Buket Özatay ve Nilgün Ortaş’ın ortak çalışması olan “Easy Life-Kolay Yaşamlar” isimli fotoğraf sergisi sanatseverlerle buluştu. İlgi çekici ve hayatın içinden bir gerçekle ilgili farkındalık yaratan çalışma, inşaat işçilerini konu alıyor.
İnşaat işçilerinin fotoğraflanma fikri Nilgün Ortaş’a ait. İkili, çıktıkları bu yolda bazen olumlu bazen de olumsuzluklarla karşı karşıya kaldı ama yılmadı.
Belgesel tadında çekilen kareler zor şartlarda yaşam mücadelesi ve ekmek parası kazanma derdi olan işçilerin yaşadıklarını yansıtıyor.
Deklanşöre takılan hayatlar, ne yazık ki ülkemizin acı gerçekleri…
Evlerinden ailelerinden kilometelerce uzakta, hiç tanımadıkları ve bilmedikleri bir ülkede ekmek parası kazanma derdinde olan insanların zorlu hayat mücadelesini anlatıyor tüm fotoğraf kareleri…
Buket Özatay ve Nilgün Ortaş’ın bu projesi 1.5 yılda tamamlandı.
Çalışmalarını yakından takip eden Arkın Yaratıcı Sanatlar ve Tasarım Üniversitesi (ARUCAD) Art Rooms Sanat Yönetmeni ve “Easy Life” projesinin küratörü Oya Yaşarcan Silbery, Özatay ve Ortaş’ın, çektiği fotoğrafları inceleyerek, açacakları serginin hem kurgu/ hikayesini hem de ismini koydu.
Silbery’nin “Easy Life” ismini verdiği sergi ARUCAD Art Space’de yer aldı.
Görkemli açılış töreniyle izlenime açılan kareler, ziyaretçilerde birden çok karmaşık duygunun yaşanmasına neden oldu.
Buket Özatay ve Nilgün Ortaş, akıllara kazınan böyle bir projeye imza atmanın onurunu yaşarken, ben de “Easy Life” yolculuğunun nasıl başladığını ve buralara nasıl geldiğini merak ederek kendilerine ulaştım. Onlar da beni kırmayarak sorduğum sorulara içtenlikle cevap verdi.
İki başarılı isim
Ülkemizin tanınmış isimlerinden fotoğraf sanatçısı Buket Özatay, 1997’den beri fotoğraf çekiyor ve aile şirketi olan “Özatay Fotoğrafçılık”ta çalışıyor. Özatay, ülkemizde Kıbrıs Türk fotoğraf tarihinin çağdaş anlamda ilk kadın fotoğraf işletmecisi olarak kabul ediliyor. Çektiği fotoğraflar yurtiçinde ve uluslararası birçok yarışmada sayısız ödül aldı.
Özatay, uzun yıllar Gönyeli Belediyesi Sosyal Aktiviteler Merkezi’nde Temel Fotoğrafçılık ve Temel Photoshop kursları verdi.
Aslen Lefkoşalı olan Nilgün Ortaş ise, Lefkoşa Türk Lisesi’nde Baş Muavin olarak görev yapıyor. 2015’te fotoğraf çekmeye başlayan Ortaş, kendini geliştirmek için Özatay’ın verdiği kurslara katıldı.
Özatay, Nilgün Ortaş’la tanışmalarının kurs sayesinde olduğunu söyledi.
İnşaat işçilerinin fotoğraflarının çekilmesi fikri
Buket Özatay, “Easy Life” projesinde atılan ilk adımı şöyle anlattı:
“İnşaat işçilerinin çalışma ve yaşam alanlarını fotoğraflama fikri sevgili Nilgün’den geldi. Bir gün benim iş yerime uğradı. Bir proje yapmak istediğini, aklında bir fikir olduğunu ve bu projeyi benimle yapmak istediğini söyledi. Ben bu projeyi tek başına yapması konusunda ikna etmeye çalıştım fakat birlikte yapmamız konusunda ısrar edince kabul ettim. Onur ve gurur duydum”.
Nilgün Ortaş ise görüşünü şöyle ifade etti:
“1969 yılında babamı kaybettik. Annem 3 çocuğuyla kalakalmıştı. Ben 4 yaşındaydım. 70’li yıllarda annem pek çok işte çalıştı. İnşaatlarda inşaat işçiliği yaptı. Bu olay bende bir iz bırakmış olmalı ki, her zaman işçiler ve onların yaşantıları ilgimi çekmişti. Buket Hanım’a fikrimi söylediğimde beni kırmadı. ‘Güzel bir fikir’ diyerek benimle yola çıkmayı kabul etti”.
Çekim süreci
Özatay, ülkede ses getiren ve büyük ilgi gören “Kadınlar Koğuşu” fotoğraf sergisinden sonra, ikinci uzun soluklu proje yolculuğuna Nilgün Ortaş’la çıktı.
