26 Ekim Hasta Hakları Günü… Evrensel Hasta Hakları Derneği Asbaşkanı Emete İmge, hastaların şikayetlerini iletebilecekleri uygulama hakkında KIBRIS’a konuştu.
Uygulama ile bildirim… Evrensel Hasta Hakları Derneği Asbaşkanı Emete İmge, hastaların şikâyetlerini iletebileceği “Hasta İzleme Platformu” (HİP APP) isimli bir aplikasyon geliştirdiklerini söyleyerek “Bu program ülkemiz için özel olarak uyarlandı ve yaklaşık 3 aydır hizmette.” dedi. İmge, sağlık hizmeti alan bireylerin sorunlarını iletebileceği bir hasta hakları biriminin oluşması gerektiğini ortaya koydu.
Cemre CEMALİ
Ülkemizde 24 yıl önce kurulan Evrensel Hasta Hakları Derneği, kurulduğu ilk yıldan bu yana Hasta Hakları Yasası’nın hayata geçirilmesi için çalışmalar yapıyor.
Hasta haklarının korunması için ihtiyaç duyulan yasal mevzuat için yıllardır verilen mücadele yerini başka çözüm arayışlarına bıraktı.
Bu kapsamda hasta hakları ihlallerini bildirmek ve çözüm sağlamak amacıyla Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Hasta Hakları İzleme Projesi bünyesinde Hasta İzleme Platformu (HİP) adında bir mobil uygulama geliştirildi.
“Hasta haklarınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız, HİP APP’tan bildirin!” sloganıyla yaklaşık 3 aydır kullanıma geçirilen bu uygulama ücretsiz olarak telefonuna indirildiği gibi hem Türkçe hem de İngilizce olarak hizmet veriyor.
Hastanın öncelikle yararını gözeterek zarar görmemesini, özerkliğini ve hakça bir sağlık hizmeti alabilmesi amacıyla 1998 yılında Hasta Hakları Yönetmeliği ile birlikte 26 Ekim “Hasta Hakları Günü” olarak kabul edildi.
Bu güne özel KIBRIS’a konuşan Evrensel Hasta Hakları Derneği Asbaşkanı Emete İmge, ülkemizdeki sağlık hizmetlerinde yaşanan eksiklikleri anlattı.
“Hasta hakları insan haklarının bir parçası”
Evrensel Hasta Hakları Derneği Asbaşkanı Emete İmge, 26 Ekim’in Dünya Hasta Hakları Günü olduğunu ancak Avrupa Birliği’nin (AB) hasta haklarını nisan ayında kutladığını belirterek önemli olanın farkındalığı yüksek tutmak olduğunu ifade etti.
İmge, halkın hem haklarını bilmesi hem de talep etmesi gerektiğinin altını çizerek karar verici ve yasa yapıcıların da önceliğinde olması için yasası olması hatta kapsamının genişletilmesi gerektiğini kaydetti.
Hasta haklarının insan haklarının bir parçası olduğuna işaret eden İmge, “Hasta hakları ahlakla, iyi olmakla, birbirine nazik davranma ile korunacak haklar olsaydı dünyada bunun yasası tüzüğü, mevzuatı ve mekanizması olmazdı. Demek ki hasta hakları nezaketle ahlaklı olmakla korunamayan haklardır.” dedi.
İmge, hasta haklarının korunmasının önemine vurgu yaparak demokratik ülkelerde bu hakların çoğunlukla yasal düzenlemelerle güvence altına alındığını, AB ülkelerinde de benzer mekanizmaların mevcut olduğunu hatırlattı.
Bazı ülkelerde birden fazla yasanın hasta haklarını koruduğunu, bazı ülkelerde ise spesifik bir yasası bulunmadığını ve bu hakların tüzük ve yönergelerle düzenlendiğini söyleyen İmge, AB’nin, dünya standartlarına uygun olarak 14 temel hasta hakkı belirlediğini ve bu hakların demokratik ülkelerde etkin bir şekilde korunmakta olduğunu açıkladı.
“24 yıldır yasa yok”
İmge, ülkemizde hasta haklarını koruyan bir yasa bulunmadığını ve 24 yıldır hasta hakları yasası için mücadele ettiklerini anımsatarak “Yönerge ve talimatlarla hasta hakları korunabilir, ancak bunun yasal bir zemine oturması gerekiyor. Meclis, tıpkı kadına şiddet konusunu iç hukuka dahil ettiği gibi dünyadaki hasta hakları bildirgesini de iç hukuka dahil edebilir.” dedi.
Ülkede hasta hakları ile ilgilenen tek örgüt olduklarını belirten İmge, bu hakların korunması için yasal düzenlemelerin şart olduğunu, ayrıca sağlık hizmeti alırken ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların çözümü için mekanizmaların oluşturulması gerektiğini ifade etti.
