Ahmet KARAGÖZLÜ
Ülkemizin en büyük çevre felaketi olan taş ocakları, yıllardır doğamıza ve çevremize çok ciddi zararlar veriyor.
Ülkemizin birçok faklı noktasında toplam 54 tane taş ocağı var.
Bakanlar Kurulu tarafından geçtiğimiz günlerde yıllardır çalıştırılmadığı gerekçesiyle kapatılan 8 adet taş ocağının ardından bu rakam 46’ya gerildi. Ancak söz konusu 46 taş ocağının da 21’i aktif, 25’i atıl durumda.
KIBRIS, Bakanlar Kurulu tarafından kapatılan taş ocaklarının yerini yakından inceledi ve içler acısı bir durumla karşılaştı.
Doğal hayatın yok edildiği alanlarda, çevre felaketi oldukça büyük… Dağların dibine yapılan yarım inşaatlar ise dikkat çekici… Söz konusu yerlerin, işçi yatı evleri olabileceği tahmin ediliyor…
Kapatılan taç ocaklarının şimdi doğaya nasıl kazandırılacağı tartışılıyor…
Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Doğuç Veysioğlu, taş ocaklarının denetiminde saf dışı bırakıldıklarından şikayet ederken Yerbilim Mühendisleri Odası Başkanı Oğuz Vadilili, “Taş Ocakları Düzenleme ve Denetleme Tüzüğü” altında oluşturulan Denetleme Kurulu’nun 8 taş ocağının kapatılması için rapor verdiğini belirtti. Vadilili, denetim raporları ışığında bu sayının azaltılacağını, taş ocaklarının rehabilitesi için de “Rehabilitasyon Tüzüğü”nün gündeme getirilmesi gerektiğini söyledi.
Orman Dairesi Müdürü Ercan Poyraz da taş ocaklarının rehabilite edilebilmesi için öncelikle yerinde inceleme yapmaları gerektiğini ifade ederken Kıbrıs Türk Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Mehmet Ercalisun taş ocaklarının olduğu alanların neredeyse çöl görünümlü olduğuna dikkat çekerek, söz konusu yerlerde bitkilerin yetişebilmesi için toprak taşınması gerektiğini söyledi.
Yeşil Barış Hareketi Başkanı Doğan Sahir, taş ocakları konusunda devletin somut adımlar atması gerektiğini ifade etti; Biyologlar Derneği Başkanı Niyazi Türkseven ise, “Taş ocakları kapatılmış olsa bile o bölgede bitki yetişmesi mümkün değildir. Buraları teraslama yöntemiyle rehabilite edilmelidir” dedi.
Vadilili: Pasif olan 25 tane taş ocağımız kaldı
Yerbilim Mühendisleri Odası Başkanı Oğuz Vadilili, Bakanlar Kurulu kararıyla kapatılan 8 adet taş ocağının ardından ülkemizde 46 adet taşocağının kaldığını belirterek, söz konusu taş ocaklarının 21’inin aktif, 25’inin ise pasif durumda olduğunu söyledi.
Vadilili, taş ocakçılığı sektörünün Fasıl 270 Maden ve Taşocakları Yasası’na ve söz konusu yasanın altında çıkarılan tüzüklere göre yönetildiğini dile getirdi.
2015 yılında Yerbilim Mühendisleri Odası’nın katkısıyla “Taş Ocakları Düzenleme ve Denetleme Tüzüğü”nün çıkarıldığına dikkat çeken Vadilili, söz konusu tüzükle birlikte toplam 5 kişiden oluşan Denetleme Kurulu’nun oluşturulduğuna ve bu kurulda Yerbilim Mühendisleri Odası’nın görevlendirdiği bir maden mühendisinin yer aldığını vurguladı.
“Taş ocaklarının sayısının azaltılmasını arzuluyoruz”
Vadilili, “Odamızın her zaman için Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı’ndan ruhsat izinleri daha önceki dönemlerde sonlanmış, atıl halde bulunan ve işletmecileri tarafından işletme izni talebi olmayanlardan başlamak kaydı ile aktif haldeki ocaklarında arz-talep ilişkisi dikkate alınarak denetlenmesi ve gerekirse kapatılmaları yönünde talebi olmuştur” dedi.
Denetleme Kurulu’nun ilk etapta 8 adet taş ocağının kapatılması yönünde bakanlığa rapor verdiğini belirten Vadilili, bakanlığın da buna uygun olarak yıllardır kullanılmayan söz konusu taş ocakların kapatılması yönünde karar aldığını ve alınan bu kararı oda olarak olumlu bulduklarını dile getirdi.
Vadilili, aktif ve pasif olan taş ocaklarına yapılan denetimlerin devam etmesini istediklerini söyleyerek, denetimler sonucunda çıkacak olan raporlar ışığında da taş ocakları sayısının daha fazla azaltılmasını arzuladıklarını kaydetti.