Özatay, “Sevgili Nilgün beni motive etti ve böylelikle birlikte düşündük, fikir jimnastiği, plan program yaptık ve kendimizi inşaatlarda bulduk” diyerek çalışma sürecini anlattı:
“İnşaat işçilerinin çalışma alanlarını, çalışma koşullarını ve yaşam mekanlarını fotoğraflamaya karar verdik. Bir buçuk yıl değişik zamanlarda değişik inşaatları ziyaret ettik. Genelde birlikte gittik. Sanırım birkaç kez de farklı zamanlarda giderek çekim yaptık. Fakat birlikte gittiğimiz zamanlarda bile ayrı ayrı çekim yapmaya çalıştık.
Uzun saatler çalışıp inşaat işçilerinin bizleri unutarak işlerine devam etmesini sağladık. Böylelikle de fotoğraflarımızda daha doğal enstantaneler elde ettik”.
Ortaş da, Özatay’la bu bir buçuk yıllık sürede uyumlu bir şekilde çalıştıklarını ifade etti.
Kolay yaşamlar
Projeyle ilgili fikirlerin yeni yeni oluştuğu dönemde ARUCAD’tan Art Rooms Yönetmeni Oya Yaşarcan Silbery, çalışmaya ilgi duydu.
Özatay ve Ortaş, projeyi tamamladıktan sonra ARUCAD Art Space’de bir sergi açmaya karar verir. Serginin hazırlık sürecini ve serginin isminin doğuşunu ise Özatay şöyle anlattı:
“Ne kadar belgesel nitelikli bir çalışma yapmış olsak da aslında sergide sergilenenden daha estetik, daha sanatsal fotoğraflar da çektik. Çektiğimiz binlerce fotoğraf arasından birkaç 100 tane fotoğraf seçip küratörümüze verdik. Küratörümüz de bu fotoğraflar arasında bir seçim yaptı. Böylece serginin kurgu/hikayesi ortaya çıktı. Küratörümüz sergide işçilerin zor çalışma ve yaşam koşullarına dikkat çekmek istedi. O tarz çektiğimiz fotoğraflar sergilendi.
Sergi için “Easy Life” – “Kolay Yaşamlar” ismini küratörümüz buldu. Biz de çok beğenip onayladık. Oya Yaşarcan Silbery bu isimle ironi yaptı. Tabi ki inşaat işçilerinin çalıştıkları alanlar ve yaşadıkları mekanlar kolay yerler, kolay yaşamlar değildir. Buradan bir kez daha küratörümüz Oya Yaşarcan Silbery’e çok teşekkür ederim. Tam bir profesyonellik içinde çalıştılar. Biz sadece fotoğrafları çektik. Gelişmiş ülkelerde olduğu gibi sergi ve katalog için tüm hazırlıkları kendileri yaptılar”.
“Ekmeklerini bizle paylaştılar”
Buket Özatay, sanırım bir inşaat alanı dışında gittikleri tüm inşaatlarda çekim yapabilme şansı bulduklarını ancak bu şansı hemen elde etmediklerini ifade etti.
Genelde fotoğraf için ışığın en iyi olduğu sabahın erken saatlerini ve akşamüzerlerini tercih ettiklerini belirten Özatay, “Düşünün iki kadın yabancı erkeklerin çalıştığı inşaatlara gidiyor ve fotoğraf çekmek istediğini söylüyor. Her zaman ilk tepkileri huzursuz ve olumsuz oldu. Çünkü birçoğu bizim Çalışma Dairesi’nden giden görevliler olduğumuzu düşündü veya ne yapmak istediğimizi tam anlayamadı. Fakat biz yılmadık. Onları Çalışma Dairesi’nden gelmediğimiz konusunda ikna ettik. Çekeceğimiz fotoğraflarla ne yapmak istediğimizi anlattık” dedi.
Bazen fotoğrafçı olduklarını kanıtlamak için sosyal medya sayfalarını göstermek zorunda kaldıklarını anlatan Özatay, işçileri ikna ettikten sonra kimi zaman birlikte kahvaltı yaptıklarını kimi zaman da çaylarını paylaştıklarını söyledi.
Özatay, birçok yerde kendilerine çok misafirperver davranıldığını ifade ederek “Hatta her gittiğimiz inşaatta bize çok saygılıydılar. Kadınız diye bize hiç farklı gözle bakılmadı. Hiç rahatsızlık duymadık. Eğer tanımadığınız insanların fotoğraflarını çekiyorsanız bu çok önemlidir. Yani insanları önce tanıma, onların sizi tanımasına müsaade etme, onlarla sohbet etmek, onlarla bir şeyler paylaşmak… Kısacası insan ilişkisi çok önemli bu gibi durumlarda. Şanslıyız çünkü ben de Nilgün de bu konuda çok iyiyiz” dedi.
Nilgün Ortaş ise zorlandıkları süreçlere işaret ederek bazı inşaatlara girmelerinin mümkün olmadığını, fotoğraf çekmelerine izin verilmediğini söyledi. İnşaatlarda olabildiğince dikkatli hareket ettiklerini belirten Ortaş, “Ufak tefek kazalar olmadı değil. Şunu söylemeden edemeyeceğim. Bir buçuk yıl süren çekimlerimiz boyunca inşaatlarda tek bir işçi bile bize kızacak, incitecek herhangi bir söz söylemedi. Aksine çaylarını, kahvelerini, bisküvilerini, ekmeklerini bizlerle paylaştılar” şeklinde konuştu.
