Özel Haber – Cemre CEMALİ
“Halk ete ulaşamıyor”… RES-BİR Başkanı Arif Bayraktar, et fiyatlarının son bir yılda yaklaşık olarak yüzde 310 artması ile birlikte halkın ete ulaşımının imkânsız hale geldiğini ifade ederek, 1 kg et fiyatının nerdeyse 1 günlük asgari ücretten fazla olduğunu belirtti. Bayraktar, “Eğer et fiyatları bu şekilde yükselmeye devam ederse yüzlerce iş yeri iflas edecek, et sadece belli bir ekonomik sınıfın ulaşabileceği bir ürün olacaktır” dedi.
“Süt ve hellim miktarı düştü”… Süt İmalatçıları Birliği Başkanı Mahmut Erden, pandemi öncesinde 1 asgari ücret ile bin 428 litre çiğ süt alınabilirken şu anda sadece bin litre süt alınabildiğini söyleyerek, yine aynı dönemde asgari ücretle 148 kg hellim satın alabilen tüketicinin günümüzdeki asgari ücretle sadece 59 kg hellim satın alabildiğine dikkat çekti.
“Et ithali açılmazsa fiyatlar yükselecek”… Kurban bayramının yaklaştığını işaret eden Kasaplar Birliği Başkanı Halil Akbıçak, et ithalatı açılmazsa 2 ay içerisinde hayvan azlığından dolayı et fiyatlarının çok daha fazla yükseleceğini açıklarken, Et Ürünleri İmalatçılarından Reşat Güngören de geçmişte et ithalinin serbest olduğunu anımsattı. Güngören, ithal etin yasaklanması sonrasında sanayi üretiminin zorlandığını vurguladı.
Restorancılar Birliği (RES-BİR), Süt İmalatçıları Birliği, Kasaplar Birliği ve Et Ürünleri İmalatçıları bir araya gelerek Gıda Örgütleri Platformu’nu oluşturdu. Platform üyeleri dün basın toplantısı düzenleyerek sektörlerinde yaşanılan sıkıntıyı kamuoyu ile paylaştı.
Platformun kurulma amacının içinde bulunulan gıda krizine (et-süt-tavuk-tarım ürünleri vs.) daha kalıcı çözümler sunabilmek ve daha etkili daha güçlü etki yaratabilmek olduğu ifade eden birlik başkanları ve üyeleri üretemeyen toplumların yok olmaya mahkûm olduğu vurgusu yaptı.
Tüm üreticilere hep beraber imza koyarak bu platforma sahip çıkma noktasında, sorunlara adil, kalıcı çözümler üretme ve bulma çağrısı yapan birlik temsilcileri “beraber hareket edersek aşamayacağımız hiçbir engel yoktur” ifadelerini kullandı.
Bayraktar: 1 kg et fiyatı 1 günlük asgari ücretten fazla
RES-BİR Başkanı Arif Bayraktar, et fiyatlarının son bir yılda yaklaşık olarak yüzde 310 artması ile birlikte halkın ete ulaşımının zorlaşmış, hatta imkânsız hale geldiğini ifade ederek 1 kg et fiyatının nerdeyse 1 günlük asgari ücretten fazla olduğunu belirtti.
Bayraktar, son zamanlarda RES-BİR’in kampanyaya başlama amacı ile ilgili bilgi vererek yapılan artışlar sonucu hane halkının evine et almakta güçlük çekmekte olmasının yanı sıra et satan kasaplar ve restoranların da kepenk kapatma noktasına geldiğine dikkat çekti.
Bunların nedeninin üretici yani hayvancı, kasap veya restorancı olmadığının altını çizen Bayraktar, “Bunun nedeni 40-50 yıldır buna çözüm bulamayan siyasilerimiz ve bu sektörlerin doğrudan bağlı olduğu tarım bakanlığıdır” dedi.
“Seyirci kalınıyor”
Arif Bayraktar, sosyal medyada yaptıkları paylaşımlar serisinde de belirttikleri gibi halkın evine et alamamakta olduğunu söyleyerek ilgili bakanlık ve hükümetin buna seyirci kaldığını belirtti.
Halkın restoranından kasabından ve hayvancısından et alıp evine götüremediğini işaret eden Bayraktar, yaptıkları paylaşımlarla hükümeti politika üretmeye ve bu sorunlara acilen çözüm bulmaya davet ettiklerini belirtti.
Bayraktar, bu konu hakkında RES-BİR olarak yaptıkları paylaşımlarla uzun süredir ülke gündemine oturduklarını ifade ederek, tüm üretim sektöründeki sorunları sırası ile ülke gündemine taşımaya ve ülke gündeminde tutmaya devam edeceklerinin altını çizdi.
