Ayşe BULUT
Karpaz Bölgesi, doğal güzellikleri ve doğal mağaraları ile her zaman turistlerin ilgisini çeken bir bölge. Halk dilinde “Galahdini Mağarası” olarak da bilinen ve Yenierenköy ile Yeşilköy arasında deniz kenarında yer alan “Memeler Mağarası” da bunlardan sadece biri.
Yenierenköy’de Kooperatif Tütün Fabrikası altında, deniz kenarında Memeler Mağarası çeşitli efsanelere de konu oldu.
Mağaranın denize çok yakın olması nedeniyle mağara içi deniz suyu ile dolarken, duvarlarından ve tavanından tatlı su sızıntısı olması burayı daha da ilginç kılıyor.
Mağaranın, tavandan sızıp damlayan suların oluşturduğu minik sarkıtların memeye benzemesi nedeniyle Memeler Mağarası adını aldığı ifade ediliyor.
Mağara görülmeye değer
Deniz kenarında bulunan mağaranın ağzının dar olması nedeniyle girişler tek tek olmak zorunda. Mağara iki bölümden oluşurken, bir bölümünde özellikle çeşitli hayvanların meme uçlarına benzeyen sarkıtlar insanı hayrete düşürüyor. Mağara içerisine deniz suyu dolarken, özellikle içerisinde tatlı su olması da dikkatlerden kaçmıyor. Mağara tavanından sızıp damlayan suların bazılarının tatlı, bazılarının ise tuzlu olması dikkat çekerken, ıslak ve kaygan zeminin düzlüğü de ilgi çekici.
Özellikle mağarada tavanından sarkan “meme sarkıtlarının” efsaneleşmiş olayları anlattığı kaydediliyor.
Galahdini Efsanesi
Özellikle mağarada tavanından sarkan “meme sarkıtlarının” efsaneleşmiş olayları anlattığı kaydediliyor. Mustafa Meraklı, Hasan Karaokçu’nun 1995-2008 yıllarını taşıyan derlemeleriyle Galahdini Efsanesi (Memeler Mağarası) şöyle:
“Çok tanrılı inançların yaygın olduğu dönemlerde Karpaz bölgesinin çok çalışkan bir halkı varmış. Geçim kaynakları o dönemlerde de tarım ve hayvancılıkmış. Bölge halkı kendilerine nimet sağlayan hayvancılığı çok severmiş. Hayvanları ile yatıp hayvanları ile kalkıyorlarmış. Çocukları gibi onları severlermiş. Hayvanlarında hastalık baş gösterdiğinde çok üzülürler, iyi iseler çok sevinirlermiş. Bu nimetleri onlara bahşetmesinden dolayı her zaman dua edip şükreder ve tanrılara itaat gösterirlermiş. Sahip oldukları hayvanlar hep memeli hayvanlarmış. Ulaşım için at ve eşek, etinden, sütünden, yününden vs. faydalanmak için de keçi, koyun, inek ve domuz besliyorlarmış. Sadık dostları köpekler ise koruyucu olarak onlara eşlik ediyorlarmış. Her şey diledikleri gibi gittiği için bu cennet gibi yerde gönüllerince yaşıyorlarmış.
Gel zaman git zaman bölge insanı nankörleşmeye başlamış. Tanrılara itaati bıraktıkları gibi, tanrıların kendilerine sunduğu her türlü nimete değer vermez olmuşlar. Doğanın bitmez tükenmez kaynaklarının sonsuz olduğunu zannetmişler. Hastalanan hayvanlarını ise ‘Nasıl olsa çok var uğraşmaya değmez’ diyerek iyileştirme yönüne gitmeden öldürürlermiş.
Büyük tanrı, bu nankörlüğe bir son vermeye karar vermiş. Bir gün Bereket Tanrısı Priapos’u yanına çağırarak, bölgedeki üremeyi ve bereketi sonsuza kadar durdurmasını emretmiş. Kendi kendine çareler düşünen Bereket Tanrısı’nın aklına hayvanların ve insanların üremesini durdurmak gelmiş.
