Ali CANSU
Ülkemize eğitim görmek veya çalışmak için gelenlere, hiçbir sınavdan veya sağlık kontrolünden geçirilmeden ehliyet değişimi yapılarak KKTC Sürüş ehliyeti veriliyor. Her gün 70’e yakın kişi değişim yaptırırken son bir yılda bu sayı 14 bini bulmuş durumda.
Ehliyetini değiştirmeye gelenlerin çoğunun ülkesindeki trafik akışı, KKTC trafiğine göre ters olmasına bakılmadan veya sağlık raporu istenmeden, iki fotoğraf ve ülkesinin ehliyetini getirmesi isteniyor ve sorgusuz sualsiz ehliyet veriliyor. Hatta ehliyet sisteminin çarpıklığından sahte ehliyetlerle değişim yaptırmak isteyenler de çıkıyor. Dairede bu konuda teknik bir ekip veya cihaz bulunmaması nedeniyle sahte ehliyetlere de KKTC ehliyeti verildiğinin olduğu öğrenildi. Sürüş ehliyeti almaya gidenlere verilen sürüş ehliyet kitapçığının Türkçe olması ve yabancı herhangi bir dilde yazılmaması başka bir sorunu ortaya çıkarırken, eğitim verenlerin ve sınav yapanların ise çok azının yabancı dil bilgisi olması sistemin çarklarının bozukluğunu su yüzüne çıkarıyor.
“Ehliyetler sadece KKTC’de değiştiriliyor”
KKTC Bağımsız Şoför Okulları ve Sürücü Kursları Birliği Başkanı Halil Yiğit, Ehliyet Dairesi’nde her gün yaklaşık 70 civarında Türkiye, üçüncü dünya ülkeleri ile diğer ülkelerden gelen kişilere ehliyet değişikliği yapıldığını söyledi.
Ehliyet değişikliğine başvuranların hiç bir eğitimden veya adaptasyon kursundan geçirilmeden ehliyetlerinin değiştirildiğini kaydeden Yiğit, ancak KKTC ehliyetlerinin Türkiye dâhil hiçbir ülkesinde değiştirilmediğini belirtti.
Ülkemizde yılda 7 bini aşkın kişinin ehliyet aldığına dikkat çeken Yiğit, 7-8 bin arasında kişinin de ehliyet değiştirdiğini kaydetti. Ehliyetlerini değiştiren kişilerin eğitimli mi veya eğitimsiz mi oldukları bir yana, ehliyeti nasıl aldıklarını denetleyenin de olmadığını anlatan Yiğit, “Bunların en kısa zamanda denetlenmesi şarttır” dedi.
Eskiden sadece bir dönem için şoför okullarında eğitim aldıktan sonra şoför okulunun yazısı ile değişime gidildiğini anımsatan Yiğit, şu anda bunun Ehliyet Dairesi’ndeki memurun inisiyatifine bağlı olduğunu, bunun da çok yanlış olduğunu ifade etti.
“İki fotoğraf getir ehliyeti al”
Yiğit, ehliyet değişimine başvuranın çalışma izni veya öğrenci ikamet izni olması durumunda ehliyetinin değiştirilerek KKTC sürüş ehliyeti verilebildiğini söyledi.
Bu kişilerin hiçbir sağlık kontrolünden de geçirilmediğini anlatan Yiğit, ilgili şahsın geldiği ülkenin ehliyeti ile birlikte iki fotoğraf verip, ehliyetin kaç yıllık geçerli olacağına dair parasını ödediği anda ehliyetin değiştirilebildiğini kaydetti.
Devletin ehliyet değişiminden büyük rant elde ettiğini de belirten Yiğit, “Ehliyet Dairesi’nde bir memurun ehliyet değiştirmeye giden şahsın gözlerine bakıp refleksini ölçmesi ile ehliyetler veriliyor. Bu utanılacak bir durumdur Böyle bir şey kabul edilemez” dedi.
“Yılda 14 bin kişi ehliyet değiştiriyor”
Ellerindeki ehliyet numaraları kayıtlarına göre, yılda 12 ile 14 bin arasında kişinin ehliyet değiştirerek veya ehliyet alarak trafiğe çıktığına dikkat çeken Yiğit, özellikle son bir yılda büyük artış olduğunu söyledi.