Bu konuya çözüm arayan ya da aramaya çalışan hükümete; her türlü üretimle alakalı politika üretilmesi talebinden başka hiçbir talepleri olmadığını kaydeden Bayraktar şöyle devam etti:
“Devletin politikası teşvik vermek mi olur? Hibe vermek mi olur? Sübvanse vermek mi olur? İthalatı bir süreliğine açıp, oluşturulacak bir fonu üreticinin hayvan popülasyonunu artırması için hayvancıya aktarmak mı olur? Bunları bizler bilemeyiz. Ancak her ne politika geliştirilecekse tüm paydaşlarla olmalı ve ülkemizde sürekli kesintisiz ve ulaşılabilir et fiyatı olmalı diyoruz. Bu yöntemi belirlerken hayvancının ve üreticini üretimini idame ettirecek formüller üzerinde durulmalı ve tartışılmalıdır”
“Üretici bizim dostumuz ve paydaşımızdır”
Arif Bayraktar, yaptıkları sosyal medyadaki paylaşımlarında üreticilerin kesinlikle suçlu ve hedef haline getirilmediğini ifade ederek ‘Üretici bizim dostumuz ve paydaşımızdır. Bizler her açıklamamızda hayvancıların karşıtımız değil paydaşımız olduğunu vurgulayıp hak ve hukuklarının korunması gerektiğini savunuyoruz’ vurgusu yaptı.
Bu aşamada Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği Başkanı’nın geçtiğimiz günlerde yapmış olduğu basın açıklamasını büyük hayret ve üzüntü ile karşıladıklarını, sosyal medyada Res-Bir’e ve hatta yönetimde bulunan bazı kişilerin şahsına yapılan paylaşımları üzülerek takip ettiklerini açıklayan Bayraktar, on binlerce insanın ekmek yediği sektörlerin hedef gösterilmesinin kabul edilemez olduğunu kaydetti.
Bayraktar, etteki fahiş fiyatların ve rahatlıkla yapılan et kaçakçılığının herkesin ama öncelikle hayvancının derdi olması gerektiğini ifade ederek, bu konulara değinmek yerine bu şekilde bir ‘saldırganlığın’ düşündürücü olduğunu belirtti.
“Yüzlerce iş yeri iflas edecek”
Arif Bayraktar, şöyle devam etti:
“Gelin hep beraber bu konuyu dert edinelim. Eğer et fiyatları bu şekilde yükselmeye devam ederse yüzlerce iş yeri iflas edecek, et sadece belli bir ekonomik sınıfın ulaşabileceği bir ürün olacaktır. Buradan tekrardan tüm üretici kardeşlerimize ve paydaşlarımıza başta Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği olmak üzere beraber hareket etme çağrısı yapıyoruz. Kaçakçılara, kaçağa ve spekülatörlere karşı beraber “dur” demeye davet ederek Gıda örgütleri Platformu’ndaki yerlerinin her zaman hazır olduğunu belirtmek isteriz”
Erden: Et, süt, yaş sebze ve meyve için politika yok
Süt İmalatçıları Birliği Başkanı Mahmut Erden, gıda üretmekle sorumlu olan Tarım Bakanlığı’nın halkın en temel tüketim ihtiyacı olan Et, Süt, Yaş sebze ve meyve gibi ürünler için orta ve uzun vadeli politikaları olmadığını söyleyerek, üretim planlamalarının sektörlerin monopollere ve spekülatörlerin insafına terk edilmiş olmasından dolayı gıda fiyatlarının anormal arttığını, halkın gıdaya erişimini engellediğini ifade etti.
Erden, pandemi öncesinde 1 asgari ücret ile bin 428 litre çiğ süt alınabilirken şu anda sadece bin litre süt alınabildiğini söyleyerek 400 litre daha az süt alınabiliyor olmasını eleştirdi.
Yine aynı dönemde aynı asgari ücretle 148 kg hellim alınabilirken günümüzdeki asgari ücretle 59 kg hellim alınabildiği, 3’te 1 oranında düştüğü bilgisini vererek “bütün tarımsal ürünlerde aynı sorunları yaşıyoruz. Temel sebebi ise, ilgili bakanlığın politikasızlığı ve hiçbir gıda ürününe regülasyon amaçlı yetkisinin, gücünün olmayışıdır. Et fiyatlarında da bir fiyat belirterek şu fiyat olsun demeleri temennidir” dedi.
“Rekabet edilebilirlik yok”
Mahmut Erden, 1 ton sütün ısıtılıp pastörize edilme maliyetinin Türkiye’de 34 TL olduğunu belirterek bu enerji giderinin KKTC’deki maliyetinin ise 221 TL olduğunu açıkladı.
Bu şekilde rekabet edilebilirliğin olmadığını işaret eden Erden, ülkenin ihracatının yüzde 50’sini yapan bir birlik olarak bu koşullarda çalıştıklarını ifade etti.
