Doktor kimliği ile tanınsa da spordaki başarıları ile ünü Kıbrıs sınırlarını aşan Dr. Ayten Berkalp yaşam öyküsünü KIBRIS okurları ile paylaştı
** Türkiye’de ilk kız takımının oluşmasına ön ayak olan, Fenerbahçe ile voleybol, basketbol, atletizm ve kürek dallarında kupalara uzanan Ayten Berkalp, lise eğitimi için gittiği Türkiye’den bir Fenerbahçe efsanesi olarak geri döndü.
** “Olimpiyatlarda bir tek Türk kadın adı duymamıştım. Atatürk bize o kadar hak vermiş biz bu haklarımızı neden kullanmıyoruz? Neden kadınların yer aldığı hiç bir kulüp yok? diye düşündüm.” diyen Berkalp, sporda bir ilk yaratmak için yola çıktı ve Fenerbahçe’ye ilk kadın takımını kurdurdu.
Cemre CEMALİ
Türkiye’de 1954 yılında Fenerbahçe Spor Kulübü’ne başvurarak ‘ilk kız takımının’ kurulmasına ön ayak olan ve takımın kaptanlığını yürüten, daha sonraki yıllarda da ilk anestezi uzmanı, ilk kadın başhekimi ve ilk kadın sancaktar olan Dr. Ayten Berkalp yaşam yolculuğunda sporda ve hayatın birçok alanında unutulmaz başarılara imza attı.
Yaşamı boyunca birçok ilke imza atan Ayten Berkalp, 1954-1960 yılları arasında kız takımı ile voleybol, basketbolda olduğu gibi atletizm ve kürek takımlarında da lig ve Türkiye kupaları kazandı.
Şimdilerde 90 yaşında olan ve Girne’de mütevazi bir yaşam süren Dr. Ayten Berkalp, kapılarını KIBRIS’a açarak anılarını anlattı.
“Örnek aldığım 3 kız kardeşim vardı”
1934 yılında Mağusa’da doğan Dr. Ayten Berkalp, ilkokul üçüncü sınıftayken öğretmeninin kendisine ‘hadi bakalım ablan çok iyi voleybolcudur sen de oyna’ diyerek top fırlattığını ve hayatında ilk defa eline top değdiğini ifade ederek babası polis komutanı olduğu için polis binasına çok yakın oturduklarını ve ağabeylerinin hep bahçede top oynadığını söyledi.
O günlerde 4 yaşında olduğunu ve ablasıyla birlikte kaçan topları topladıklarını belirten Berkalp, 7 çocuklu bir ailede doğduğunu kaydetti.
Berkalp, abisini erken yaşta kaybetmesinin ardından 4 kız 2 erkek kardeş olarak yaşam sürdüklerini ifade ederek “Ben dördüncü en küçük kızdım.. Örnek aldığım 3 kız kardeşim vardı.” dedi.
İlkokul yıllarının savaş zamanına denk geldiğini belirten Berkalp, “Almanların ve İtalyanların Mağusa Limanı’nı bombaladığını görenlerdenim.. 1940’lı yıllarda okullarda hendekler vardı. O dönemde ‘en geniş yerinden kim atlayacak?’ diyerek erkek arkadaşlarla bahse girerdik. Onlar futbol oynuyordu benim de 2 erkek kardeşim olduğu için futbol topuna da temas etmeye, aralarına girip oynamaya başlamıştık ablamla birlikte.” diyerek çocukluk anılarını anlattı.
Lise eğitimi için Türkiye’nin yolunu tuttu
Berkalp, sıra lise eğitimine gelince de Kıbrıs’ta bir tek lise olduğu için ve o da Türkiye’ye eşit düzeyde olmadığı için lise eğitimi almak için Türkiye’ye gittiğini ifade etti. Berkalp, İstanbul Çamlıca Kız Lisesi’nde bazı eksik derslerden dolayı kendisini ‘ortaokulu tamamlamış’ olarak kabul etmediklerini ve üçüncü sınıfı bitirdiği halde kaydının orta ikiye yaptırıldığını belirtti.
Daha sonra orta ikinin imtihanlarına girerek orta üçüncü sınıfa geçtiğini söyleyen Berkalp, “Burada da çok çalışkan bir öğrenciydim. Bir tek Lefkoşa’da lise vardı erkekler için İslam Lisesi, kızlar için de Victoriya Kız Lisesi.. Biz Limasol’dan o kadar iyi hazırlanmıştık ki ben birinci gelmiştim bir arkadaşım ikinci biri de beşinci gelmişti. Biz grup halinde çalışan hazırlanan ve imtihana giren bir ekiptik.” dedi.