Türkmenistan, Pakistan, Arap ülkeleri ve diğer dünya ülkelerinden gelen öğrenci veya çalışanların ehliyet değişimlerinin arttığını kaydeden Yiğit, bu ülkelerin trafiğinin ülkemize göre ters olduğunu ancak hiçbir sınava girilmeden ehliyet verilebildiğini ve trafiğe çıkılabildiğini belirtti.
“Araba kullanamayanların ehliyetleri değiştiriliyor”
Eskiden bu gibi kişilere şoför okullarının “araç kullanabilir” veya “araç kullanamaz” yazısı vermesinin ardından o kişinin Ehliyet Dairesi’ne gönderildiğini ifade eden Yiğit, şöyle devam etti:
“O dönemde günde 10 kişi bize gelip bu belgeyi istediği zaman sadece 5 tanesine kullanabildiği yönünde belge veriyorduk. Birçoğu araba kullanmayı bilmiyordu. Ancak, şimdi o da kalktı ve trafik canavarları gibi yollarda dolaşıyorlar. Bu da trafik terörünü getiriyor. Bugün kiralık araçların plakalarını beyaz yaptılar. Eskiden kiralık olan araçların plakaları kırmızı olduğu için onlara dikkat ediyorduk. Ancak, şimdi fark da edilmiyor. Bunlar büyük bir sorundur.”
Yılda 8 bin kişinin ise şoför okullarından kurs alıp ehliyet aldığını anlatan Yiğit, her geçen gün yollardaki araç yoğunluğunun arttığını söyledi. Türkiye’de KKTC ehliyetlerinin değiştirileceğinin söylenmesine rağmen halen bunun gerçekleşmediğini anlatan Yiğit, ancak Türkiye veya diğer ülke ehliyetlerinin hiçbir sorgu sual veya eğitim olmadan, ters trafikten gelmesine rağmen değiştirildiğini söyledi.
“Sahte ehliyetlerle yollarda geziyorlar”
Tilki Şoför Okulu sahibi Şaziye Tilki Beykan, geçtiğimiz günlerde Nijerya’dan gelen bir öğrencinin ülkemizde yeni bir Mercedes aldıktan sonra kendisine ehliyet verilmesi için başvurduğunu söyledi.
Eğitmenin 15 kez eğitim vermesinden sonra araç kullanmayı öğrenebildiğini anlatan Beykan, o kişinin ehliyetini değiştirmek için Ehliyet Dairesi’ne gittiği zaman ehliyetin de sahte çıktığını belirtti ve “Ehliyetinin sahte olduğunu biliyor musun?” sorusuna ise cevap vermediğini, ancak bir daha da uğramadığını söyledi.
“Her ehliyetten devlet bin 85 TL gelir elde ediyor”
Ülkemizde ilk kez ehliyet almak için 240 TL teorik, 240 TL öğrenci ehliyeti çıkarma harcı, 330 TL sınav harcı, 165 TL de bir yıllık ehliyet harcı ödendiğini anlatan Yiğit, toplam 975 TL, vergiler ile birlikte bu rakamın bin 85 TL olduğunu söyledi.
Güney Kıbrıs’ta devletin aldığı rakamın ise sadece 85 Euro olduğunu, ancak bunun 15 yıl geçerli olduğuna da dikkat çeken Yiğit, birçok Avrupa ülkesinde Rum kesimindeki gibi kuralların geçerli olduğunu anımsattı.
“Ehliyetlerin sahte olup olmadığı denetlenemiyor”
Trafik Kazalarını Önleme Derneği Başkanı Dr. Mehmet Zeki Avcı, ülkemizin ada olması, çalışma izinli öğrenci sayısının yüksek olması gibi nedenlerle birçok değişik ülkeden ehliyetli insanların gelip KKTC’ye yerleştiğini söyledi.
Öğrenci veya çalışma izni çıkaranların ehliyetlerini KKTC ehliyetlerine çevirerek araç kullanma haklarının yasal olarak mümkün olduğunu anlatan Avcı, burada önemli olan iki nokta olduğunu belirtti.
Birincisinin, sunulan ehliyetin sahte olup olmadığının denetlenmesi olduğunu, bunun devletin görevi olduğunu kaydeden Avcı, “Devletin, kullanıma sokulan evrakın sahte olup olmadığını denetleyip doğrulatması gerekir.
