1. Haberler
  2. Kıbrıs
  3. Gururlandıran bir başarı öyküsü…

Gururlandıran bir başarı öyküsü…

featured


Önce Amerika’da, şimdilerde ise Almanya’da ilaç üretimi ve araştırmaları yapan küresel bir ilaç firmasında çalışan Kıbrıslı Türk Epidemiyoloji Uzmanı Dr. Mehmet Burcu, akademik serüvenini ve başarılarını KIBRIS’a anlattı.

Planlamalara ışık tutar… Epidemiyoloji Uzmanı Dr. Burcu, epidemiyolojinin ülkede kanser riskinin arttığı ve belli bir kanser türünün yükselişe geçtiği görüldüğünde bunun için gerekli olan ilaç, ya da tarama gibi planlamaların yapılmasına ışık tuttuğunu ifade ederek, “umarım burada da epidemiyolojik çalışmalar yürütülüyordur.” dedi.

Yaşayan gerçek nüfus bilinmeli… Toplumdaki kanser sıklığını bilmek için yaşayan gerçek nüfusun bilgisine ihtiyaç olduğunu ifade ederek, “Kaç kişinin kanser olduğu, hangi doktorun kontrolünde olduğu gibi bilgilerin, merkezi bir yere gelmesi gerekiyor.” şeklinde konuştu. Burcu, böylece o toplumda kaç kişinin tanı aldığı, hangi tür kanserler olduğu, kişilerin yaşı, cinsiyeti, hangi tür ilaçları kullandığı gibi bilgiler de ortaya çıkar.” vurgusu yaptı.

Cemre CEMALİ

20 yılı aşkın bir süredir Amerika’da yaşayan Kıbrıslı Türk Epidemiyoloji Uzmanı Dr. Mehmet Burcu, büyük başarılarla adından söz ettiriyor.

Biyokimya ile başlayan üniversite eğitiminde, epidemiyoloji alanında yüksek lisans yapan ve daha sonra bu eğitimi, ilaçların yan etkilerini inceleyen bir alan olan farmoko- epidemiyoloji ile taçlandıran Burcu, şimdilerde Almanya’da küresel bir ilaç firmasında çalışıyor.

Akademik başarıları, liderliği ve ISPE toplumuna hizmet yoluyla tıbbi epidemioloji alanına ve farmako-epidemiyoloji disiplinine önemli katkılarda bulunan Mehmet Burcu’ya, yakın zamanda, Berlin’de düzenlenen ödül töreninde Uluslararası Bilim ve Epidemiyoloji Örgütü’nün (ISPE) her yıl dünyada çok sınırlı sayıda kişiye verdiği “FISPE unvanı” verildi.

KIBRIS’a konuşan Epidemiyoloji Uzmanı Dr. Mehmet Burcu, Amerika’da başlayan akademik serüvenini ve bu mesleği seçmesindeki etkenleri anlatarak gençlere tavsiyelerde bulundu.

“Ailemin yönlendirmesi ile Amerika’ya gittim”

Kıbrıslı Türk Epidemiyoloji Uzmanı Dr. Mehmet Burcu, lise eğitimini KKTC’de tamamladıktan sonra lisans eğitimi almak için 2003 yılında Amerika’ya gittiğini ifade ederek, bu seçimi ailesinin yönlendirmesi ile yaptığını açıkladı.

Burcu, küçük yaşlardayken, ileride İngilizce konuşan ülkelerde okumayı düşündüğünü kaydederek, ilkokula gittiği dönemlerde Amerika’ya gitme kararı aldığını anlattı.

Türk Maarif Koleji’nde aldığı eğitim sayesinde iyi bir puan aldığını, böylelikle de Amerika’da birçok üniversiteye başvuru yaptığını belirten Burcu, “Çoğuna da burslu girme imkânım oldu. Ben de Ohio Wesleyan Üniversitesi’ne gitmeye karar verdim. Orada daha önce Kıbrıs’tan giden öğrenciler vardı ve aileleri çok memnundu. Bu üniversiteyi seçmemizde bu nokta çok büyük bir etken oldu.” dedi.