“11 ay oturacak mıyız” dedi ve takımın kurulmasını sağladı
Berkalp, lise eğitimini Türkiye’de bitirince üniversitede hangi sporları yapabileceklerini düşünerek araştırmalara başladığını anlatarak şöyle devam etti:
“Zaten bir üniversite vardı.. İstanbul Üniversitesi bir de Teknik Üniversiteyi ayrı isimlendiriyorlardı İstanbul’da. Teknik Üniversitede 5 fakültenin kızlarının maç yaptığını öğrendim ve beşinci takımsanız dört maç yapıyorsunuz demekti. Haftada 1 maç yapsanız bir ayda bitiyor. 11 ay oturacak mıyız? Başka takımlar da kurmanız lazım dedim. En iyisi bir takım kuralım ve nasıl futbol maçları yapılıyorsa biz de kız maçlarını başlatalım ve Kıbrıs Türk kadınının adını önce Türkiye’de sonra dünyada sonra da olimpiyatlarda duyuralım istedik”
“Sporda bir ilk yaratmak istedim”
Berkalp, “48 olimpiyatları vardı ve orada hep Türk erkeklerinin güreşçilerin adını duymuştuk. Bir tek Türk kadın adı duymamıştım. Atatürk bize o kadar hak vermiş biz bu haklarımızı neden kullanmıyoruz. Neden kadınların yer aldığı hiç bir kulüp yok diye düşündüm. Türkiye’de olmayınca Avrupa’da da olimpiyatlarda da dünyada da olmuyor.” diyerek kendisine önce sporda bir ilk yaratmayı düşündüğünü anlattı.
Kız takımı kurmaya başladıklarında üç kişi olduklarını ve üç kişi daha bulmaları gerektiğini söyleyerek, o süreci anlattı:
“Babaları doktor olan 2 kardeş buldum, babaları Fenerbahçe takımının da dahiliye doktoruydu. Önce onlarla konuştum ve hızlandırmış oldum süreci.”
Berkalp, yaz tatili için Kıbrıs’a gelmek üzere Türkiye’den ayrılacağı hafta Fenerbahçe basketbol maçına gittiğini ve antrenörün yanına giderek ‘Biz Fenerbahçe kız takımını kuruyoruz, basketbolunu da kuracağız. Acaba bizi de çalıştırır mısınız?’ diye sorduğunu söyleyerek ‘Fenerbahçe’yi ve aynı zamanda milli basketbol takımını da çalıştırıyorum üçüncü takımı çalıştırmama fırsat yok’ yanıtı aldığını ve çok üzüldüğünü anlattı.
O sene Daruşşafaka’dan Fenerbahçe’ye transfer olan Altan Dincer’in baskette adını duyurmak istediğini ve ‘ben sizi çalıştırırım hemen pazartesi gelin’ dediğini anlatan Berkalp, yaz tatili sonrasında sürecin başladığını dile getirdi.
“1 Eylül 1954’te ilk antrenmanı yaparak başladık”
Berkalp, Altan Dincer’in kendisine ‘tamam o zaman 1 Eylül’de gelin’ diyerek tarih verdiğini ifade ederek “O sene okullar kasım ayında açılacaktı babam da şaşırdı ama hemen 1 hafta öncesine biletimi aldı. Geldim arkadaşları topladım.. O gün anne babalarla Kadıköy halkevinin spor sahasına gittik. Böylece 1 Eylül 1954’te ilk antrenmanı yaparak başlamış olduk.” dedi.
Dr. Berkalp, kız takımını kurmak istediği o günlerde neler yaşandığını şu sözlerle anlattı:
“Ben gelinceye kadar iki kızımızın babası aynı zamanda Fenerbahçe’nin de dahiliyecisi olan Selim Çapa’yı ve Altan Dincer’i Fenerbahçe kız takımının kurulması için teşvik ettim. Kulübün kabul ettiğini bize bildirdiler ve ertesi günü kulüp lisanslarımızın çıkarılması için bizi yönlendirdi… Ama kız lisansı yoktu genç erkek takımı lisanslarına yazdırdılar 3 yıl onu kullandık. Çünkü o sırada Türkiye’de voleybol da basketbolda ayrı federasyon halinde değildi. İkisi bir arada Spor Oyunları Federasyonu adı altındaydı 1958 yılında ayrıldı.. Bazıları bizi o yıl başlamışız gibi sanıyor ama federasyonunun ilk yılı 1958’dir ama biz ondan 4 yıl önce 1954 yılında başladık..”