Erden, bitkisel üretim ve hayvansal üretimin sürdürülebilir şekilde kendi kendine yeten bir sistem olmak yerine büyük oranda teşvik ve desteklemelere bağımla hale getirildiğini öne sürerek bu durumun kıt olan finansal kaynakları yok ettiğini, tarımsal alt yapılara kaynak aktarılmasının önünde de engel teşkil etmekte olduğunu açıkladı.
Hükümetlerin, ihtiyaç doğrultusunda tarımsal ürünlerin yıl içerisinde üretim planlaması yapma, fiyatların üreticiyi ve tüketiciyi mağdur etmeyecek şekilde dengede kalması için plan program yapmadığını söyleyerek yanlış müdahalelerle gıda fiyatlarının anormal şekilde pahalılaşmasına neden olunduğunu belirtti.
“Tarımsal politikasızlık söz konusu”
Mahmut Erden, Türkiye’den gelen suyun on yıldan uzun bir süredir ucuz kaliteli kaba yem üretimi ya da yaş sebze meyve üretimi gibi temel ihtiyaçlar için kullanılmamış olmasının vahim bir hata olduğuna dikkat çekerek son dönemde halkın et ve et ürünlerine erişiminde yaşadığı sıkıntıların, tarımsal politikasızlıklardan kaynaklandığını işaret etti.
Tarım Bakanlığı verilerine göre 2022 yılında ülkede 21 bin 109 adet büyükbaş hayvan, 134 bin 763 adet küçükbaş hayvan kesildiğini ifade eden Erden, bu yaklaşık 400 bin kişilik nüfusa oranlandığında ülkemizdeki yıllık kişi başı et tüketiminin Afrika ülkeleri düzeyinde olduğu gerçeğinin ortaya çıktığını açıkladı.
Erden, SÜTEK’in tekelci yapısı ve çiğ süt fiyatlarını belirlemedeki rolünün, süt sanayisinin iç ve dış piyasada rekabet gücünü zayıflattığını belirterek “dünyada süt ve ürün fiyatları düşerken bizde artmaktadır. Yanlış verilen süt teşvikleri Hayvancılık işletmelerinin büyümesinin önündeki en büyük engeldir” dedi.
Yaş sebze, meyve ve patates gibi ürünler için üretim planlamalarının yapılmıyor olmasının, bu ürünlerin bir yıl elde kalmasına, bir yıl da kara borsaya düşmesine neden olduğunu kaydeden Erden, halkın et ihtiyacının ve et üretiminin başlı başına ayrı politikalar gerektirdiğini söyledi.
“İşletmelerin birincil ürünü süt”
Mahmut Erden, ülkemizde yapılan hayvancılığın daha ziyade süt üretimine dayalı bir hayvancılık modeli olduğunu, tüm işletmelerin birincil ürününün süt olduğunu işaret ederek, “hayvancılık işletmelerinde bulunan hayvanların tamamına yakını kombine ırk olan Holstein ırkı hayvanlardan oluşmaktadır. Ülkede, etçi ırklar ve et işletmeleri teşvik ve tesis edilmesi ile ilgili çalışmalar yapılmalıdır. Tarım Bakanlığı’nın bütçesinde kırsal kalkınma ile ilgili bir bütçe olmadığı gibi faaliyet de yok” ifadelerini kullandı.
Son 20 yıllık istatistiklere bakıldığında KKTC’de yaşayan nüfusun yüzde 100’e yakın oranda artması, ülkeye gelen turist ve öğrenci sayısının artmasına karşın ülkedeki hayvan popülâsyonu değişmediğinin altını çizen Erden, hükümetlerin artan nüfus karşısında, gereken önlemleri alarak hayvan popülâsyonunu ve nevini yeterli düzeye çıkarmaya yönelik politikalar geliştirmediği gibi hayvan arzının kısılmasına refakat ettiğini söyledi.
Erden, sağlıklı çalışmayan hayvan kayıt sistemi ile kaçakçılığa dolaylı yoldan göz yumulduğunu öne sürerek hayvan kayıt sisteminin yeniden sağlıklı ve izlenebilir hale getirilmesini talep etti.
“Ulusal Et-Süt konseyi kurulmalı”
Türkiye’de olduğu gibi sektörün tüm paydaşlarından oluşan Ulusal Et-Süt konseyi kurulması gerektiğini kaydeden Mahmut Erden, küçükbaş hayvan üretiminin geliştirilmesi, et ve süt üretiminin arttırılması adına Ulusal Islah program başlatılmanı noktasında öneride bulundu.