“Rehabilitasyon projelerine ihtiyacımız var”
Rehabilitasyon çalışmalarının taş ocaklarının çalışmasıyla başlayan, faaliyette olduğu sürede devam eden ve işletme izni bittiği tarihte de tamamlanan bir faaliyet olması gerektiğine dikkat çeken Vadilili, gerek aktif, gerekse pasif olan taş ocaklarının faaliyet sahasının rehabilitesi amacıyla rehabilitasyon projelerine ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Vadilili, taş ocaklarının rehabilite edilebilmesi için Bakanlar Kurulu’nun “Rehabilitasyon Tüzüğü”nü bir an önce gündemine getirip hayata geçirmesi gerektiğinin altını çizerek, “Rehabilitasyon projeleri; izinli sahada, izin süresi başlangıcından sona ermesine kadar geçen sürede; çevre emniyetinin sağlanarak, rehabilitasyon projesine uygun olarak ıslah edilmesi, doğaya kazandırılması ve orman ekosisteminin tesisi amacıyla ağaçlandırma ve çevreye uyumlu hale getirilmesi işlemlerini içermelidir” dedi.
Bakanlar Kurulu kararıyla kapatılan 8 taş ocağının rehabilitasyon projeleri doğrultusunda doğaya yeniden kazandırılması gerektiğine değinen Vadilili, toplumun buna bir an önce ihtiyacı olduğunu söyledi.
Poyraz: Rehabilite için inceleme yapılmalı
Orman Dairesi Müdürü Ercan Poyraz, Bakanlar Kurulu tarafından yıllardır çalıştırılmayan taş ocaklarının kapatılmasının ardından, taş ocaklarının nasıl rehabilite edilebileceğiyle ilgili bakanlıkla görüşme yapmaya başladıklarını söyledi.
Poyraz, taş ocaklarının rehabilitesi için öncelikle yerinde inceleme yapmaları gerektiğini belirterek, taş ocaklarına ne yapılacağına o zaman karar vereceklerini dile getirdi.
Genellikle taş ocaklarının sarp kayalıklardan oluştuğu için orada ağaçlandırma yapmanın çok zor olduğunu dile getiren Poyraz, “Taşa ağaç ekmek mümkün değildir” dedi.
Poyraz, taş ocaklarında toprak olmadan ağaçlandırma yapamayacaklarını belirterek, “Eğer taş ocaklarının etrafında toprak bulunuyorsa, o toprakları dozerlerin yardımıyla sarp kayalıklara çekebiliriz. Ama bunun için önce taş ocaklarında inceleme yapmamız gerekir” ifadelerini kullandı.
Veysioğlu: Taş ocaklarının denetimi sürecinde saf dışı bırakılıyoruz
Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Doğuç Veysioğlu, ülkemizde taş ocaklarının gereğinden fazla olduğunu belirterek, taş ocaklarının farklı kaynaklara erişim bakımından dağınık bir şekilde olduğunu kaydetti.
Veysioğlu, taş ocaklarındaki patlamaların çok fazla toz ve gürültü çıkardığını, bu nedenle de çevreye ve doğaya çok büyük zarar verdiğine dikkat çekti. Taş ocaklarına işletme izni verilmesi için hazırlanan ÇED raporuna Çevre Mühendisleri Odası’ndan da üyelerin imza attığını belirten Veysioğlu, taş ocaklarının denetiminde kendilerinin saf dışı bırakıldığını vurguladı.
Veysioğlu, “Ercan Havalimanı’ndan ülkemize gelen kişiler, kapıdan dışarı çıktıklarında Beşparmak Dağları’ndaki estetik olmayan çirkin manzarayla karşılaşıyor. Bu çirkin manzaran kurtulabilmek için kapatılan taş ocaklarının rehabilitasyonu yapılmalıdır” dedi.
“Her taş ocağı işletmecisi rehabilite masraflarını karşılamalı”
Ülkemizde kapatılan taş ocaklarının rehabiliteye tabi tutulmadığından taş ocakları konusundaki tüzük ve yasaların yeniden düzenlenmesi ve taş ocaklarını işleten kişilere yaptırım uygulanması gerektiğini dile getiren Veysioğlu, “Her taş ocağı işletmecisi, işlettiği taş ocağının ileride rehabilite edilmesi için masrafları karşılamalıdır” şeklinde konuştu. Taş ocaklarının rehabilite edilmesi için birçok alternatifin olduğunu söyleyen Veysioğlu, kapatılan taş ocaklarına ağaçlandırma ve teraslama yönetimi gibi birçok yöntemin uygulanabileceğini kaydetti.
Veysioğlu, “Taş ocaklarına işletme izni verilirken her işletmeye ayrı ayrı rehabilite planları hazırlanması gerekir. Ayrıca taş ocakları kapatılacağında rehabilite edilebilmesi içinde, her işletmeden bir tür finansal teminat alınması gerekir” ifadelerini kullandı.
