgede Hal yoksa bölgesine en yakın Hale bildirilecek.
Herhangi bir Halden satın alındığı veya herhangi bir Hale bildirildiği belgelenen malların satışı engellenemeyecek, bu mallar üzerinden mükerrer Hal Katkı Payı alınamayacak ve bunlar Hale girmeye zorlanamayacak.
Üretici örgütler satış yapabilecek
Üretici örgütleri ortak veya üyeleri ile ortak veya üyeleri dışındaki üreticiler veya diğer üretici örgütlerine ait malların toptan veya perakende olarak alım ve satımını, hangi üretici örgütüne ait olduğunu belgelemek kaydı ile yapabilecek.
Kayıt altında olacak
Sebze ve meyve toptan ticareti ile uğraşan tüccarlar, Halde alım satım yapmak ve yer kiralamak için, vergi numarası beyan etmek suretiyle Bakanlığa kayıt yaptıracaklar.
Kayıt, Gelir ve Vergi Dairesine yıllık kayıt harcı olarak 100(yüz) Türk Lirası yatırıldığını belgeleyen makbuz karşılığında yaptırılacak.
Tüccarlar, aracılık faaliyetleri sırasında kendi kusurlarından kaynaklanan veya kötü niyete dayanan kasıtlı her türlü eylem veya ihmallerinden veya ürünlerde ortaya çıkan kayıplardan sorumlu olacak.
Tüccarlar, teslim aldığı malları cinslerine, doğal özelliklerine, standartlarına, gıda güvenilirliğine ve kalitesine ilişkin koşullara göre özenle korumak, üreticinin ve kendisinin çıkarlarını eşit şekilde gözeterek malları satışa sunmak, üreticilere veya üretici örgütlerine gerekli bilgileri vermek zorunda olacaklar.
Tüccarların, satış bedeli üzerinden alacağı komisyon oranı, yüzde sekizi aşmamak üzere taraflarca serbestçe saptanır. Fiilen aracılık hizmeti verilmedikçe komisyon ücreti alınamayacak.
Teslim alınan malların satış bedeli ile satın alınan malların alış bedelinden yasal kesintiler dışında başka bir kesinti yapılamayacak. Tüccar, yasal kesintileri satış bedelinden düştükten sonra mal bedelini peşin olarak üreticiye ödemek zorunda olacak.
Tüccar, malların taşındığı iş araçlarını Hale bildirecek.
Üreticiye iade edilecek mallar, tüccar tarafından alındıktan sonra en geç iki gün içerisinde iade edilir ve iade Hal yönetimine bildirilecek. Satılmayan mal veya iki gün bekletmeden dolayı zarara uğramış olan ürünler iade edilemeyecek.
Serbest rekabet koşulları korunacak
Halde fiyatların, malların arz ve talebine bağlı olarak serbest rekabet koşullarına göre oluşması esas olacak. Rekabet Yasası kurallarının uygulanması için Bakanlık ve Belediyeler gerekli önlemleri alacak.
Üretici ve tüketicilerin hak ve çıkarlarının korunması ve piyasada şeffaflığın sağlanması amacıyla, Hallerde alım satıma konu olan malların ürün künyesi bilgileri ve malın fiyatı, işletmeci tarafından elektronik ortamda kayda alınarak malın cins ve sınıflarına göre fiyatları, Halin çeşitli yerlerinde uygun elektronik sistem ve araçlarla günlük olarak teşhir edilecek ve güncel tutulacak.
Malların sınıflandırılmaları üretici veya üretici birlikleri tarafından yapılır ve işletmeci tarafından kontrol edilecek.
Kiralama yapılacak
İşletmeci, Haldeki işyerlerini, kiralama yoluyla kiralar. Halde bulunan toplam satış alanının en az yüzde yirmisi özel satış yeri olarak üreticilere veya üretici örgütlerine ayrılacak ve kiralanacak.