Burcu, dört yıl biyokimya okuduğunu ve iyi notlarla mezun olduğunu ifade ederek, buna karşın kendini gelecekte biyokimyager olarak görmediğini fark ettiğini şu sözlerle aktardı:

“Ailem yüksek lisans yapmamı istemişti ama ben önce okuduğum bölümle ilgili bir işte çalışmak ve bu dalı sevip sevmeyeceğime öyle karar vermek istedim. Üniversiteyi bitirmeden önce orada stajyer olmak için iş başvurularım olmuştu. Hemen kabul oldu. 2007 yılında Maryland eyaletinde OPT çalışma izniyle işe başladım. Patronum çok ünlü bir hematoloji doktoruydu. Kan kanserleri üzerinde uzman bir doktordu. Orada çalışırken sevdim orayı çok güzel bilgiler edindim. İyi ki gitmişim. Ama orada çalışırken de öncesinde de aslında kendimi uzun bir süre laboratuarda çalışırken görmek istemediğimi, yani bu mesleği yapmak istemediğimi anladım.”

Burcu, bu nedenle laboratuarda çalışırken bir yandan da yüksek lisans programına başvurduğunu söyleyerek “Epidemiyoloji ve klinik araştırma diyorlardı ki o zaman epidemiyolojinin tam olarak ne olduğunu bile bilmiyordum. Hem çalışıyordum hem de yüksek lisans programı için okula gidiyordum. O dönem de ilaçlar üzerine epidemiyoloji uzmanlığı anlamına gelen farmako-epidemiyoloji adında bir kurs vardı. O dersi alınca çok sevdim ve bu alanda hem doktor olabilmek için, hem de doktorluk seviyesinde eğitimi nereden alabileceğimi araştırdım.”

O dönemde de ileride patronu olacak olan ünlü profesör Dr. Julie Zito’nun yönlendirmesi ile Maryland Üniversitesi’nde farmako-epidemiyoloji alanında doktorluk programına başvurduğunu ifade eden Burcu, şimdilerde Amerika’da küresel bir ilaç firmasında çalıştığını anlattı. Burcu, şöyle devam etti:

“Bu eğitimden sonra da küresel bir ilaç şirketinde son 8 yıldır epidemiyoloji uzmanı olarak çalışıyorum. 4 kere terfi aldım ve şimdilerde kıdemli müdür (Senior Director) olarak çalışıyorum. Çalıştığım firma hem ilaç üretimi hem de araştırmalar yapıyor… Çalıştığım şirkette Türkiye vatandaşı olan çalışma arkadaşlarım var ama bildiğim kadarıyla tek Kıbrıslı Türk benim ve bu şirket küresel bir şirket olduğu için Türkiye’de de şubesi var.”

KKTC’ye dair özlem duydukları

Burcu, Amerika’da yaşam sürdüğünü ve tatil dönemlerinde KKTC’ye geldiğini anlatarak, ülkesine dair özlem duyduğu şeyleri anlattı:

“Ailem ve arkadaşlarım burada onları özlüyorum. Ailem haricinde düşündüğümde de Kıbrıs’a özgü geleneksel yemekleri çok özlüyorum. Özellikle de hellimi çok özlüyorum çünkü Amerika’da hellim çok zor bulunuyor. Hellimi ve hellimle yapılan yemekleri çok özlüyorum. Kıbrıs’a ilk geldiğimde annemden ve teyzemden istediğim ilk şey ya hellimli tarhana çorbasıdır ya da hellimli poğaçalardır. Amerika’ya giderken yanımda 4 kg hellim götürüyorum. Kıbrıs’a özgü kebapları da özlüyorum… Sevdiğim birçok yemeği Amerika’da da yapabiliyorum sadece Kıbrıs’a özgü olan fırın makarnasının tarifini annemden ve teyzemden almama rağmen üstündeki beşamel sosu bir türlü beceremiyordum. Bu gelişimde yaptığım hatayı öğrendim; unu sıcak süte koyuyordum soğuk süt ile yapmam gerekiyormuş. Döndüğüm zaman artık bunu da yapabileceğim.”

“Mesleki açıdan geri dönmeyi düşünmüyorum”

Burcu, Amerika’da emekli olduktan sonra kendi ülkesine dönmek istediğini “ailem burada olduğu için kalbim burada atıyor” sözleriyle ifade ederken; “Mesleki açısından geri dönmeyi düşünmüyorum çünkü epidemiyoloji, teknoloji gerektiren bir alan ve veri ihtiyacı olan bir alandır. Şu an burada öyle bir fırsat yok. O yüzden ileride emeklilik için ülkeme gelme olanağı var.” vurgusu yaptı.