İmge, “Hasta olalım ya da olmayalım, sağlık hizmeti alırken karşılaşabileceğimiz sorunlar için etkili çözümler geliştirilmelidir” diyerek bunun için kamu ya da özel fark etmeksizin her hastanede hasta hakları biriminin olması gerektiğine vurgu yaptı.
Sağlık hizmeti alan bireylerin sorunlarını iletebileceği bir hasta hakları biriminin önemine dikkat çeken İmge, “Bu birimin adı ister “şikâyet birimi” ister “hasta bilgilendirme birimi” olsun, özünde sağlık hizmeti alanların yazılı veya sözlü başvurular yapabileceği bir mekanizma olması gerekiyor.” dedi.
İmge, hasta hakları kapsamında gerçekleşen şikâyetlerde sistemdeki arızaların düzeltilmesi gerektiğini belirterek, idarecilerin ya da sağlık hizmeti sunanların ihmalinden kaynaklanan durumlarda bu kişilerin bağlı olduğu yasalar çerçevesinde hem sistemin iyileştirilmesi hem de ihmal nedeniyle hasta haklarını ihlal edenlerin cezalandırılabileceğini hatırlattı.
Bazı özel hastanelerde hasta hakları birimi ve şikâyet kutularının bulunduğunu ancak bu durumun ülkemizde gelişen bir kültürden kaynaklanmadığını kaydeden İmge, “Bir hastanenin uluslararası akreditasyon alabilmesi için bu uygulamaların yapılması gerekiyor. Personelin de hasta hakları eğitimlerinin alınması lazım ancak hasta şikayetlerinin nasıl ele alındığı nasıl değerlendirildiği konusunda da şeffaf bir yapı yoktur. ” dedi.
“Özel hastaneler kimlikleri rehin alıyor”
İmge, özel hastanelerden sağlık hizmeti alan kişilerden sıkça gelen şikâyetlerin genellikle fiyatlarla ilgili olduğunu söyleyerek “Özel sağlık hizmetleri ücretlidir. Acil durumda hizmet almak için yatış verildiğinde konaklama hizmetinin yanı sıra tıbbi bakım hizmetleri de faturalandırılmaktadır. Ancak, günün sonunda alınmayan hizmet alınmış gibi gösterildiğinde veya ödeyemeyeceğiniz beklenmedik bir fatura ortaya çıktığında o ödeme yapılamadığında hastaların kimlik kartlarının rehin tutulduğunu, taburcu edilmediklerini görüyoruz.” şeklinde konuştu.
Bu tür durumlarla ilgili dernek olarak çok sayıda şikayet aldıklarını bunun üzerine o hastanelerin hasta hakları birimini arayarak bu hastanelerle iletişim kurmaya çalıştıklarını belirterek “Alacaklarını tahsil etmenin bir yolu olduğunu hatırlatıyoruz ve neden hastayı rehin tutarak taburcu etmediklerini soruyoruz. Biz araya girince hastalar genellikle taburcu ediliyor.” dedi.
İmge, devlet hastanelerinde hasta hakları birimini içeren bir mekanizma bulunmadığını bu nedenle hasta haklarıyla ilgili sorunların genellikle başhekimliklere başvurarak çözülmeye çalışıldığını ifade ederek yaptıkları araştırmalar ve faaliyetlerin, halkın bu tür mekanizmalara ihtiyaç duyduğunu gösterdiğini açıkladı.
AB tarafından finanse edilen ve derneğin yürüttüğü ‘Hastanın Sesi 2’ projesi anımsatan İmge, bu kapsamda tüm kamu hastanelerinden birer kişinin Türkiye’de örnek bir hastaneye götürüldüğünü ve bu kişilere hasta hakları eğitimi verildiğini anlattı:
“Amaç ülkemizde kamu hastanelerinde bu birimlerin açılması için faaliyetlere başlanması yönündeydi. Eğitimler alındı, sistem görüldü ancak ondan sonra sağlık bakanı değişti. O kişiler başka görevlere verildi. Sadece Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nde bir kişi bununla ilgili görevlendirildi ancak bir birim çatısı altında değil bir odası bile olmadı. Diğer hastanelerin başhekimlilikleri ile temaslarımızı devam ettirdik. Onlar da bu tür birimlerin açılmasını istiyor. 24 yıldır çok sayıda sağlık bakanı gördük. Sadece 2 bakan döneminde yasa taslağı meclis komitesine ve Bakanlar Kurulu’na gönderildi ancak onun ötesine geçemedi. Hasta haklarını konuşamıyoruz bile.”