Ercalisun: Kök uzunluğu taşıma toprağa uygun bitkiler ekilmeli
Kıbrıs Türk Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Mehmet Ercilasun, Bakanlar Kurulu tarafından kapatılan taş ocaklarının rehabilite edilebilmesi için yerbilim mühendislerinin söz konusu yerlerde inceleme ve fizibilite çalışması yapması gerektiğine vurgu yaptı.
Ercalisun, taş ocaklarının olduğu alanların neredeyse çöl görünümlü olduğuna dikkat çekerek, söz konusu yerlerde bitkilerin yetişebilmesi için çalışma yapılması gerektiğini söyledi. Taş ocakları alanlarının kayalık olması nedeniyle bitki yetişemeyeceğini belirten Ercalisun, bu yüzden de işletilmeyen taş ocaklarına toprak taşınması ve kök uzunluğu taşıma toprağa uygun olan bitkilerin ekilmesi gerektiğine vurgu yaptı.
Ercalisun, dünyanın birçok bölgesindeki eski taş ocaklarının söz konusu yöntemlerle rehabilite edildiğini kaydederek, ülkemizde de bu sistemin uygulanması gerektiğini dile getirdi.
Sahir: Devlet taş ocaklarıyla ilgili somut adımlar atmalı
Yeşil Barış Hareketi Başkanı Doğan Sahir, taş ocaklarının çevreye ve doğaya çok büyük zararı olduğunu belirterek, taş ocakları konusunda devletin somut adımlar atması gerektiğini söyledi. Ülkemizde planlama yapılmadığı için ihtiyacımızdan fazla taş ocağının bulunduğunu belirten Sahir, taş ocakları konusunda artık planlama yapılması gerektiğini dile getirdi.
Gelişmiş ülkelerdeki taş ocaklarının hangi yöne doğru kazılacağı, ne kadar taş alınacağı ve nasıl bir şekle göre kazılacağının belli bir proje çerçevesinde hesaplandığı belirten Sahir, bizim ülkemizde ise taş ocakları konusunda hiçbir hesaplama yapılmadığını söyledi. Ülkemizdeki taş ocaklarının gelecekteki durumunun ne olacağının belli olmadığını kaydeden Sahir, taş ocaklarına işletme izni verilirken gelişmiş ülkelerdeki gibi bir proje istenilmesi gerektiğine vurgu yaptı.
“Taş ocakları konusunda fon oluşturulmalı”
Doğan Sahir, dünyada olduğu gibi ülkemizdeki taş ocaklarının da belli bir estetiğe göre kazılması gerektiğine dikkat çekerek, “Bizde ise taş ocaklarını oyup oyup bırakıyorlar. Yani bizim ülkemizde taş ocakçılığı değil, yağma ocakçılığı yapılıyor” şeklinde konuştu.
Ülkemizdeki taş ocaklarının kapatıldıktan sonra kaderine terk edildiğini belirten Sahir, taş ocakları konusunda devletin bir fon oluşturması ve her işletmenin de bu fona bir miktar para yatırması gerektiğini söyledi.
Sahir, söz konusu fonda birikecek olan paranın da taş ocaklarının rehabilite edilmesi için harcanması gerektiğini sözlerine ekledi.
Türkseven: İşletmeciler, taş ocaklarının rehabilitasyonu için tazminat ödemeli
Biyologlar Derneği Başkanı Niyazi Türkseven, taş ocaklarının doğal yaşama çok büyük zarar verdiğine dikkat çekerek, taş ocaklarının yüzeyinde doğal yaşamın gelişebileceği bir toprak yapısının olmadığını söyledi.
Türkseven, “Taş ocakları kapatılmış olsa bile o bölgede bitki yetişmesi mümkün değildir. Bu nedenle de taş ocakları kapatıldıktan sonra projelendirilip teraslama yöntemiyle rehabilite edilmelidir” dedi.
Türkseven, “Taş ocakları kapandıktan sonra işletmeciler orasının rehabilite edilmesini için tazminat ödemelidir. Bu işi devlet değil işletmeciler yapmalıdır. Eğer rehabilitasyon işini devlet yaparsa bunu halkın ödediği vergilerle yapmış olur. Bu nedenle her kim taş ocağı işletip para kazandıysa, kapatıldığında da rehabilite masraflarını karşılamalıdır” ifadelerini kullandı.
Bakanlar Kurulu tarafından yıllarca işletilmediği için kapatılan taş ocaklarındaki yok edilen bitki örtüsünün yeniden kazandırılması ve canlıların yaşayabileceği uygun bir ortama kavuşturulması gerektiğini kaydeden Türkseven, “Taş ocaklarını kapatmakla bu iş bitmiyor” dedi.
Yorumlar kapalı.