Ahmet KARAGÖZLÜ
ÇEVRESEL ZARARI KİRLETEN KARŞILAYACAK… Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Nilden Bektaş Erhürman, daha önce ortaya çıkan atıkların çevresel zararının kamu kurum ve kuruluşları tarafından karşılandığını, ancak Atık Yönetimi Tüzüğü’nde göze çarpan ‘Kirletenöder’ prensibiyle her türlü çevresel zararın giderilmesi için yapılan harcamaların kirleten kişilerden tahsil edileceğini söyledi. Erhürman, tüzükte ön plana çıkan ‘Genişletilmiş üretici sorumluluğu’ kapsamında ise ürünlerin insan sağlığına ve çevreye olan olumsuz etkilerinin azaltılması, atıkların önlenmesi, atık oluştuktan sonra yeniden kullanımı, güvenli bir şekilde geri dönüştürülmesi veya geri kazanımını desteklemek amacıyla gerekli tedbirlerin üreticiler tarafından alınmasının hedeflendiğine işaret etti
“DENETİM OLMAZSA TÜZÜĞÜN ANLAMI YOK”… Erhürman, bugüne kadar yapılan tüm tüzüklerde en büyük sorunun denetim eksikliğinden kaynaklandığını ve Atık Yönetimi Tüzüğü’nün diğer tüm tüzükler gibi denetime muhtaç olduğuna dikkat çekerek, her kim olursa olsun çevre suçu işleyen herkesin cezalandırılması gerektiğini söyledi. Ülkemizde tüm çöplerin toplandığı bütüncül bir politikanın olması ve bu bağlamda Katı Atık Yönetim Politikası’nın hayata geçirilmesi gerektiğini belirten Erhürman, atıkların kaynağında ayrıştırılarak yeniden kullanıldığı veya geri dönüşüm tesislerinin olduğu düzgün ve düzenli işletilen Katı Atık Depolama Sahası’nın hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi
Ülkemizde yıllardır çevre konusuna gerekli önemin verilmemesi, birçok bölgede çevre felaketlerinin yaşanmasına neden oluyor.
Birçok bölgede dere yatakları veya yeşil alanların sorumsuz kişilerce çöplüğe çevrildiği herkes tarafından biliniyor. Birçok yerde de çöp, moloz ve inşaat atıklarını görmek mümkün…
Ancak Çevre Yasası altında hazırlanan Atık Yönetimi Tüzüğü, geçtiğimiz hafta Bakanlar Kurulu tarafından onaylanarak Resmi Gazete’de yayımlandı.
Tüzüğe göre, tehlikeli atıklar da dahil olmak üzere atıkların oluşumundan bertaraf edilmesine kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden atık yönetiminin sağlanması, atık oluşumunun azaltılması, atıkların yeniden kullanımı, geri dönüşümü, geri kazanımı gibi her türlü doğal kaynak kullanımının azaltılması hedefleniyor.
KIBRIS Gazetesi’ne konuşan Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Nilden Bektaş Erhürman, Atık Yönetimi Tüzüğü’nü oda yönetimi olarak değerlendirme aşamasında olduklarını, ancak ilk başta göze çarpan ‘Kirleten-öder’ prensibinin hayata geçecek olmasını sevindirici bir gelişme olarak niteledi.
Erhürman, atıklardan kaynaklanan her türlü çevresel zararın giderilmesi için yapılan harcamaların, ‘Kirleten-öder’ prensibine göre karşılanmasının amaçlandığına işaret etti.
“Gerekli tedbirler üreticiler tarafından alınacak”
Erhürman, daha önce gerçek veya tüzel kişiler tarafından ortaya çıkan atıkların çevresel zararının durdurulması, giderilmesi ve azaltılabilesi için gerekli önlemlerin alınmaması nedeniyle kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan harcamaların artık ‘Kamu Alacaklarının Tahsili Usulü Yasası’ kapsamında atıkların yönetiminden sorumlu olan kişilerden tahsil edileceğine dikkat çekti.
Nilden Bektaş Erhürman, tüzükte ön plana çıkan ‘Genişletilmiş üretici sorumluluğu’ ile ürünlerin insan sağlığına ve çevreye olan olumsuz etkilerinin azaltılması, atıkların önlenmesi, atık oluştuktan sonra yeniden kullanımı, güvenli bir şekilde geri dönüştürülmesi veya geri kazanımını desteklemek amacıyla ürünlerin tasarımından başlayarak tüm aşamalarında gerekli tedbirlerin üreticiler tarafından alınmasının hedeflendiğini belirtti.
“Atık Yönetimi Planı ve Atık
Önleme Programları oluşturulmalı”
Söz konusu tüzükle hem Çevre Koruma Dairesi’ne, hem de belediyelere büyük görevlerin düştüğünü ifade eden Erhürman, şöyle devam etti:
“Örneğin Çevre Koruma Dairesi’nin Çevre Yasası’nda belirtilen Çevrenin Korunması İlkeleri ve bu tüzük kuralları ile uyumlu şekilde Atık Yönetimi politikalarını içeren planı ve Atık Önleme Programları’nı hazırlaması gerekiyor.
Bu plan ve programlar olmadan tüzüğün idamesi mümkün olmayacaktır.
Bu konuda belediyelere de büyük görevler düşmektedir.
Atık yönetimi tesislerini kurmak/kurdurmak, işletmek/işlettirmek, ilgili tesisler için izin almak/aldırmak ve ilgili mevzuata uygun olarak bertarafını sağlatmak gibi görevler düşüyor.