Özatay: Toplama kampı gibi mekanlarda yaşıyorlar
Buket Özatay ve Nilgün Ortaş, inşaatlar çalışanların çoğunluğunu yabancı uyruklu işçilerin oluşturduğunu belirterek deklanşöre takılan kişilerin yer aldığı kareler sanatseverlerle buluştuğunda birçok kişinin kendilerine fotoğrafların hangi ülkede çekildiğini sorduğunu söyledi.
Buket Özatay, ülkemizdeki inşaatlarda genelde Anadolu’dan gelen inşaat işçileri olduğunun sanıldığını oysa inşaatlarda birçok farklı ülkeden gelen işçilerin çalıştığını ifade ederek, ülkede yaya olarak veya arabayla geçtiğimiz yerlerde her gün birçok inşaatla karşı karşıya geldiğimizi fakat onların dünyasını bilmediğimize dikkat çekti.
Özatay, “Ülkemizde o kadar çok inşaat yapılıyor ki günlük hayatımızın bir rutini gibi. Hiç düşünmeyiz; bu inşaatlarda çalışan kişiler kimdirler? Nereden geliyorlar? Nerede kalıyorlar? Ne yiyorlar, ne içiyorlar? Tabi ki bizi ilgilendirmez! Oysa bizi ilgilendirdi.
Biz saatlerce onlarla birlikte çalıştık. Onları tanıma şansı yakaladık. Bu inşaat alanlarında hiç Kıbrıslı inşaat işçisine rastlamadık. Farklı ülkelerden ve farklı kültürlerden geliyorlar. İçlerinde Türkiye, Hindistan, Bangaldeş ve Afrika’nın bazı ülkelerinden gelen işçiler vardı. Düşünün para kazanmak için ailesini, eşini çocuklarını bırakanlar var aralarında. Ve maalesef birçoğu çok kötü şartlarda çalışıyor. Toplama kampı gibi mekanlarda yaşıyorlar”.
İşçilerin çalışma ortamları
Özatay gittikleri inşaatlarda gözlemlediklerini de bizimle paylaştı.
“En önemlisi bu işçilerin çalışma alanlarında güvenlik yok” diyen Özatay, ülkemizin kanayan yarası iş güvenliğine işaret etti. İşçiler kasket takmadığını, şapka takıp iş yaptıklarını ifade eden Özatay, işçilerin yaptıkları işe uygun ayakkabı giymediklerini, hatta terlikle çalışanları gördüklerini söyledi.
Özatay, şöyle devam etti:
“Emniyetsiz bir şekilde tehlike altında çalışıyorlar. Hatta yüksekte çalışırken emniyet kemeri takanını bile görmedik. Bizim inşaatlarımızda çalışırken Allah’a emanet yaşıyorlar. İnşaat alanları gerçekten çok tehlikeli yerler. Biz bile fotoğraf çekerken kaç kez tehlike atlattık. Hem duygusal hem de fiziksel olarak zor bir çalışmaydı. Biz genelde kask taktık. Dediğim gibi bir buçuk yıl değişik inşaat alanlarında çekim yaptık. Çoğu zaman çok uzun saatler kaldık. Bu bir buçuk yılda maalesef inşaat alanlarını denetleyen hiçbir görevliye rastlamadık. Sergiden hemen sonra biz bir televizyon programında sergimizi anlatırken aynı anda bir inşaat alanında bir işçinin hayatını kaybettiği haberini aldık. Bu çok üzücüydü”.
Projenin adıyla verilen mesaj
Buket Özatay, “Easy Life” projesiyle vermek istedikleri mesaj olduğuna işaret ederek şöyle devam etti:
“Bu insanları ötekileştiriyoruz; hangi koşullarda ve nasıl çalıştıklarını önemsemiyoruz. Ülkemizde birçok işçi inşaat alanlarında kaza geçiriyor. Sakat kalıyor veya ölüyor. Fakat gerekli önlemler ne inşaat sahipleri ne de bakanlık tarafından alınıyor. İnşaatlar denetçiler tarafından denetlenmiyor.
İşte bizim anlatmak istediğimiz ve vermek istediğimiz mesaj buydu. İnşaat alanlarının ne kadar tehlikeli olduğunu, bu inşaatlarda çalışan işçilerin zor koşullarda ve tehlike içinde çalıştıklarını gözler önüne sermek istedik. Bunu yaparken işçilerin hem çalışma mekanlarını hem de yaşam alanlarını fotoğrafladık. Her gün önünden geçip de görmediklerimizi, umursamadıklarımızı görünür kılmak istedik”.
Nilgün Ortaş da “Bu projeyi yaparken amacımız bize göre devlet tarafından sayıları kesin olarak bilinmeyen inşaat işçilerinin çalışma koşullarına dikkat çekmek, onların sesi olmaktı” dedi.
Yorumlar kapalı.