Berkalp, o günlerde arkadaşları ile birlikte basketbol için antrenmanlar yaparken Voleybol Federasyonu’nun harekete geçtiğini ve ilk olarak voleybol teşvik turnuvasının başlatıldığını belirterek “Bizim hocamız basketçiydi biz de basketbol olarak kurulduk. Son hafta teşvik turnuvasının başlayacağını öğrendik. Voleybol lisanslarımızı çıkarttık ve ilk maçta bir sayı farkla mağlup olduk. Bir hafta sonra ikinci maç vardı onu açık farkla kazandık. Bir ayda voleybol teşvik turnuvası kupasını alarak birinci şampiyonayı almış olduk.” dedi.
Galatasaray’ın teklifini reddetti
Kendisi lise son sınıfta iken yabancı bir takımın Türkiye üzerinden başka bir yere gidecekken Galatasaray’ın kız takımıyla antrenman maçı yapmak istediğini, bunun üzerine o dönem Galatasaray’ın öyle bir takımı olmadığı için her liseden bir oyuncu alarak alelacele bir takım kurulduğunu anımsatan Berkalp, bir antrenmanla çıktıkları maçta çok açık bir farkla da mağlup olduklarını ifade etti.
Berklap, daha sonrasında Galatasaraylı bir yöneticinin kendisini arayarak ‘Ayten sen bizim takımında oynamıştın’ demesi üzerine ‘size takviye gelmiştim hocam’ dediğini belirterek buna rağmen ‘ben seni Galatasaraylı zannediyordum ne olur gel’ dediğini anlattı.
Bunun üzerine “bu takımı ben kurdum, kaptanları oldum nasıl olur da takımı bırakıp size gelirim. Siz bir takım kurun ki kız takımlarını çoğaltalım’ dediğini söyleyen Berkalp, “Daha ilk yıldan 5-6 kız takımı ile voleybol başlamış oldu. Biz lig maçı olarak ikinci kupayı almış olduk. O bitmeden baskete başladık. Basketin ilk maçında da yenildik.. Sonra haftada 2 gün voleybol 2 gün basketbol yapmayı öğrenince işi yoluna sokmuş olduk.. Ondan sonraki seneler daha kolay oldu.” ifadelerini kullandı.
“21 şampiyonada sadece 2 maç kaybettik”
Berkalp, altı yılın sonunda sadece voleybol lig maçında ve basketbol kupa maçında kaybettiklerini açıklayarak “Tüm maçlarda 21 şampiyona yaptıysak 6 yılda bunun sadece ikisini kaybettik.” vurgusu yaptı.
1958 yılında üniversite 4. sınıfta stajyerlik yapacağı için yaz ayında Türkiye’de kaldığını ifade eden Berkalp, her mevsim spor yapabilmenin kendisi için önemli olduğunu, bu nedenle de yapılabilecek farklı sporları araştırdığını söyledi.
Berkalp, o dönem hangi sporu yapacağına nasıl karar verdiğini şu sözlerle anlattı:
“3 ay yarışıp bir spor dalında şampiyon oluyoruz sonra 9 ay boş mu oturalım? Deniz sporlarında yüzmede iyi değilim, yelken çok zor olur dedim aklıma kürek geldi. Kürek sporu için ihtiyaç duyulacak malzemelerin daha ucuz olduğu düşüncesiyle araştırdım erkek kürek takımının nerede olduğunu buldum o da İstinye Boğazdaydı.. Biz Kadıköy’deydik üç vasıtayla gidip geliyorduk. Üç arkadaş çıkıp İstinye’ye gittik Fenerbahçe’nin kürek yerini bulduk ve ilk defa kürek takımını kurmaya karar verdik.
Bir ay sonra 1 Temmuz’da da yarışmaya girdik. İlk oyuncular da basketbol voleyboldaki aynı oyunculardı. Biz her mevsim spor yapabilmek için girdik. Atletizm bahar ayında olur ama kürek yüzme yelken yazın olur, diğer zamanlarda da voleybol ve sonra basketbol olurdu. Yıl sanki spora göre bölünmüş gibiydi onun için her mevsim spor yapıyorduk. 1958 yılında hem voleybolda hem basketbolda şampiyon olduk..”
Berkalp, bugünkü hislerini de şu sözlerle ifade etti:
“Şu an çok mutluyum bilhassa bu sene çünkü benim takımımın kaptanı aynı zamanda milli kadın takımının da kaptanı olan Eda Erdem var çok başarılılar. Hem Türkiye şampiyonu oluyorlar Avrupa’da ses getiriyorlar hem dünyada şampiyon oldular.”
Yorumlar kapalı.