BİR TÜRLÜ ÇÖZÜLMEDİ… Gerek “İş Yasası”nda, gerek “Çıraklık Mesleki Eğitim Yasası”nda, gerek Cumhuriyet Meclisi tarafından da kabul edilen BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’de ve gerekse de Zorunlu Eğitim Tüzüğü’nde, genç ve çocuk işçilerle ilgili düzenlemeler yer alıyor. Ancak bu konuda denetimleri yapacak kurumlardaki personel eksikliği, kurumlar arasındaki bağlantısızlık ve bazı ailelerin de içerisinde bulunduğu ekonomik sıkıntılar, çocuk işçilik sorununun sürekli karşımıza çıkmasına neden oluyor
“İŞÇİ ÇOCUKLARIN YAŞI, ALEYNA TİLKİ KADAR TARTIŞILMIYOR”… Denkay Başel Sosyal Gelişim Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Barış Başel, çocuk işçiliğin önüne geçilmesi için yoksulluğun ortadan kaldırılması gerektiğini söyledi. Başel ayrıca, çocuk işçiliği konusunda denetim yetersizliğinin de olduğunu belirtti ve “Ne yazık ki Aleyna Tilki’nin yaşı kadar, ondan daha küçük olan, sanayide ve sokakta çalışan çocukların yaşı tartışılmıyor” dedi
Ceren ÖZBİL
Ülkede “çocuk işçilik” ile ilgili düzenlemeler içeren birçok yasa ve tüzük bulunmasına rağmen, çocuk işçiliğin önüne bir türlü geçilemiyor.
Bu da yetmezmiş gibi çocukların çalıştırıldığı, genellikle başlarına bir iş kazası geldiğinde ortaya çıkıyor.
Gemikonağı’nda kısa süre önce 15 yaşındaki bir çocuğun inşaattan düşerek ağır yaralanması da bunun acı örneklerinden biri oldu. Olayın iş kazası olduğu tahmin ediliyor.
Halbuki gerek “İş Yasası”nda, gerek “Çıraklık Mesleki Eğitim Yasası”nda, gerek Cumhuriyet Meclisi tarafından da kabul edilen BM Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’de ve gerekse de Zorunlu Eğitim Tüzüğü’nde, genç ve çocuk işçilerle ilgili düzenlemeler yer alıyor.
Ancak bu konulardaki denetimleri yapacak kurumlardaki personel eksikliği, kurumlar arasındaki bağlantısızlık ve bazı ailelerin de içerisinde bulunduğu ekonomik sıkıntılar, çocuk işçilik sorununun sürekli karşımıza çıkmasına neden oluyor.
Konuyla ilgili KIBRIS Gazetesi’ne konuşan Denkay Başel Sosyal Gelişim Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Barış Başel, çocuk işçiliğin önüne geçilmesi için yoksulluğun ortadan kaldırılması gerektiğini söyledi.
Başel ayrıca çocuk işçilik konusunda denetim yetersizliği de olduğunu belirterek, “Ne yazık ki Aleyna Tilki’nin yaşı kadar, ondan daha küçük olan, sanayide ve sokakta çalışan çocukların yaşı tartışılmıyor” dedi.
“Denetim olmalı”
Denkay Başel Sosyal Gelişim Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Barış Başel, KKTC vatandaşı 16 yaşından küçük çocukların ağır işlerde çalışmasının yasal olmadığını söyledi.
Başel ayrıca 18 yaşından küçük KKTC vatandaşı olmayan kişilerin de çalışma izni alamadığını ifade ederek, şöyle konuştu:
“Ülkede yürürlükte olan Çıraklık Eğitim Yasası var. Bu yasa şartları altında 16 yaşın üzerinde olan KKTC vatandaşı çocuklar belli iş alanlarında çırak olarak çalışabiliyorlar. Ancak bunların denetlenmesi gerekiyor. Çalıştıkları işyerlerinde nasıl bir ortamda bulunuyorlar, kendilerine nasıl davranılıyor denetlenmelidir.”
“Yanlış bakış açıları var”
Barış Başel, çocuk işçiliği konusunda ülke olarak çok kötü bir noktada olduğumuzu anlattı, hatta yurt dışından gelip, geldikleri ülkelerde kayıtları düzenli tutulmadığı için yaşı tam olarak bilinmeyen ve çalıştırılan çocuk işçiler olduğunu kaydetti. Başel şöyle devam etti:
“Ne yazık ki bu konuda toplum olarak da yanlış bir bakış açımız vardır.
Çalışan bir çocuk gördüğümüzde ekmeğini kazanıyor diyoruz. Ancak bu durum çocuğu olumsuz anlamda etkiliyor.
Eğer bir çocuk inşaata çalışıyorsa, bu onun fiziksel yapısını etkiler.
Ayrıca çalışan bir çocuk kendi ihtiyaçlarını kendi karşılamaya başlar. Bunun hayata bakışını etkiler. Bunlara ek olarak eğitime de bakışı değişir.”
“Çocuk cinayetinden farkı yok”
İş kazalarında çocukların hayatını kaybetmesinin cinayetten farkı olmadığını ifade eden Başel, devletin de bunları denetlemeyerek, cinayete suç ortaklığı yaptığını savundu.
Başel, bu konuda Eğitim Bakanlığı’nın, Çalışma Bakanlığı’nın ve daha birçok kamu kurum ve kuruluşunun işbirliği yapması gerektiğini belirtti.
“Çocuk işçiliğin önüne geçmek için yoksulluğu önlemeliyiz”
Barış Başel, çocuk işçiliği önlemek için herkesin eşit gelir durumuna getirilmesi için mücadele edilmesi gerektiğini belirterek, bunun ancak bu şekilde önüne geçilebileceğini anlattı.