İlk olarak tüm canlıların sütlerini kesmiş. Deniz kıyısında bulunan bir mağaranın içersinde de insan memeleri yanında, küçükbaş ve büyükbaş hayvan memelerini yapıştırarak taş kesmiş. Ardından da bölge halkına seslenerek; ‘Aklınız varsa bu mağarayı bulur memelerden akan sudan içer ve nesillerinizin yok olmasını önlersiniz” demiş. Ama hiçbir canlı buna itibar göstermemiş. Zaman geçtikçe tüm canlıların memeleri hastalanıp sütleri kesilmeye başlamış. Sabah uyanan tüm yavrular annelerinin memelerinde süt bulamadıkları için ağlayıp bağrışmaya başlamış. Hayvanların sütü de kesilince bölge halkı yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmış.
Perişan bir duruma düşen bölge halkı ne yaptıysa, ne ettiyse bu duruma bir çözüm bulamamış. Bölgede hayvancılıkla uğraşan yaşlı bir ihtiyar bir gün gezine gezine rastgele mağarayı bulmuş. Heyecanla yavaş yavaş mağaranın içerisine girmiş. Bir de ne görsün yüzlerce kadın yanında küçükbaş ve büyükbaş hayvan memesine benzer kayalar. Bunlardan da damlayan sular. Birden aklına Bereket Tanrısı’nın sözleri gelmiş. Küçükbaş hayvan memelerini andıran kayalardan akan suyu bir kaba doldurarak evine dönmüş. Bu suyla kalan 3-5 hayvanının memelerini yıkamış. Kısa süre sonra hayvanların sütleri yeniden gelmeye başlamış. Büyük bir sevinç yaşamış. Bu durumu tüm komşularına anlattıktan sonra tüm bölge halkı duymuş. O günden sonra sütleri kesilen kadınlar yanında, hayvanlarının sütü kesilen çobanlar mağaraya akın etmeye başlamışlar. Suyu alıp memelerine sürülen kadınlar, hayvanlar iyileşmeye başlamış. Böylelikle bölgedeki insan ve hayvan neslinin tükenme tehlikesi ortadan kalkmış.”
Günümüzde de devam ediyor
“Bu inanış daha sonra devam ederek günümüze kadar gelmiş. Karpaz Yarımadası’nda bulunan Esenköy’de hayvancılıkla uğraşan 76 yaşındaki Mustafa Ceylanlı, bölge halkının söz konusu mağaraya “Galahdini Mağarası” dediklerini belirtiyor. Ceylanlı, 1960’lı yılların sonlarına kadar bölgede hayvancılık yapan gerek Rumların, gerekse Türklerin sütleri kesilen hayvanlarını iyileştirmek için bu mağaraya giderek memelerden damlayan sulardan aldığını ve yıkanan hastalıklı memelerin iyileştiğini anlatıyor.
Mustafa Ceylanlı konuyla ilgili anılarını şöyle dile getiriyor:
‘Ama siz da duydunuz, çok mühimdir o mağara. Biz oraya Galahdini derik. Süt veya süt kabı manası taşır. Biz eskiden farz edelim ki goyun veya keçilerin memesi fena olurdu ağrırdı, sütü kesilirdi. Yüklerdik keçiyi ya da goyunu eşeğin sırtına taa bundan Galahdini Mağarası’na kadar giderdik. Mağaraya girer götürdüğümüz goyun ise goyun, keçi ise keçi memesine benzer taşları bulurduk. O taşlardan akan suyu kaba doldurur orada hayvanın memesini yıkardık. Ta köye gelelim iyileşirdi.’
1995 yılı Mayıs ayında konuştuğumuz Sipahili bir Rum çoban ise mağarayla ilgili anısını bize şöyle dile getirmişti:
‘Ziyamet Köyü’nde yaşayan ihtiyar bir papaz vardı. Koyunu keçisi yoktu ama eşeğine biner mağaraya giderdi. Ben de “Hade bizim hayvan var da gelirik. Sen napmaya gelin bu mağaranın içine?’ diye incidirdim gendini. O da gülerek “Her şeye faydası varmış bu suların. Bu yaştan sonra biraz zor ama. Bir umut biz da gelirik” diye cevap verirdi. Boşuna dememişler çıkmayan candan umut kesilmez diye.”
Yorumlar kapalı.