Yapılan tüm kira sözleşmeleri Bakanlığa gönderilecek. Bakanlık tarafından sözleşmeler onaylanacak. Onaylanmayan sözleşmeler geçerli olmayacak.
Kiralama ve kira yenileme koşulları ile kira bedelleri, kiracılarda aranacak nitelik ve koşullar, Hallerin düzeni, mesai saatleri, temizliği, aydınlatılması ve işletilmesine ilişkin diğer ayrıntılar, bu Yasa kuralları çerçevesinde, işletmecinin görüşü alınarak Bakanlıkça hazırlanıp, Bakanlar Kurulunca onaylanacak ve Resmi Gazete’de yayımlanacak bir Tüzükle belirlenecek.
Market İşletmecisi gerçek veya tüzel kişiler ile eşleri, birinci ve ikinci derece kan ve sıhri hısımları, evlat edindikleri ve evlat edinenleri ile kendilerinin ve bu kişilerin ortak olduğu şirket veya işletmeler Hallerden yer kiralanamayacak.
İşletmeci, Halde en az bir Ziraat Mühendisi ve Gıda Mühendisi çalıştırmakla yükümlü olacak.
Sözleşme sona erecek durumlar…
“Hal katkı payını ödemeyen kiracıların”, “Rekabet Yasasına aykırı davrandığının Rekabet Kurulu kararı ile tespit edilenlerin”, “Kiraladıkları işyerlerini başkasına devredenlerin veya herhangi bir şekilde kullandıranların” veya “Doğrudan veya dolaylı olarak aynı Halde birden fazla işyeri kiraladığı tespit edilenlerin” Bakanlık veya Rekabet Kurulu tarafından tespit edilmesi halinde, İşletmeci, Halden yer kiraladığı bu kiracı ile yapmış olduğu kira sözleşmesini sona erdirecek.
Kira Sözleşmesi fesih edilen veya sona erdirilen kiracıya veya kiracının imzaya yetkili ortak veya üyesi olduğu tüzel kişiliklere veya işletmelere, herhangi bir Halde, bir yıl içinde doğrudan veya dolaylı olarak yeniden kiralama yapılamayacak.
İşletmeci, kiracı olmayan üreticilerden gelen malların gün içerisinde satışları yapılıncaya kadar, uygun şekilde muhafaza edilebilmeleri için gerekli yer ve koşulları onlara sağlanacak.
Pazar yerleri, üretici pazarları
ve üretici satış noktaları
Pazar yerlerinde, sadece Halden alınan mallar satılabilir, toptan mal satışı ve satıcılar arasında mal satışı yapılamayacak. Pazar yerlerinde mal satışı yapacak olanlar ilgili Belediyeden gerekli izinleri alacaklar.
Üretici pazarlarında Hale giriş yapılmadan bu Yasanın 8’inci maddesi kuralları uyarınca bildirim yolu ile satış yapılabilecek. Üretici pazarlarında, üreticiler, bölgesel olarak kendi ürünlerini ürünün hasat zamanlarına göre doğrudan tüketiciye perakende olarak Belediyeden gerekli izinleri almak koşulu ile satabilecek.
Üretici satış noktasında Hale giriş yapılmadan bu Yasanın 8’inci maddesi kuralları uyarınca bildirim yolu ile satış yapılabilecek. Tek bir üretici, üretici satış noktasında, kendi ürettiği malını Belediyeden gerekli izinler almak koşulu tüketiciye doğrudan perakende olarak satabilecek. Üretici, Halden aldığını belgelemeksizin, başka üretici adına mal satamayacak.
Belediyeler, yukarıdaki fıkralarda belirtilen satış yerlerinde kalibre edilmiş doğrulama terazileri bulunduracak.
Müdürün görev ve sorumlulukları
İşletmeci, halin yönetiminden sorumludur. Hallerde yönetim, işletmecinin atayacağı bir Hal Müdürü tarafından yerine getirilir.