Son 4-5 yıldır her yıl ailesini ziyarete geldiğini, önceki yıllarda ise daha aralıklı ziyaretlerde bulunduğunu söyleyen Burcu, “Büyüdükçe zaman kavramını ve ailenin öneminin farkına varıyorsun. O yüzden en az yılda 1 kere gelmek için çaba sarf ediyorum. Geldiğim zamana bağlı olarak her geldiğimde 2 ya da 3 hafta KKTC’de kalıyorum. Kış aylarında denize giremediğim için yaz aylarında da çok sıcak olduğu için ben daha çok sonbahar ve ilkbahar aylarında gelmeyi tercih ediyorum.” şeklinde konuştu.

Epidemiyoloji toplum hastalığına odaklanmadır

Burcu, epidemiyolojinin medikal tıbbi bir alan olduğunu vurgulayarak, nöroloji ve nefroloji gibi diğer tıbbi alanlar bireysel sağlıkla ilgilenirken; epidemiyolojinin toplum hastalığına odaklandığını ifade etti.

Epidemiyolojinin; toplumdaki sağlık ve hastalıkların dağılımını inceleyen ve bu hastalıkların tayin edici bilgilerini inceleyerek araştıran bir alan olduğunun altını çizen Burcu, her tıp alanında olduğu gibi epidemiyolojinin de birçok branşı olduğunu şu sözlerle özetledi:

“Enfeksiyon epidemiyolojinde yalnızca enfeksiyon epidemiyoloji uzmanlığı yapan insanlar vardır. Örneğin; Covid-19 toplumu ilgilendiren bir virüstür. Pandemi döneminde açıklama yapan doktorlar da genellikle enfeksiyon epidemiyolojisi alanındaki uzman doktorlardı. Kanser epidemiyolojisi de vardır. Bu da o toplumda yalnızca kanser üzerine çalışmalar yapar. Farmoko- epidemiyoloji ise ilaçların gerek beklediğimiz yararlarını gerekse de beklemediğimiz zararlarını yani yan etkilerini inceleyen bir alandır.”

İlaç araştırmaları yapıyor

Burcu, epidemiyolojik çalışmaların toplumda ortaya çıkan bir sorunu çözmek için yapıldığını kaydederek çalıştığı alanın farmoko- epidemiyoloji olduğunu açıkladı ve örnekler verdi:

“Diyelim ki bir ilacın şüphe ettiğimiz bir yan etkisi var. Bir hastayı muayene ederek bunu anlayamayız, birçok hastaya bakmak gerekiyor. İlacı kullanan ve kullanmayan kişilerin karşılaştırılmasının yapılması gerekiyor. Her ilacın her kişide farklı yan etkileri olabilir. Şüphelendiğimiz bir yan etki varsa bunun için birçok kişinin verilerine bakılması gerekiyor.”

Burcu, her ilacın prospektüsünde sıklıkla görülen olası yan etkilerin yer aldığını anımsatarak, “orada yer alan bilgililerin epidemiyolojik araştırmalar sonucu mu elde edildiği” sorusu üzerine şu yanıtı verdi:

“Bunun cevabı hem evet, hem de hayır… Prospektüste yer alan yan etkiler kısmı daha çok kliniksel çalışmalardan elde edilen bulgulardır. Epidemiyoloji de daha çok gerçek hayatta o ilacı kullanan insanlardan alınan verileri inceler. Elektronik verilere bakarak milyonlarca insanın kullandığı ilaçlara bakılıyor.”

Burcu, epidemiyolojik çalışmalar için en önemli bulguların veri olduğunun altını çizerek bu çalışmalar için ihtiyaç duyulan verilerin, çalışılan konuya göre değişiklik gösterebileceğini kaydetti.