Zaten hali hazırda katı atıkların toplanması, taşınması, bertarafı gibi görevler belediyelerin göreviyken, atıkların oluşumundan bertarafına kadar yönetimlerini kapsayan tüm faaliyetlerin kontrolü ve denetimleri de Çevre Koruma Dairesi’nin sorumluluğundadır.
Bu tüzükle de görevler artmıştır”.
“Katı atık sorunu ülkenin
dört bir yanında devam ediyor”
Ülkemizdeki katı atıkların yıllar önce Dikmen Çöplüğü’nde ‘Vahşi Depolama’ yöntemiyle insan sağlığı hiçe sayılarak yakıldığını anımsatan Erhürman, Güngör Katı Atık Depolama Alanı sayesinde bu durumun bir nebze önlendiğini, ancak hala çok sayıda çöp alanının kontrolsüz şekilde yakıldığını belirtti.
“Katı atık olarak adlandırdığımız çöpler, halen yerel yönetimlerimiz tarafından ideal bir şekilde toplanamamakta ve bertaraf edilememektedir” diyen Erhürman, geçmişte hazırlanan ‘Ülkesel Katı Atık Politikası’ ve ‘Atık Yönetim Planı’nın hayata geçirilemediğini ifade etti.
Güngör Katı Atık Depolama Sahası için ayrılan finansın yeterli olmaması ve projede görülen eksiklikler gibi birçok problemin bilinmesine rağmen iyileştirme yapılmadığını anlatan Erhürman, bu konuda herhangi bir adımın atılamadığını dile getirdi.
Ülkemizin dört bir yanında halen yanan çöp alanları ile zehirlenen bölge halkının olduğuna işaret eden Erhürman, “Bu çöplükler bir an önce kapatılmalı ve rehabilite edilmelidir” dedi.
“Transfer istasyonları yapılamadı”
Belediyelerin çöplerini Güngör Tesisleri’ne ulaştırabilmesi için ülkenin çeşitli bölgelerine 7 tane transfer istasyonunun yapılmasının planlandığını anlatan Erhürman, şu ana kadar sadece Mağusa bölgesine istasyon yapılabildiğini, ancak onun da çalışmadığına dikkat çekti.
Erhürman, Gazimağusa Belediyesi’nin işçilik ve benzin masrafları gibi ek maliyetler yüzünden çöplerini Güngör Tesisi’ne götürmek istemediğini ifade etti.
Ülkemizde toplanan bütün katı atıkların Güngör Katı Atık Depolama Alanı’na götürülmesinin çok zor olduğunu kaydeden Erhürman, şöyle devam etti:
“Katı atıklar, yani çöplerin tek bir merkezde toplanabilmesi için transfer istasyonları olmazsa olmazımızdır.
Çünkü uzak mesafelerden tesise çöp taşımak çok zor.
Örneğin Karpaz bölgesinde toplanan çöplerin Güngör’e ulaştırılması, hem masraf, hem de zaman açısından çok zor. Ancak İskele’ye bir transfer istasyonu yapılmasıyla Karpaz bölgesindeki çöpler İskele’ye götürülecek. Oradaki transfer istasyonuyla da Güngör Tesisi’ne…”
“Katı Atık Yönetim Politikası da hayata geçirilmeli”
Erhürman, Katı Atık Yönetim Politikası’nın da hayata geçirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Ülkemizde tüm çöplerin toplandığı bütüncül bir politikanın olması gerektiğini belirten Erhürman, atıkların kaynağında ayrıştırılarak yeniden kullanıldığı veya geri dönüşüm tesislerinin olduğu düzgün ve düzenli işletilen Katı Atık Depolama Sahası’nın hayata geçirilmesinin şart olduğunu belirtti.
Nilden Bektaş Erhürman, Avrupa Birliği standartlarını yakalayabilmemiz için Çevre Koruma Dairesi ile ilgili belediyelerin, yasalarda belirtildiği gibi bir an önce üstlerine düşen görevleri yerine getirebilmek için Turizm ve Çevre Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı’nın koordinasyonunda çalışması ve sorunları bu şekilde ortadan kaldırması gerektiğini söyledi.
Erhürman, “Unutulmamalıdır ki, gerçek ve kalıcı çözüm, bilimsel verilere dayalı, işbirliği içinde ve yeterli finansman ile gerçekleşecektir” dedi.
“Tüzüğün denetimi olmazsa hiçbir anlamı olmayacak”
Atık Yönetimi Tüzüğü’nün detaylarını önümüzdeki günlerde değerlendireceklerini kaydeden Erhürman, kamuoyuna tüzüğün detaylarını paylaşacaklarını ifade etti.
Erhürman, söz konusu tüzüğün, diğer tüm tüzükler gibi denetime muhtaç olduğunu belirterek, esas önemli olanın denetim konusu olduğunu vurguladı.
Bugüne kadar yapılan tüm tüzüklerde en büyük sorunun denetim eksikliğinden kaynaklandığını ifade eden Erhürman, denetimi yapacak kurumun güçlendirilmesi, eğitimli personel ve alet teçhizat noksanlığının mutlaka giderilmesi gerektiğinin altını çizdi.
“Tüzüğün denetimi olmazsa hiçbir anlamı olmayacak” diyen Erhürman, her kim olursa olsun çevre suçu işleyen herkesin cezalandırılması ve uygulanan cezaların şeffaf bir şekilde halkla paylaşılması gerektiğini söyledi.
Yorumlar kapalı.