Özellikle salgın sürecinden sonra çocuk işçiliğin daha da artabileceğine dikkat çeken Başel, “Ne yazık ki Aleyna Tilki’nin yaşı kadar, sanayide, sokakta çalışan çocuklar konuşulmuyor. Sanayide ve sokakta çalışan çocukların birçoğunun yaşı Aleyna Tilki’den daha küçüktür” dedi.
Haftada 30 saatten fazla çalıştırılamaz
KKTC İş Yasası’na göre; zorunlu eğitim yaşını tamamlamış ve on sekiz yaşından gün almamış olan kişiler, herhangi bir hafta içinde yemek saatleri hariç olmak üzere, günde altı saatten, haftada toplam otuz saatten fazla çalıştırılamaz.
Ayrıca yine aynı yasaya göre; zorunlu eğitim yaşını tamamlamış olan ve on sekiz yaşından gün almamış olan kişilerin ağır ve tehlikeli işlerde veya gece çalıştırılmaları veya fazla çalışma yapmaları yasak.
6 ayda bir sağlık belgesi…
İş Yasası’na göre; genç kişilerin işe girişlerinde ve işin devamı süresince en az altı ayda bir, işin niteliğine ve şartlarına göre bedenen bu işlere elverişli ve dayanıklı olduklarının ve bu işlerde çalıştırılmalarında bir sakınca olmadığının resmi sağlık raporu ile belgelenmesi gerekiyor.
Ayrıca, genç kişiler ile işverenler arasında yapılacak hizmet akitlerinde, genç kişi ve işverenin yanı sıra genç kişinin kanuni velisinin de imzasının bulunması şartı aranıyor.
Çırak olarak başlamanın kuralları
Çıraklık ve Mesleki Eğitim Yasası’na göre ise; zorunlu eğitim yaşını tamamlayıp, on sekiz yaşından gün almamış olan ve bünyesi ve sağlık durumunun gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olduğunu bir raporla belgelendirmiş olan bir kişi çırak ya da kalfa olarak bir iş yerinde çalışmaya başlayabilir.
Ancak ağır, tehlikeli veya özellik arz eden mesleklere alınacak çırakların öğrenim ve yaş durumu, çalışma işleri ile görevli bakanlığın görüşü alınarak bakanlıkça belirlenir. Çıraklar, öğrenci statüsünde olup öğrencilik haklarından yararlanırlar ve bu yasa amaçları bakımından işyerinde çalışan işçi sayısına dâhil edilmezler.
Hem teorik hem pratik
Çıraklar, mesleğin özelliğine göre, haftada altı saatten az olmamak üzere, on iki saate kadar genel ve mesleki teorik eğitim görürler.
Bu eğitime katılmaları için çıraklara çalıştıkları işyerlerince ücretli izin verilir. Çıraklar, pratik eğitimlerini, işyerlerinde veya çıraklık eğitim merkezlerinde; teorik eğitimlerini ise, eğitim kurumlarında veya bakanlıkça uygun görülen eğitime elverişli işyerlerindeki eğitim ünitelerinde yaparlar. Teorik ve pratik eğitim, birbirlerini tamamlayacak şekilde plânlanır ve yürütülür. Pratik eğitim, hazırlanmış eğitim programlarına göre, işyerinin ve mesleğin özelliklerine uygun olarak teknik öğretim görevlisinin (öğretici usta) gözetiminde yapılır.
Sözleşme şartı…
Bakanlıkça uygun görülecek işyerleri ile meslek dallarında on sekiz yaşından gün almamış kişiler, çıraklık sözleşmesi yapılmadan çalıştırılamazlar.
İşyeri sahibi, çırağı çalıştırmaya başlamadan önce, çırağın velisi veya vasisi veya çırak reşit ise, kendisi ile çıraklık sözleşmesi yapmak zorundadır.
Çıraklık sözleşmesi; Çırağın sözleşme süresi içinde reşit olması halinde, çırağın rızasıyla devam eder.
İşyeri sahibinin değişmesi halinde, yeni işyeri sahibi aynı mesleği sürdürüyorsa ve rızasıyla Çıraklık Sözleşmesi devam eder; aynı mesleği sürdürmüyorsa sözleşme feshedilir. Fesih halinde çırağın önceki çalışmaları geçerli olur ve çırak, yeni yapacağı çıraklık sözleşmesi ile çıraklık statüsünü devam ettirerek çıraklık süresini ve eğitimini tamamlar.
Çıraklık sözleşmesi yapılacak işyerlerinin özellikleri ve seçilmesi ile ilgili esaslar bir tüzükle saptanır.
15 yaşını dolduruncaya kadar zorunlu eğitim…
Zorunlu Eğitim Tüzüğü’ne göre ise kız ve erkek ayırımı yapılmaksızın, zorunlu eğitim çağındaki her yurttaş için, bir okula devam etme bir hak ve ödev olup; zorunludur.
Zorunlu eğitim çağı, o yılın 31 Aralık gününden önce 6 yaşını tamamlayan çocukların on beş yaşını dolduruncaya kadar süren eğitim ve öğretimlerini kapsar.
2019’da da ciddi kazalar oldu
Ülkede 2019 yılında meydana gelen iş kazalarında da 16 ve 17 yaşındaki iki çocuk yaralanmıştı. Çocuklarından birinin, elini kıyma makinesine kaptırması sonucunda beş parmağında kalıcı hasar meydana gelmiş diğer ise yüksekten düşerek el bileğini kırmıştı.



















Yorumlar kapalı.