İkincisi ise, ehliyet gerçek olsa bile hangi ülkenin ehliyetlerinin bu ülkede tanınıp tanınmadığı Bakanlar Kurulu kararı ile belirtilmesi gerekir. Bizim ülkeden daha kötü koşullarda ehliyet veriliyorsa, o ülkenin ehliyetini tanımama hakkı devletin hakkıdır. Bu iki kriter göz önüne alınarak ehliyetin değiştirilmesi gerekir” dedi.
“Denetleme ve sorgulama sistemi kurulmadı”
Avcı, ehliyetlerin sahte olup olmadığını denetleyecek teknik ekip ve mekanizmanın olmadığı gibi sorgulayacak sistemin de kurulmadığını söyledi.
Ülkemizdeki ehliyet verme sisteminin standardının çok alt düzeyde olduğunu ve ders sayısının 10 ile kısıtlı olması, müfredatın olmaması, resmi eğitim kitabının kullanılmamasının, bizdeki eğitim sisteminin çok alt düzeyde olduğunun bir göstergesi olduğunu anlatan Avcı, şöyle devam etti:
“Eğitimcilerin eğitimi ile müfettişlerin eğitimini sorgulamaya kalktığımızda olayın bir başka boyutu ortaya çıkar. Bir ülkenin ehliyetini Bakanlar Kurulu tarafından ‘tanımam’ dediğiniz anda o ülke ile siyasi kriz yaşanması kapıda olur. Çünkü, o ülkenin ehliyet veren birimi, kendi verdiği ehliyet sisteminin sizinkinden daha yüksek olduğunu iddia ederse zor durumda kalırsınız.
Nijeryalı geldi ve ben senin ehliyetini tanımadım şoför okuluna git ve eğitim al diyor. Kaç şoför okulu sahibi Nijeryalı’ya İngilizce eğitim verecek? İkincisi ise hangi kitabı okuyarak girecek? Her gelene ders verelim diyenler neden bunları gündeme getirmezler? Nijeryalılara ‘this, this’, ‘No, No’ diyerek mi ehliyet vereceksiniz? Sistem bu. Hatta ehliyet alacak olanlar sağlık kontrolünden de geçmiyor, o başka bir boyutudur. Türkiye’de sağlık kontrolü istenirken bizde gerekmiyor.”
Yurt dışından gelenlere kısa bir eğitim verilmesinin ardından ehliyet verilmesinin yasada yeri olmadığına da değinen Avcı, bunun torpil ve rüşveti getireceğini belirtti.
“Eğitim verilmeden ehliyet veriliyor”
Ülkemizin ehliyet siteminin Avrupa Birliği düzeyine getirilmesi gerektiğini anlatan Avcı, “Bu ülkede halen eğitim verilmeden ehliyet veriliyor” iddiasında bulunurken gençlerin yaptığı kazaların ana sebebinin bu olduğuna işaret etti.
Ehliyet alanların yüzde 30’unun, yani üçte birinin ilk üç yılda kaza yaptığını anlatan Avcı, ehliyet vermenin ciddi bir iş olduğunu ve halen daha sözlü sınavlar ile ehliyet verilmeye devam edildiğini belirtti.
“Ehliyet sistemi çağın gerisindedir”
Trafikte Kazasız Yaşam Derneği (TRAKAYAD) Başkanı Hüseyin Sevay, başka ülkelerde yabancı bir ehliyet ile belli bir süre araç kullanıldığını kaydederek, devletin bu işe ciddiyetle eğilmesi gerektiğini söyledi.
Ehliyet sisteminin çağ dışı bir sistem olduğunu anlatan Sevay, her gün yüzlerce ehliyet değişiminin yapılmasının ne kadar sağlıklı olduğundan şüphe duyduğunu belirtti.
Bir yılda 14 bin ehliyet değiştirilmesinin çok ciddi bir olay olduğunu ifade ederek, sistemin kökten yenilenmesi gerektiğini kaydeden Sevay, “Dıştan gelen kişilerin ülkemizde trafikte kötü araç kullanıyor. Ehliyet sistemi bozuk, yollar bozuk, ışıklar yanmaz. Önemli olan, niçin bugüne kadar bir sitem oluşturulmadı? Esas yanlışları yapanlar hiç konuşmuyor” dedi.
Yorumlar kapalı.