Hal Müdürünün, en az dört senelik bir üniversite diplomasına sahip olması ve en az iki yıl tarım veya gıda sektöründe yöneticilik hizmetinde bulunmuş olması, altı aydan fazla hapis cezası veya yüz kızartıcı suçlardan birinden hüküm almamış olması ve Tüccar veya tüccarın ortağı, eşi, birinci ve ikinci derece kan ve sıhri hısımları, evlat edindikleri ve evlat edinenleri olmaması gerekecek.
Hal Müdürünün görev, yetki ve sorumlulukları ise Halin bu Yasaya uygun olarak işletilmesini sağlamak ve Halde görev yapacak ve Hali denetleyecek denetim görevlilerinin, görevlerini yerine getirirken onlara her türlü kolaylığı sağlamak olacak.
İşletmeci, Halin bilişim sisteminin yürütülmesi, güvenliğinin ve düzeninin sağlanması, temizliğin idamesi ve genel olarak bu Yasa ve bu Yasa altında çıkarılan Tüzük kurallarının gerektirdiği şekilde Halin işletilmesinin düzenli bir şekilde yapılması için yeterli sayıda ehil personel çalıştıracak.
Hal dışındaki yerlerde denetlenecek…
Bakanlık, Tarım işleri ile görevli Bakanlık, Sağlık işleri ile görevli Bakanlık, Maliye Bakanlığı ve Belediyeler, denetim görevlileri aracılığıyla Hallerde, üretici pazarlarında ve üretici satış noktalarında, mal taşıyan iş araçlarında, malların muhafaza edildiği depolarda veya paketleme tesislerinde bağlı oldukları Yasalar çerçevesinde ani veya rutin denetimler yapacak.
Denetim görevlileri, gerektiğinde işletmeci, üretici örgütleri, tüccarlar ile diğer gerçek veya tüzel kişiler nezdinde her türlü araştırma ve inceleme, ürün bazında numune alma ve analiz yapmaya yetkilidirler. Bakanlık, bu Yasaya göre en az ayda bir kez her Halde rutin denetim yapacak. Tarım işleri ile görevli Bakanlık, her Halde en az haftada bir rotasyon usulü rutin denetimlerini yapacak.
Bakanlık, bu Yasa ve yürütmekle yetkili olduğu yasalar çerçevesinde, Maliye işleri ile görevli Bakanlık, Tarım işleri ile görevli Bakanlık, Sağlık işleri ile görevli Bakanlık, Rekabet Kurulu ve Belediyeler ise, yetkili oldukları kendi yasaları çerçevesinde Halde denetim yapacak.
Halde denetim yapmaya yetkilendirilmiş denetim görevlileri, bu Yasa kapsamına giren hususlarda ilgili kamu kurum ve kuruluşları dahil (1)’inci fıkrada belirtilen kişilerden her türlü bilgi, belge ve defterleri istemeye, bunları incelemeye ve örneklerini almaya, işlem ve hesapları denetlemeye, ilgililerden yazılı ve sözlü bilgi almaya ve gerek duyulduğunda Polis Genel Müdürlüğü ile belediye zabıtasından yardım talebinde bulunmaya yetkili olacak. İlgililer, istenilen bilgi, belge ve defterler ile bunların örneklerini eksiksiz ve gerçeğe uygun olarak vermek, yazılı ve sözlü bilgi taleplerini derhal karşılamak ve her türlü yardım ve kolaylığı göstermekle yükümlü olacak.
Yukarıda (1)’inci fıkrada belirtilen kişiler, denetim sonucunda Bakanlık, Maliye işleri ile görevli Bakanlık, Tarım işleri ile görevli Bakanlık, Sağlık işleri ile görevli Bakanlık ve Belediyelerce verilecek talimatlara uymak zorunda olacak.
Hakem heyeti oluşturulacak
Halde mal alıp satan üretici, tüccar, perakendeci ve işletmeci arasındaki bu Yasanın uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla her Halde bir Hal Hakem Heyeti oluşturulacak.