Erden, beyaz ete erişimin kolaylaşması adına köy tavukçuluğunun desteklenmesi gerektiğini söyleyerek hayvancıların yem maliyetlerinin düşürülmesi adına devlet arazileri kiralanırken, hayvan sayısına göre hayvancılara öncelik verilmeli. Devlete ait mezbahaların Hayvancılar Birliği’ne devredilmesi öneriyoruz”
Güngören: Sanayinin tadı tuzu kalmadı
Et Ürünleri İmalatçılarından Reşat Güngören, 33 yıldır et ve et ürünleri sanayisinde çalıştığını, bu işe ilk başladıkları dönemde ülkemize ithal etin geldiğini söyleyerek “ithal et alınıyordu yerli hayvan da kesiliyordu” dedi.
Güngören, zaman geçtikçe ithal etin yasaklandığını ifade ederek, bu nedenle sanayi olarak üretimin daha da zorlaştığını ve sanayinin tadı tuzu kalmadığını vurguladı.
Dünyanın her yerinde et fiyatlarının KKTC’den daha düşük olduğunu kaydeden Güngören, hammaddeleri et olduğu için mevcut olan et fiyatları ile rekabet edebilmekte sanayicinin zorlandığını açıkladı.
Akbıçak: Kişi başına düşen 23.5 kg et, 10 kg’ye geriledi
Kasaplar Birliği Başkanı Halil Akbıçak, 2010 yıllında ülke genelinde özellikle büyükbaş hayvan yetersizliğinden dolayı et ithalatı açıldığını anımsatarak o günlerde alınan net rakamlar olduğunu, böylece bu konuda ne kadar başarılı olunduğunun ortaya çıktığını söyledi.
Akbıçak, 2010 yılında veteriner dairesinin kontrolünde olan mezbahalarda kesilen hayvanlardan yaklaşık 5 milyon 823 bin kg kırmızı etin halka sunulduğunu ifade ederek o yılkı nüfusun 250 bin kişi olduğunu düşüldüğünde kişi başına 23 buçuk kg et tüketiminin olduğunu belirtti.
Geçen yılın verilerine bakıldığında ise mezbahalarda kesilen hayvanlardan 7 milyon 98 bin 167 kg etin halka sunulduğunu söyleyen Akbıçak, “en iyimser bir şekilde nüfusu 700 bin kişi olarak kabul edersek fert başına düşen kırmızı et tüketimi 10 kg’ye düşmüştür. Bu da günlük 40 gram bile değil yani insanımız 1 adet köfte tüketemeyecek duruma gelmiş” şeklinde konuştu.
Akbıçak, yanlış politikalar nedeniyle artan nüfusa rağmen aynı rakamda kalan hayvan sayısının gerilemiş olmasının halkı Güney Kıbrıs’tan ciddi bir alışveriş yaparak kendi çaresini üretmiş olmaya ittiğine dikkat çekti.
“Et ithalatı açılmazsa 2 ay içerisinde fiyatlar daha çok yükselecek”
Kurban bayramının yaklaştığını işaret eden Halil Akbıçak, et ithalatı açılmazsa 2 ay içerisinde hayvan azlığından dolayı et fiyatlarının çok daha fazla yükseleceğini açıkladı.
Akbıçak, ithal ette hak ediş sistemi ile mezbahalarda bir ayda kesilen hayvan sayısının yüzde 50’sini getirme hakkının sunulacağını söyleyerek “Vatandaşa tercih hakkı sunulacak. Üreticinin belirleyeceği canlı hayvan fiyatının altına düştüğü anda da ithalatın duracak” dedi.
Türkiye’nin 2 Mayıs 2023 tarihinde et ithalatını başlattığını ifade eden Akbıçak, bundan esinlenerek ülkemizde de et ithalatın açılmasını talep etti.
“Kuzu karkas Türkiye’de 180 TL iken bizde 290 TL”
Halil Akbıçak, et ithalatının nereden yapılacağı ile ilgili soruya yanıt vererek, Güney Kıbrıs’ın ülkemize sağlık sertifikası vermediği için et ithalatının oradan yapılamayacağını belirterek şöyle devam etti:
“Türkiye’den getirecek olursak karkas kuzu eti orada 180 TL, KKTC’de ise kuzu karkas 290 TL. Arada 110 TL gibi ciddi bir fark var. Her ne kadar gümrük ya da fon da ödesek bu eti vatandaşa sunacağımız satış fiyatı 240-250 TL’yi geçmez. Dana etinde ise Türkiye’de et ithalatı yapıyor. Bulgaristan, Polonya, Romanya, Belçika, Hollanda gibi ülkelerden biz de eti tedarik edebiliriz. Biftek, bonfile adı altında ülkemize gelen özellikli etler için yaklaşık olarak yüzde 22 civarlarında navlun, gümrük ve fon gibi rakam vardır. Bunları konuşacağız ithal ette bu rakamlar yukarı çıkarsa iş amacına ulaşmış olmaz.”
Yorumlar kapalı.