“Başhekimliklerin yükü de azalıyor”
İmge, kamu hastanelerinde birimler kurulması için hem broşür bağışı yaptıklarını hem hastaların ulaşabilmesi için şikâyet kutuları yarattıklarını söyleyerek Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi’nde bir kişi görevlendirildikten belli bir süre sonra başhekimliğe bir yazı yazarak bu noktada geri bildirim almak istediklerini anlattı:
“Başhekime bir yazı yazarak bir yıl içerisinde ne tür şikâyetler alındığını? Bu şikâyetlerin daha çok hangi bölümler ile ilgili olduğunu? Ne kadarının çözülebildiğini? Ne kadarının çözülemediğini? ve genel anlamda ne fayda sağladığını? Belirtmelerini talep ettik. 2023 yılında yazdık bu mektubu 2022-2023 yılını kapsayan süreyi istedik. Geç cevap verildi ama verilen en önemli cevap başhekimliğin idari anlamda gereksiz yükünün azaldığı yönünde oldu. Yani bu birimlerle sadece hasta haklar çözülmüyor başhekimliklerin yükü de azalıyor. Bu birimler vatandaşın sorununu anından yerinde çözmek için etkilidir. Şikâyetler doğru yerde çözülüyor. Hastanın zarar gördüğü ya da hayatını kaybettiği noktalar ise soruşturma kapsamına giriyor.”
İmge, hastaların haklarının ihlal edildiği noktalarda nerelere başvurabileceği ile ilgili de bilgi vererek
“Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği’nin bir şikâyet mekanizması vardır. Etik tüzükleri var şikâyet haklı bulunursa meslekten geçici men etmeye kadar cezaları da vardır ve bu kurul sürekli başvuru alıyor. Aynı şikayet Sağlık Bakanlığına da yapılmalı o hastanenin başhekimine de. Bir de bu tür şikayetlerin yönlendirilmesinin bize de yapılmasını istiyoruz.” dedi.
“Sağlıkta veri eksikliği var”
Sağlık sisteminde veri eksikliği olduğunu savunan İmge, Sağlık Bakanlığı tarafından ülkenin sağlık profilinin çıkarılması gerektiğini ifade etti.
İmge, dernek olarak bu noktada çalışmayı kendilerinin yaptığını ve Sağlık Bakanlığı’na bu konuda ihtiyaç duyulan raporları sunduklarını, ancak randevu alıp görüşemediklerini belirterek bakanlığın her hastanede olması gereken hasta hakları birimi için “yerim yok, param yok, personelim yok” şeklindeki yanıtlarının sorunları çözmekte yetersiz kaldığını açıkladı.
Bu bağlamda hastaların şikâyetlerini iletebileceği “HİP APP” isimli bir aplikasyon geliştirdiklerini kaydeden İmge, bu uygulamanın bir AB projesi olduğunu ve Sağlık Bakanlığı’na geri bildirimde bulunabileceklerini teklif ettiklerini, ancak bu noktada geri dönüş alamadıklarını söyledi.
İmge, aplikasyonun telefonlara ücretsiz indirilebileceği gibi hasta haklarını içeren, sağlık hizmeti sunan hastanelerden eczanelere kadar tüm bilgileri barındırdığını belirten İmge, “Bu program ülkemiz için özel olarak uyarlandı ve yaklaşık 3 aydır hizmette.” dedi.
“Engelli babanın ilaç talebi idari hatalara takıldı”
Hasta hakları ihlallerinin yalnızca tıbbi hatalar sonucu gerçekleşmediğini, aynı zamanda idari hataların da bu ihlallere sebep olabileceğinin altını çizen İmge, sağlık hizmeti sunan kurumların idari hatalarının, tıbbi hatalardan çok daha büyük sorunlara yol açabileceğine dikkat çekti.
Evrensel Hasta Hakları Derneği Asbaşkanı Emete İmge, bu hafta önemli bir şikayetle karşılaştıklarını söyleyerek engelli bir babanın, iki çocuğunun tedavisi için hayati öneme sahip, ülkemizde de bulunan bir ilacın kurul ilacı olmasını talep ettiğini ifade etti.
İmge, “Baba, 2022 yılından bu yana bu talep ile devlete başvuruda bulunmuştu. Ancak 2024 yılının ocak ayında kendisine gönderilen mektupta idari bir hata yapılarak Japonya’dan talep edilen başka bir ilaç için yapılan başka bir başvurunun yanıtı iletilmiş” diyerek bu durumun babayı daha da öfkelendirdiğini söyledi.
Hayati önemi olan ilacın özel eczanelerden temin edildiğini ve bu durumun engelli bir baba ve iki hasta çocuk için aile bütçesine ciddi bir yük getirdiğini vurgulayan İmge, engelli bireylerin ilaçlarının kurul ilacı olması gerektiğine dikkat çekti.
İmge, dernek olarak Sağlık Bakanlığı ile görüştüklerini ve ilacın kurul ilacı olmasının önündeki engellerin araştırıldığını kaydederek İlaç Eczacılık Dairesi ile yapılacak görüşmeler sonucunda bu ilacın kurul ilacı olması için adım atılacağı bilgisini paylaştı.
Yorumlar kapalı.