Hal Hakem Heyeti’nde başkan olarak Bakanlık temsilcisi yer alırken, üyeler ise Tarım Dairesinin ziraat mühendisleri arasından görevlendireceği bir temsilci, Maliye işleri ile görevli Bakanlığın bir temsilcisi, Ticaret Odasının bir temsilcisi, Ziraat Mühendisleri Odasının bir temsilcisi, Esnaf ve Sanatkarlar Birliğinin bir temsilcisi, Baronun görevlendireceği bir temsilci, en çok üyeye sahip meyve sebze tüccarı derneğinin bir temsilcisi ve en fazla üyeye sahip meyve sebze üretici derneğinin bir temsilcisinden oluşacak.
Bakanlık Hal hakem heyetlerinde, heyetin çalışmalarına ve kararlarına esas olacak dosyaları hazırlamak ve uyuşmazlığa ilişkin raporu sunmak üzere en az bir raportör görevlendirecek.
Değeri yürürlükteki aylık asgari ücretin yirmi katının altında bulunan Haldeki uyuşmazlıklarda, hal hakem heyetlerine başvuru zorunlu olacak. Bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar bağlayıcıdır ve uygulanabilir nitelikte olacak. Ancak Taraflar, bu kararlara karşı on beş gün içinde hal hakem heyetinin bulunduğu yetkili mahkemeye dava açabilecekler.
Değeri yürürlükteki aylık asgari ücretin yirmi katının üstündeki uyuşmazlıklarda, mahkeme yetkili olacak.
Hal Hakem Heyeti alacağı kararları bu Yasa, Sözleşmeler Yasası diğer ilgili mevzuat kurallarına ve doğal adalet ve nıfset ilkelerine dayandırarak verecek.
Bu Yasanın 18’inci maddesi dışındaki tüm uyuşmazlıklar, Hal Hakem Heyetinin görev ve yetkileri kapsamında olacak.
Hal Hakem Heyeti, uyuşmazlığa ilişkin konularla sınırlı olmak kaydıyla, ilgili kişi veya kuruluşlardan yazılı bilgi ve belge isteyebilir. Bu istekler gecikmeksizin yerine getirilecek.
Hal Hakem Heyeti, en az altı üye ile toplanır ve katılanların yarısından bir fazlasının oyu ile karar alacak. Oyların eşitliği durumunda başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Çekimser oy kullanılamayacak.
Hal Hakem Heyeti üyeleri, münhasıran kendileri, eşleri, ikinci derece dâhil kan veya kayın hısımları ve evlatlıkları ile bunların ortak veya üyesi oldukları tüzel kişilerin ilgili işlerinin görüşüldüğü toplantılara katılamayacak.
Hal hakem heyeti üyeleri ile raportörlere, katıldıkları her toplantı için, Bakanlar kurulunun belirlediği hakkı huzur ödeneği verilecek.
Hal hakem heyeti üyelerinin, on sekiz yaşını bitirmiş olmaları, yurttaş olmaları, kamu haklarından yasaklı bulunmamaları, affa uğramış olsa bile zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma ve kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamış olmaları, askerlik ödevini yerine getirmiş olmaları ve görevini yerine getirmesine engel akli veya bedensel bir engelinin bulunmaması koşul olacak.
Hal Hakem Heyetine başvuru, toplantı ve karar alma, kararların icrası, karar defteri, bildirim, görev süresi ile üyeliğin sona ermesi, kararlara karşı yapılacak itirazların şekil ve süresi, heyetin çalışmaları ile hal hakem heyetine ilişkin diğer hususlar Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak ve Resmi Gazetede yayınlanacak bir Tüzükle düzenlenecek.
Hal katkı payı…
Halde satılan malların Hal çıkış fiyatı üzerinden yüzde bir (%1) oranında Hal Katkı Payı, İşletmeci tarafından tahsil edilecek.
Ancak, Hale bildirimde bulunmak koşuluyla, 8’inci maddenin (1)’inci fıkrasında belirtilen durumlarda, Hal Katkı Payı alınmayacak.
Yorumlar kapalı.