En önemli veri nüfus sayısının bilinmesi

Bir toplumdaki kanser oranını bilmek için ilk olarak nüfusun bilinmesi gerektiğini söyleyen Burcu, şöyle devam etti:

“Vatandaş olsun ya olmasın yaşayan gerçek nüfusun bilgisine ihtiyaç var. Bu veri KKTC’de biliniyor mu? Bilmiyorum. Kaç kişinin kanser olduğu, hangi doktorun kontrolünde olduğu gibi bilgilerin merkezi bir yere gelmesi gerekiyor. Böylece o toplumda kaç kişinin tanı aldığı, hangi tür kanser olduğu, kişilerin yaşı, cinsiyeti, hangi tür ilaçları kullandığı gibi bilgiler de ortaya çıkar.”

Çalışmalar 1 yıl da 10 yıl da sürebilir

Burcu, farmoko- epidemiyoloji yani ilaç epidemiyolojisi alanında yapılan çalışmalar hakkında da şu bilgileri verdi:

“Diyelim ki piyasada olan bir kanser tedavisi için kullanılan ilaçta kliniksel çalışmalarda görülmemiş ama kullanıcıların şikâyeti üzerine şüpheli bir yan etki durumu var… Veri kaynağına ulaşarak o ilacı kaç kişinin kullandığına, yaşlarına, hangi evre kanser olduğuna, metastazı olup olmadığı ile ilgili de patolojik verilere bakılıyor. Tedavinin sonuçları ile ilgili de sürece bakılıyor. Bu çalışmalar bir yıldan az sürebileceği gibi bazı durumlarda da 10 yıl sürebiliyor.”

Burcu, bu durumu örneklendirerek; Covid-19 aşılarının uzun süreli etkileri üzerine dünya genelinde bazı çalışmalar yaptığını söyledi.

Bu çalışmaların sonuçlarının yıllar sonra da alınabileceğinin altını çizen Burcu, “Aşılar Covid-19’a karşı koruyor mu? Bu önemli bir soru ama ileriye yönelik uzun süreli yan etkileri var mı? bu gibi çalışmalar zaman isteyen çalışmalardır.” dedi.

Burcu, “Şu an kanser ilaçlarını önleyecek bir çalışma yürütülüyor mu?” sorusuna da “Kanserler tek bir sebepten olmuyor. Bir sürü etkeni var. Bir aşı yapıp bütün kanserleri önleyebilecek bir evrede değiliz.” şeklinde konuştu.

“Umarım KKTC’de de yapılıyordur”

KKTC’deki epidemiyolojik çalışmalar ile ilgili bir bilgisi olmadığını söylen Burcu, şunları kaydetti:

“Kıbrıs’a sadece tatile geldiğim için bilmiyorum ama umarım epidemiyolojik çalışmalar yürütülüyordur. Çünkü bu çok önemli bir alan.

Devlet ve sağlık örgütleri açısından planlama için çok önemlidir. Ülkede kanser riskinin arttığı ve belli bir kanser türünün yükselişe geçtiği görüldüğünde bunun için gerekli olan ilaç ya da tarama gibi planlamaların yapılmasına ışık tutar. Bu çalışmalar kaynakları doğru yöne yönlendirmek için ve nedenlerini tespit etmek için yardımcı olacaktır.”

Gençlere tavsiyeler

Burcu, ülkemizde meraklı ailelerin çocuklarını “bunu oku, iyi bir iştir, iyi para kazanırsın” gibi istedikleri alana yönlendirme noktasında olduğunu söyleyerek şu tavsiyelerde bulundu:

“Bunlar önemli ama çok hızlı karar vermesinler. En çok neyi sevdiklerine, neyi yapabildiklerine ve neyi yapamadıklarına iyi karar versinler. Yüksek lisans ya da doktora yapmadan önce okudukları bölümde çalışsınlar.. o mesleği yapıp yapamayacağına karar verirler..

Mesela ben Amerika’ya gittim. Biyokimya okudum, bu ailemden gelen yönlendirme ile oldu. Notlarım da iyiydi ama kendimi o meslekte göremedim.

Epidemiyoloji eğitimi aldığımda hem matematiksel, hem tıp alanı, hem de şüphe duyulan durumları çözebileceğimiz bir alan olduğunu fark ettim ve işte gerçekten bu benim hoşlanabileceğim bir alan dedim.”

Fotoğraflar/Umut Ekin ŞAHİN

Gururlandıran bir başarı öyküsü…
+ -

Yorumlar kapalı.

AI ile Haber Hakkında Sohbet

AI ile Haber Hakkında Sohbet

Yapay zeka yanlış bilgi üretebilir